|

گردش؛ فقط با راهنما!

آناهیتا عباس‌نژاد 

در روشنایی روز از پنجره اتوبوس، پیونگ‌یانگ و مردمش را به نظاره نشسته‌ام. این شهر و ساکنانش با تصویری که من پیش از سفر در مخیله‌ام پرداخته بودم، بسیار متفاوت است. من پیونگ‌یانگ را شهری تصور می‌کردم تاریک و غم‌زده با مردمی که لباس متحد‌الشکل بر تن دارند و نگاهشان سرد است و عبوس؛ اما پیونگ‌یانگی که با آن روبه‌رو شده‌ایم، شهری است با ساختمان‌های رنگارنگ و مردمی با لباس‌های مدرن، شوخ و خندان که روی رودخانه یخ‌زده سر می‌خورند و صدای خنده‌شان فضا را پر می‌کند. دلم می‌خواهد راهی برای ارتباط با آنها پیدا کنم، اما همیشه و همه‌جا،‌ در موزه‌ها، ‌فروشگاه‌ها، کتابخانه ملی و میدان کیم ایل سونگ راهنماها همراهمان هستند و اجازه نداریم بدون راهنما پایمان را از هتل بیرون بگذاریم. دو سال پیش گردشگری آمریکایی، اتو وارمبیر، به جرمی واهی در کره شمالی دستگیر و شکنجه شد؛ کدامین قانون را شکسته بود؟ ‌هیچ‌کس به‌درستی نمی‌داند؛ ازاین‌روی من و هم‌قطارانم محتاطانه رفتار می‌کنیم. دل به دریا زده و از پنجره اتوبوس به عابری لبخند می‌زنم و برایش دست تکان می‌دهم. لبخندم را با لبخندی پاسخ می‌دهد و برایم دست تکان می‌دهد. از آن پس برای همه دست تکان می‌دهم، ‌برای زنی که دست کودکی را در دست دارد و از خیابان عبور می‌کند. برای گروهی پیرمرد و پیرزن که در پیاده‌رو پهن قدم می‌زنند و برای سربازها. مترصد فرصتی هستم که پا فراتر گذاشته و با کسی چند کلمه‌ای صحبت کنم.

برای خرید به فروشگاه بزرگی می‌رویم که در تعداد و تنوع جنس کم از فروشگاه‌های غربی ندارد. در آن از شامپوی مارک لورآل تا کتری برقی و مایکروویو پیدا می‌شود. به نظر می‌رسد قشر خاصی از مردم کره شمالی مشتری این فروشگاه باشند. در فودکورت به دکه‌ای مراجعه کرده و به انگلیسی درخواست چای می‌کنم، متوجه نمی‌شوند، نه انگلیسی و نه فرانسه. سردم است. گرچه اتوبوس و اتاق هتلمان به طرز مطبوعی گرم‌اند، ‌فروشگاه‌ها و موزه‌ها در آن سرمای بیش از 10 درجه زیر صفر هیچ نوع سیستم گرمایشی ندارند. یک فنجان چای در این سرما چه می‌چسبید؛ حیف. دو زن جوان کره‌ای شیک‌پوش که گویا انگلیسی می‌دانند، خواسته‌ام را ترجمه می‌کنند و لحظه‌ای بعد من انگشتان یخ‌زده‌ام را دور لیوان چای داغ حلقه می‌کنم. ابتدا تنها به یک تشکر به انگلیسی بسنده می‌کنم، اما بعد سعی می‌کنم با نشان‌دادن عکس‌های موبایلم سر صحبت با زنان جوان را باز کنم. برای تماشای عکس‌ها اشتیاق زیادی نشان می‌دهند و کنجکاوانه درباره عکس‌های سفرهایم به جزایر «گالاپاگوس» و «بورابورا» سؤال می‌کنند. ترس بر دلم مستولی می‌شود، مبادا پلیس مخفی سر برسد و ما را به جرم صحبت با مردم زندانی کند؟ فرصت زیادی برای گپ‌زدن نیست. باید خداحافظی کنیم و راهی مقصد بعدی شویم: ‌بازدید از یک کالخوز (مزرعه اشتراکی) در ورودی ساختمان اصلی کالخوز، روی زمین یک تشت پلاستیکی قرمز پر از سیب و یک تشت پرتقال می‌بینیم. لابد سیب و پرتقال می‌کارند. در رمان‌های روسی که در نوجوانی خوانده بودم، در کالخوزها مردان و زنان دوشادوش به کار و زندگی مشغول بودند؛ اما در این کالخوز تنها یک مرد مشغول کشت کاهو بود که با تعجب به ما 15 توریست نگاه کرد و مشغول کار شد. کمی جلوتر نیز تصویر رهبر در جمع کشاورزان دیده می‌شد. مزرعه وسیعی بود که در گوشه‌ای از آن گلخانه‌ها قرار داشتند؛ اما درخت سیب و پرتقال دیده نمی‌شد. در دوردست‌ها هم خانه‌هایی که کشاورزان مزرعه در آن زندگی می‌کردند، دیده می‌شد. خاک کره شمالی حاصلخیز نیست و میوه‌ها آن‌طورکه من پیش از سفر خوانده‌ام، از چین وارد می‌شوند. یادم افتاد که در فرودگاه پیونگ‌یانگ، چمدان من کنار چند جعبه پرتقال روی نوار نقاله قرار داشت. پس آن سیب‌ها و پرتقال‌های درشت بی‌لکه کنار در ورودی کالخوز، تزئینی برای فریب ما توریست‌ها بود؟!‌

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.