لزوم تغییر فرهنگ دولت آمریکا در خاورمیانه
براساس نظرسنجی اخیر شورای روابط خارجی شیکاگو، بیشتر مردم آمریکا بهخاطر فروش اسلحه ایالات متحده به دیگر کشورها احساس امنیت کمتری میکنند. مشخص است که کاخ سفید احساس دیگری دارد و دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالاتمتحده هم به تلاش برای فروش بیشتر سلاح ادامه میدهد تا امنیت متحدانش را تقویت کند و در خانه هم برای آمریکاییها ایجاد اشتغال کند. پیشینیان او هم بهجز جیمی کارتر، بیشتر با او موافق بودند تا با شهروندان عادی آمریکا. حق با چه کسی است؟ واشنگتن یا مردم آمریکا؟ خب، هیچکدام. فروش اسلحه باید فقط بخشی از تلاشهای آمریکا برای دنبالکردن اهداف امنیتی این کشور و همکاری با متحدانش در نظر گرفته شود. تمرکز بیش از حد بر این ابزار خاص، مسائل را بیش از حد سادهسازی میکند و موجب گمشدن نکته اصلی میشود. سؤال واقعی که باید پرسیده شود این است که آیا همکاریها و کمکهای امنیتی ایالات متحده، به پیشبرد اهداف این کشور میانجامد؟ پاسخدادن به این سؤال آسان نیست، ولی دستکم سؤال درستی است و میتوان با محدودکردن تمرکز بر خاورمیانه، تا حدودی به جواب آن رسید، چراکه کشورهای این منطقه بیشتر از سایر کشورهای جهان سلاحهای آمریکایی خریداری میکنند و به نظر میرسد ایالات متحده هم در این منطقه بیش از سایر مناطق با مشکلات مربوط به فروش این تسلیحات روبهروست. چرا همکاریهای امنیتی ایالاتمتحده، بهویژه در خاورمیانه، مهم است؟ اول اینکه، برای رقابت مؤثر با چین و روسیه (اولویت اصلی ایالات متحده) واشنگتن مجبور است منابع نظامی ایالات متحده را از خاورمیانه به منطقه هند- اقیانوسیه و مناطق دیگر اختصاص دهد. بهطور خلاصه اگر ایالات متحده دلش بخواهد در منطقه فعالیتهای کمتری داشته باشد، شرکای این کشور باید فعالیت بیشتری داشته باشند و این فعالیتها را به نحو خوبی پیش ببرند تا از خلأهای امنیتی جلوگیری کنند. دوم اینکه حتی اگر واشنگتن نگران روسیه و چین هم نبود، باز اکثر آمریکاییها خواستار خروج از خاورمیانه بودند. هنوز مشخص نیست این موضوع به چه معناست و اینکه ایالات متحده چطور میتواند از این منطقه خارج شود، ولی مشخص است که آمریکا میخواهد در برخی از مناطق جهان بهلحاظ نظامی کمتر درگیر باشد (که اتفاق خوبی است). خاورمیانه به نسبت یک دهه پیش دیگر کمتر برای آمریکا اهمیت استراتژیک دارد: ایالات متحده دیگر چندان به نفت این منطقه نیازی ندارد، هیچکدام از قدرتهای منطقه تهدید وجودی برای اسرائیل به شمار نمیروند و جلوگیری از یک ۱۱ سپتامبر دیگر هم قطعا به اعزام هزاران سرباز آمریکایی به آن سوی مرزها نیازی ندارد. درگیری بیش از حد آمریکا در منطقه هم به قیمت گران خون و ثروت تمام شده و در عوض چیز زیادی برای آمریکا نداشته است. البته که فرماندهی مرکزی آمریکا بهشدت با این موضوع مخالف است و اینطور استدلال میکند که خاورمیانه در قلب رقابتهای قدرت جهانی قرار دارد. البته حقیقتی هم در این استدلال هست، زیرا قیمت جهانی نفت هنوز تحت تأثیر ثبات منطقه قرار دارد (به افزایش قیمت نفت بعد از حمله به زیرساختهای نفتی عربستان سعودی دقت کنید) و رفاه چین به واردات گسترده انرژی از این منطقه وابسته است؛ اما دلزدگی آمریکا از خاورمیانه هم بسیار واقعی و ظاهرا پایدار است. فقط توجه کنید که ایالات متحده چطور سوختن سوریه را به نظاره نشسته است، چطور با وجود توصیه ژنرالها بیشتر نیروهای آمریکایی را از عراق خارج کرد و چطور بیتاب است که از طریق توافق با یک گروه بیرحم و وحشی که در روز ۱۱ سپتامبر نزدیک به سه هزار آمریکایی را کشتند، از افغانستان خارج شود. اینها رفتارهای ایالات متحدهای نیست که متعهد به ماندن در خاورمیانه باشد. واشنگتن میداند که نمیتواند صرفا این منطقه را ترک کند، چراکه عواقب آن از جمله آشوب، خونریزی و موج پناهندگی بیشتر، میتواند تشدید شود. از طرف دیگر، این کشور میتواند با مسئولیتپذیری بار امنیتی و رد پای خود را در منطقه کاهش دهد؛ کار دشواری است ولی همکاریهای امنیتی میتوانند کمک کنند. برای نخستینبار از تاریخ ۱۴ فوریه ۱۹۴۵ یعنی زمانی که فرانکلین روزولت، رئیسجمهوری ایالات متحده، با ملک عبدالعزیز، پادشاه عربستان، محرمانه گفتوگو کرد، مقامهای آمریکایی درباره تکیهکردن بیشتر به شرکای منطقهای خود برای رفع تهدیدهای مشترک امنیتی جدیاند. این امر دیگر از یک پیشنهاد خوب به یک اولویت تبدیل شده است. بااینحال واشنگتن باید همکاری امنیتی را درست انجام دهد و برای این امر نباید فقط از طریق انتقال تسلیحات این موضوع را پیش ببرد. دونالد ترامپ در ماه مارس ۲۰۱۸ که در کاخ سفید میزبان محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی بود، با دردستگرفتن نمودار سختافزارهای نظامی که ظاهرا سعودیها از آمریکا خریداری کردهاند یا خرید آنها را در نظر داشتهاند، از قوت روابط آمریکا و عربستان تمجید کرد. حتی سعودیها که به دوستداشتن اسباببازیهای پرزرقوبرق نظامی شهرهاند، با این ژست ترامپ احساس حقارت کردند. بیتردید شرکای ایالات متحده برای هرگونه حرکت و ارتباطبرقرارکردنی به تجهیزات آمریکا نیازمند هستند، ولی مؤسسات - سازمانها، ساختارها و افرادی که قوانین دفاعی را ایجاد و اجرا میکنند- برای توانایی شرکا در بهینهسازی و تداوم این فرایندها حیاتیاند. در وزارت دفاع آمریکا، ایالات متحده بهتازگی طبق قانون ملزم شده است که نهتنها پول و سختافزار برای شرکای خود بفرستد و از آنها انتظار داشته باشد که به طرز معناداری مشارکت داشته باشند، بلکه به آنها برای ساخت زیرساختهای دفاع ملی کمک کند. اجرای صحیح این اصلاحات همچنین نیازمند تغییر فرهنگ دولت ایالات متحده است، چراکه این کشور قبلا هرگز چنین کاری نکرده است؛ حداقل بهطور مداوم و نظاممند. منبع: فارینپالیسی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.