|

مادرانه‌های جنگ!

فخرالسادات محتشمی‌پور

۳۰ شهریور ۱۳۶۱

درد زایمان از سحرگاه شروع شده بود و من دلم نمی‌آمد پدر و مادر عزیزم را بدخواب کنم. باید تحمل می‌کردم اما شدتش برایم هراسناک بود. پس راهی بیمارستان سجاد شدیم و منتظر تولد اولین جگرگوشه که مقدر بود در روز عرفه به دنیا بیاید تا نامش بامسما باشد. شلوغی بخش زایمان حیرت‌آور بود. دو سال از آغاز جنگ تحمیلی می‌گذشت و عارفه ما حوالی ظهر روز قبل از دومین سالروز حمله مهاجمان از کشور همسایه به خاک پاک وطن عزیز به دنیا آمد. پدرش در یک مأموریت اداری در ایام مناسک حج به عربستان رفته بود و من روزهای آخر را در هراس از لحظات ناشناخته‌ای که بی‌تردید حضور او را برای همراهی و دلگرمی لازم داشت، سپری کردم. مادر مشغول دعاخواندن بود و مثل همیشه همه‌ کم و کسری‌ها را یک‌تنه جبران می‌کرد و من طعم شیرین مادرشدن را برای اولین بار چشیدم و تجربه‌ای منحصربه‌فرد را همان‌جا در اتاق زایمان بیمارستان سجاد در میدان فاطمی داشتم، هر چند ساعت‌ها پس از زایمان با حالی زار روی برانکارد کنار راهرو بخش منتظر خالی‌شدن تخت ماندم تا بتوانم دردانه‌ام را در آغوش بگیرم. در آن سال‌های آغازین جنگ، کشورمان بیشترین تعداد موالید را داشت انگار این نوزادان نحیف و ناتوان قرار بود به‌زودی بالغ و توانمند شوند و اسلحه بر دوش به دفاع از مرزهای وطن بپردازند. ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ صدای آژیر قرمز را برای اولین‌بار می‌شنیدم و اضطراب و نگرانی که از شنیدن آن در دلم افتاده بود، ناشی از اولین مواجهه با پدیده منحوس و نفرت‌انگیز جنگ بود؛ تجربه‌ای که هشت سال با لجاجت و سماجت تمام با ما ماند. ۱۷ساله بودم و خود را برای آغازین روز سال آخر دبیرستان آماده می‌کردم و سرود «هم‌شاگردی سلام» ورد زبان آن روزهایم بود: «در دل دارم امید/ در سر دارم پیام/ هم‌شاگردی سلام/ هم‌شاگردی سلام/ آغاز سال نو/ با شادی و سرور ... / هم‌دوش و هم‌زبان/ حرکت به‌سوی نور ...». رخ‌نمودن چهره منحوس جنگ سرودهایمان را هم تغییر داد و دفاع از خاک پاک میهن دغدغه شب و روزمان شد. آموزش کمک‌های اولیه و دفاع از خود را قبلا دیده بودم و بلافاصله با اعلام بسیج عمومی برای تشکیل گروه مقاومت محلی اقدام کردم و مسئولیت گروه مقاومت محل خودمان را در خیابان ایران عهده‌دار شدم. تعدادی از هم‌محله‌ای‌ها و هم‌شاگردی‌ها گرد هم آمدیم تا در صورت ضرورت آمادگی لازم برای دفاع از محله‌مان را داشته باشیم. آن روزهای اول جنگ، دیدن اسلحه ژ۳ و کلاشنیکف بر دوش دختران عجیب به نظر می‌آمد؛ به‌ویژه اگر با پاس شب و نگهبانی در بام مسجد محل همراه می‌شد. اما به درازاکشیدن جنگ خیلی چیزهای حیرت‌آور را برای مردم حتی در شهرهایی که رودررویی با دشمن را تجربه نکرده بودند، عادی کرد. ۶ بهمن ۱۳۵۹ ۱۷ساله بودم و خود را برای به‌پایان‌بردن آخرین سال تحصیلی آماده می‌کردم که سرنوشت مرا به‌پای سفره عقد با مردی از مردان صالح روزگارمان نشاند. فضای غالب آن دوران فضای رزمندگی‌های دلاوران سرزمینمان و متأثر از شرایط جنگی بود که در کارت دعوت عروسی‌مان به مسجد الجواد جلوه‌گر است: «... اگرچه لاله‌های شهیدان با گونه‌های تافته از عشق و عطر از هر سوی قد می‌کشند، ولی این دست‌های پاک شهیدپرور در هم گره می‌خورند تا پرچم آنان را بر دوش کشند و راه آنان را ادامه دهند. با تبریک عید سعید فطر و تبریک پیروزی‌های اخیر امت اسلامی و نیز پیروزی‌های غرورآفرین رزمندگان‌مان در جبهه‌های جنگ استقبال‌تان می‌کنیم». ۳۱ شهریور ۱۳۹۸ همیشه سالروز تولد فرزندم صدای آژیر گلوله و اطلاعیه‌های جنگی را در گوشم بازآفرینی می‌کند و خاطرات تلخ پرپرشدن عزیزانی که با هزاران آرزو در دل خروارها خاک آرمیدند و ایثارگرانی که از قافله شهیدان جا ماندند و درد در دلشان جا خوش کرد و فرزندان کوچکی که هنوز شور زندگی را درک نکرده غمخوار مادران داغدیده خود شدند. و البته در همان سال‌های دفاع مقدس شاهد خلق زیبایی‌هایی بودیم که جمله تاریخی زینب کبری(س) را به ‌یادمان می‌آورد که ما رأیت الا جمیلا! خدا را شکر که هیولای جنگ با حسن تدبیر رهبر فقید کشورمان راه خود را گرفت و رفت. اما تجربیات آن روزها برای همیشه تاریخ ایران، بلکه جهان می‌تواند عبرت‌آموز باشد، به‌شرط اینکه تاریخ هشت‌ساله دفاع مقدس به تمامی و به دور از تعصب، سانسور و حذف و نقص، ثبت و به‌کار گرفته شود. خاطرات یکایک ما که شاهد زنده‌ آن دورانیم، چه در قالب گفتار و مصاحبه و تاریخ شفاهی و چه نوشتار، برگ‌هایی از کتاب تاریخ ایران است که باید برای آیندگان بماند و چه کسی است که نداند زنان در این دوره خاص از تاریخ ایران معاصر نیز پا به پای مردان حضور داشتند، هر چند خوب دیده و شنیده نشدند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.