دستور رسیدگی منصفانه به کجا رسید؟
کامبیز نوروزی
12 روز از خبر دستور آقای رئیسی مبنی بر اینکه «...آرای صادره از سوی یکی از شعب دادگاه انقلاب در برخی از پروندههای اخیر... بهسرعت و تحت نظارت رئیسکل دادگستری تهران تجدیدنظر و رسیدگی منصفانه صورت گیرد» میگذرد. البته میدانیم که کارهای قضائی آنی نیستند و تشریفاتی در آنها وجود دارد که زمانبر است. اما توقع این بود که در همین 12 روز لااقل اخباری که حکایت از شروع به اجرای این دستور باشد، منتشر شود. مثلا گفته شود که برای اجرای این دستور چه اقداماتی شده یا در دست انجام است؟ چه برنامهای برای اجرای این دستور وجود دارد؟ خصوصا با توجه به اینکه متهمانی که احتمالا مشمول این دستورند، هماینک در بازداشت به سر میبرند، چه مدت برای اجرای کامل دستور رئیس قوۀ قضائیه پیشبینی میشود؟ با دقت در متن دستوری که از آقای رئیسی نقل شده است، چند نکته خاص وجود دارد که با گذشت 12 روز لازم است درباره آنها اطلاعرسانی شود:
یکم) در مدتی که گذشته، آیا مشخص شده است چه پروندههایی مورد نظرند که باید طبق دستور صادره بهسرعت درباره آنها تجدیدنظر شده و به آنها رسیدگی منصفانه شود؟ در هفتههای اخیر احکامی برای تعدادی از متهمان صادر شده که بهعنوان فعال کارگری، مدنی، دانشجویی یا روزنامهنگار مطرح شدهاند و شدت این احکام اغلب موجب تعجب ناظران بوده است. با چه ملاک و معیاری این پروندهها تعیین شدهاند یا خواهند شد؟ دوم) تصریح به «سرعت» در این دستور عرفا به معنای آن است که مراحل تجدیدنظر در این احکام، باید خارج از نوبتهای متداول در دادگاههای تجدیدنظر طی شده و سریعتر تعیینتکلیف شوند. تمهیداتی که برای سرعت در تجدیدنظر طی شده است، چیست؟ سوم) در دستور آقای رئیسی به «رسیدگی منصفانه» اشاره شده است. در رسیدگی منصفانه اصولی مانند اصل برائت، بیطرفی دادگاه، دسترسی متهم به وکیل، دسترسی کامل وکیل به پرونده و خصوصا علنیبودن محاکمه وجود دارد که نگارنده در یادداشت مورخ 21/6/98 با اندکی تفصیل به آنها پرداخته است. در اجرای دستور صادره، در این مدت چه تمهیداتی برای این پیشبینی شده است که رسیدگی به این پروندهها در مرحله تجدیدنظر با رعایت اصول دادرسی منصفانه انجام شود؟ بعد از دستور آقای رئیسی، افکار عمومی، فعالان سیاسی و مدنی و برخی مقامات رسمی نسبت به آن واکنش مثبتی داشتند و طبیعی است که منتظر نتایج آن باشند. به نظر میرسد این مدت برای ارائه یک گزارش مقدماتی دقیق و مستدل درباره کیفیت کارهایی که برای اجرای دستور شروع شدهاند، کافی باشد.آنچه مهم است و بر اذهان عام و خاص اثر میگذارد، نتیجه عملی دستور رئیس قوه قضائیه است. برخی خوف آن دارند که این دستور در اجرا چندان اثر ملموسی نخواهد گذاشت و اتفاق چشمگیری نخواهد افتاد، عدهای نیز بر این امیدند که دستور رئیس قوه قضائیه با رعایت اصول رسیدگی منصفانه منجر به تغییرات مؤثر و عمده در احکام سنگین چندین فعال مدنی، کارگری و دانشجویی در هفتههای اخیر بشود. شاید الان برای صدور حکم تجدیدنظر این پروندهها هنوز قدری زود باشد ولی آن گزارش اولیه و در نهایت آرای تجدیدنظری که صادر خواهند شد، مشخص میکنند آن خوف به واقعیت نزدیکتر بوده است یا این امید. شک نیست همگان بهخاطر عدالت، انصاف، قانون، حرمت و مرتبه والای دستگاه، دوست دارند آن امید تحقق یابد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.