ترامپ و همفکرانش؛ سخنرانان افتتاحيه مجمع عمومي سازمان ملل
دبيرکل در نقش هشداردهنده
رئيسجمهور ايالات متحده اولين اقدام غيرمنتظره در مجمع عمومي سازمان ملل را يک روز قبل از آغاز رسمي مجمع هفتادوچهارم انجام داد. ترامپ که پيش از اين اعلام کرده بود در نشست رهبران جهان براي بحث درباره تغييرات جوي شرکت نميکند، حاضران را شگفتزده کرد و قبل از حضور در نشستي مربوط به حقوق اقليتهاي مذهبي، دقايقي در نشست تغييرات جوي حاضر شد. حضور رئيسجمهور آمريکا در اين نشست از اين نظر غيرمنتظره بود که ترامپ از ابتداي رويکارآمدن، با زيرسؤالبردن نگرانيهاي بينالمللي درباره تغييرات جوي، اعلام کرد که ايالات متحده را که يکي از عمدهترين منابع توليدکننده گازهاي گلخانهاي محسوب ميشود، از معاهده اقليمي پاريس خارج خواهد کرد. در اين مدت نيز بارها مخالفت خود را با سياستهاي بينالمللي براي کاهش توليد گازهاي گلخانهاي نشان داد و تأکيد کرد که حاضر نيست رشد اقتصادي ايالات متحده را قرباني چنين قوانيني کند. تغييرات جوي فقط يکي از چالشهايي است که رهبران جهان با آن روبهرو هستند. بيثباتي اقتصادي و تنشهاي تجاري ميان ايالات متحده از يکسو و چين و اتحاديه اروپا از سوي ديگر، افزايش تنش در خاورميانه و احتمال بروز درگيري نظامي ميان ايالات متحده و ايران، از جمله مهمترين چالشهايي است که انتظار ميرود در فرصت يک هفتهاي حضور مقامهاي ارشد بيش از 190 کشور در مقر سازمان ملل به بحث گذاشته شود. جداي از اين چالشها، حضور رهبران جهان در يک مکان و ملاقاتهاي دوجانبه آنها نيز ميتواند از بسياري جهات خبرساز شود. با توجه به حاشيههاي اخيري که بر سر اعمال فشار ترامپ بر ولاديمير زلينسکي، رئيسجمهور اوکراين، براي تحقيق درباره خانواده جو بايدن، رقيب رئيسجمهوری آمريکا ايجاد شده است، ديدار برنامهيزيشده ترامپ و زلينسکي ميتواند مورد توجه قرار گيرد. درخواست ترامپ از همتاي اوکرايني براي مداخله در امور داخلي ايالات متحده باعث شده است بحث بر سر استيضاح رئيسجمهوری آمريکا مجددا قوت گيرد. از ديگر ملاقاتهاي خبرساز ميتوان به ديدار ترامپ و عمران خان، نخستوزير پاکستان، اشاره کرد. هند و پاکستان اخيرا در لغو خودمختاري منطقه مورد مناقشه کشمير از سوي دولت هند، رابطهاي پرتنش داشتهاند و در اين ميان به نظر ميرسد موضع ترامپ به نخستوزير هند نزديکتر باشد. حضور مشترک ترامپ و نارندرا مودي، نخستوزير هند، در گردهمايي هنديهاي ايالات متحده در هيوستون تگزاس نيز اين گمانه را تقويت کرده است. از سوي ديگر هم عمران خان در گفتوگويي اعلام کرده است که کشورش در همراهي با ايالات متحده براي جنگ با تروريسم مرتکب اشتباه بزرگي شد و اين همراهي هيچ سودي براي اسلامآباد نداشت و حتي اين کشور به حمايت از تروريسم متهم شد. رئيسجمهور ترامپ اما تنها چهره خبرساز مجمع عمومي سازمان ملل نيست؛ رهبران ديگري هم با تفکرات مشابه ترامپ در سازمان ملل حضور دارند. جائر بولسونارو، رئيسجمهور برزيل که اولين رهبري است که در مجمع هفتادوچهارم و قبل از ترامپ سخنراني کرد، مورد توجه رسانهها قرار گرفت. اين مهمترين سفر رسمي رئيسجمهور برزيل از زمان رويکارآمدن به شمار ميآيد. در ماههاي اخير آتشسوزي بيسابقه در جنگلهاي آمازون و بروز تنش ميان بولسونارو و رهبران غربي بر سر کمکهاي خارجي براي خاموشکردن آتش، رابطه ميان بزرگترين کشور آمريکاي لاتين و غرب را متشنج کرد. عبدالفتاح السيسي، رئيسجمهوری مصر، هم ديگر چهره خبرساز حاضر در سازمان ملل است. در روزهاي گذشته باز هم ميدانهاي قاهره و ديگر شهرهاي مهم مصر به صحنه اعتراض عليه حکومت اين کشور تبديل شدند که اين براي نخستينبار پس از رويکارآمدن ژنرال السيسي رخ ميدهد. اين موضوع باعث نگراني در واشنگتن شده است؛ چراکه بيثباتي در مصر که همسايه و يکي از همپيمانان نتانياهو در جهان عرب بهشمار ميآيد ميتواند امنيت اسرائيل را نيز با خطر روبهرو کند. آنگونه که مخالفان السيسي اعلام کردهاند، اعتراضها عليه حکومت او ادامه خواهد داشت و فراخواني براي برگزاري اعتراضهاي گسترده در روز جمعه با تأکيد بر لزوم برکناري السيسي منتشر شده است. نکته جالب در اين ميان، سخنراني ترامپ و همفکرانش در اولين ساعات افتتاح هفتادوچهارمين مجمع عمومي سازمان ملل است. بر اساس برنامه اعلامشده از سوي سازمان ملل، رؤساي جمهور برزيل، ايالات متحده، مصر و ترکيه چهار سخنران اول بودند. نگراني گوترش از وضعيت خاورميانه قبل از سخنراني رئيسجمهوری برزيل و ايالات متحده، آنتونيو گوترش، دبيرکل سازمان ملل، با سخنراني خود مجمع عمومي هفتادوچهارم سازمان ملل را افتتاح کرد. گوترش با هشدار درباره عواقب تنشها در خليج فارس، به حمله اخير به تأسيسات نفتي عربستان اشاره کرد و گفت: «هرگونه اشتباه محاسباتي کوچک ميتواند به درگيريهاي بزرگ منجر شود. ما بايد هر آنچه را ميتوانيم، انجام دهيم تا به سمت خرد حرکت کنيم و خويشتنداري داشته باشيم. اميد دارم آيندهاي حاصل شود که در آن همه کشورهاي منطقه بتوانند در شرايطي مبتنيبر احترام متقابل و همکاري به سر ببرند و در امور داخلي يکديگر مداخله نکنند. من همچنين اميد دارم که اين امر محتمل باشد که پيشرفت حاصل در زمينه منع اشاعه هستهاي که بازتاب آن در برجام آمده، حفظ شود». دبيرکل سازمان ملل درباره وضعيت موجود در شبهجزيره کره، اوضاع را نامطمئن خواند و در عين حال اظهار کرد از تلاشها براي ديدار دونالد ترامپ، رئيسجمهوري آمريکا و کيم جونگ اون، رهبر کره شمالي حمايت ميکند. او با اشاره به چالشهاي جهان معاصر، گفت: «مردم به سازمان ملل متحد ايمان دارند، اما آيا آنها به ما هم ايمان دارند؟». دبيرکل سازمان ملل افزود: «در گامهاي برداشتهشده براي حل بحران سوريه مطابق با قطعنامه ۲۲۵۴ شوراي امنيت، همانطور که اعلام کردم، توافقي ميان تمامي جناحها به دست آمده که در زمينه کميته معتبر، اعتدالگرا و همهجانبهاي به رهبري سوريها براي قانون اساسي است. سازمان ملل متحد به دنبال آن است تا کميتهاي در ژنو در هفته آينده تشکيل دهد. در عرصه بينالملل شاهد آن هستيم که مناقشات تداوم دارد، تروريسم اشاعه مييابد و تهديد رقابت تسليحاتي جديد روزافزون است. مداخلههاي خارجي و تعرض به قطعنامههاي شوراي امنيت، فرايندهاي صلح را دشوارتر ميکند و بسياري از وضعيتها هنوز حلنشده باقي ماندهاند که شامل يمن، ليبي، افغانستان و... ميشود». دبيرکل سازمان ملل متحد اظهارات خود را با پرداختن به تحولات ونزوئلا ادامه داد و گفت: «در ونزوئلا چهار ميليون نفر از کشور فرار کردهاند که بزرگترين ميزان آوارگي در دنيا محسوب ميشود. تنشها در جنوب آسيا رو به افزايش است و اختلافاتي وجود داردکه بايد از طريق گفتوگو به آن پرداخته شود و فارغ از اينها ما با احتمال هشدارآميز درگيري و جنگ در منطقه خليج فارس مواجه هستيم که عواقب آن براي دنيا قابل تحمل نيست».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.