|

تكرار تهديد سازند گچساران

ليلا مرگن : سازند گچساران همان سازندي است كه سد گتوند روي آن ساخته شد و بخش زيادي از آب شيرين كارون را به شورابه تبديل كرد تا از دسترس مصرف‌كنندگان خارج شود. حالا سازمان جنگل‌ها قصد دارد با اعتبارات صندوق توسعه ملي سدي 16 متري در حوضه طاق تاوي و روي همان سازند گچساران بسازد. احتمال دارد آبي كه در پشت اين سد ذخيره مي‌شود (به‌دليل وجود سازند گچساران در محل احداث سد)، شور شده و بار ديگر آب با كيفيت سطحي، به آبي شور تبديل شود كه نه‌تنها براي مصارف انساني كاربردي ندارد، بلكه بر خاك منطقه هم تأثير منفي مي‌گذارد، زيرا هدف از ساخت اين سد، تأمين آب كشاورزي اعلام شده است. برآورد مالي اوليه براي ساخت اين سازه بيش از چهار ميليارد تومان است. البته خسرو شهبازي، معاون آبخيزداري سازمان جنگل‌ها، مي‌گويد سازند گچساران در محلي كه سازمان جنگل‌ها قرار است پروژه آبخيزداري انجام دهد، بيرون‌زدگي ندارد و زير سازند ديگري واقع شده است. هوشنگ جزي، مدیر کل دفتر آبخیزداری و حفاظت خاک سازمان جنگل‌ها هم مي‌گويد به‌دليل ماندگاري كم آب در پشت اين سازه، احتمال شورشدن آن كاهش مي‌يابد. آبخيزداري فعاليتي است كه با هدف جلوگيري از فرسايش و تا حدودي كمك به تغذيه منابع آب زيرزميني انجام مي‌شود، اما گويا اولويت‌ها در پروژه‌هايي كه از محل اعتبارات صندوق توسعه ملي در سال‌هاي اخير در دست ساخت است، كمي تغيير كرده و تمايل سازمان جنگل‌ها به انجام عمليات مكانيكي، ساخت سازه و تأمين آب براي كشاورزان بيش از انجام وظايف و اهداف اصلي اين سازمان است. 24 ارديبهشت سال جاري آگهي مناقصه اجراي يك سد خاكي با هسته رسي به ارتفاع 16 متر در حوضه طاق تاوي شهرستان ايلام توسط اداره كل منابع طبيعي اين استان منتشر شد. اين سد اگرچه در قالب پروژه‌هاي آبخيزداري اجرا مي‌شود؛ اما طراحان، هدف از اجراي طرح را تأمين آب كشاورزي اعلام كرده‌اند. برآورد اوليه براي ساخت اين سد چهارميلياردو 283 ميليون تومان است و اين يعني ممكن است به دلايل مختلف از جمله تغيير قيمت دلار، بهاي بيشتري براي ساخت اين سد پرداخت شود.مطالعات زمين‌شناسي نشان مي‌دهد منطقه تحت تأثير سازند گچساران است. آب رودخانه تحت تأثير اين سازند است و حتي براي ساخت اين سد خاكي با هسته رسي هم توصيه شده است كه از منابع قرضه داخل حوضه استفاده نشود و خاك از محل‌هاي ديگري تأمين شود، با وجود اين معلوم نيست چرا سازمان جنگل‌ها اصرار به ساخت چنين سازه‌اي دارد كه ممكن است آب شور به پايين‌دست تحويل دهد و ساخت اين سازه زمينه شورشدن آب شيرين را فراهم كند. بيرون‌زدگي كم سازند گچساران خسرو شهبازي، معاون آبخيزداري سازمان جنگل‌ها، در نشستي خبري كه روز گذشته در محل سازمان جنگل‌ها برگزار شد، در پاسخ به «شرق» درباره دليل ساخت سد روي سازند گچساران با وجود مخاطراتي كه دارد، عنوان كرد: در منطقه‌اي كه ما پروژه اجرا مي‌كنيم، سازند گچساران نيست. آن منطقه سازند آسماري دارد و كنگلومراي بختياري است. بيرون‌زدگي سازند گچساران در پايين دامنه كوه بسيار كم است.او مي‌گويد: ساخت اين سد براي كنترل سيلاب مفيد است. به‌دليل اينكه در پايين‌دست، سدهايي وجود دارد که براي جلوگيري از انتقال رسوب به اين سدها ناگزير به اجراي پروژه هستيم. شهبازي اضافه مي‌كند: سازمان جنگل‌ها براي تأمين آب كشاورزي سد نمي‌سازد. اين تفكر من، رئيس سازمان جنگل‌ها و وزير جهادكشاورزي است. ما براي استفاده از آب سد نمي‌سازيم و هدف ما به‌تله‌انداختن رسوبات است.او عنوان مي‌كند: تفكر علمي من اين است كه در مناطقي كه در پايين‌دست حقابه‌بر نداريم، سازمان جنگل‌ها مي‌تواند با ايجاد سازه‌هاي كوتاه خاكي آب را براي مصرف روستاييان كنترل كند. شرايط انحلال متفاوت است هوشنگ جزي، مدیر کل دفتر آبخیزداری و حفاظت خاک سازمان جنگل‌ها نيز به «شرق» می‌گوید: وقتي از انحلال حرف مي‌زنيم، يعني آب زيادي بايد پشت سد جمع شود.او مي‌گويد: بايد نفوذ، شيب و حجم مخزن را براي انحلال بررسي كنيم. به‌لحاظ فني بايد وضعيت به دقت بررسي شود. آب زيادي پشت بندهاي ما باقي نمي‌ماند، به‌همين‌دليل احتمال شورشدن كم است. براي انحلال بايد ديد كه چقدر آب پشت بندهاي ما مي‌ماند.اگرچه مسئولان سازمان جنگل‌ها مي‌گويند اين پروژه بر كيفيت آب تأثير نمي‌گذارد؛ اما براساس مطالعات زمين‌شناسي كه در مطالعات پايه اين پروژه آمده است، به نظر مي‌رسد در اجراي چنين طرحي كه چندان هم با اهداف سازمان جنگل‌ها سازگار نيست، بايد به جزئيات بيشتري توجه شود تا از اتلاف منابع جلوگيري شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.