رقابت نزدیک «نتانیاهو» و «گانتس» در انتخاباتی بدون برنده
تنهایی بیبی
قمار نخستوزیری اسرائیل موقعیت او را به خطر انداخته است و احتمال کناررفتن نتانیاهو از مقامش دور از ذهن نیست. با شمارش 91 درصد آرای انتخابات پارلمانی اسرائیل هیچکدام از احزاب عمده نتوانستند حد نصاب 61 رأی از 120 رأی پارلمان (کنست) را کسب کنند. اما نکته ناامیدکننده برای بنیامین نتانیاهو کاهش آرای حزب لیکود بود که او رهبریاش را بر عهده دارد. تا زمان تنظیم این گزارش براساس آرای شمارششده، حزب لیکود 31 کرسی کنست را کسب کرده و ائتلاف «آبی و سفید» به رهبری «بنی گاتنس»، فرمانده سابق ارتش اسرائیل، هم 32 کرسی را بهدست آورده است. به این ترتیب هیچ کدام از دو رقیب اصلی در این انتخابات قادر نخواهند بود دولت آینده را بدون ائتلاف با دیگر احزاب تشکیل دهند.
نتانیاهو که حزبش در انتخابات ماه آوریل با وجود کسب اکثریت آرا نتوانسته بود حد نصاب 61 کرسی را بهدست آورد و در مذاکرات خود برای تشکیل کابینه ائتلافی ناکام بود، با این امید خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام شد که حزب لیکود با همراهی احزاب افراطی و راستگرا بتواند اکثریت لازم برای تشکیل کابینه را بهدست آورد. نتانیاهو حتی برای جلب نظر راستگرایان افراطی اسرائیل هم وعده داد در صورت پیروزی در انتخابات بخش قابل توجهی از کرانه باختری را به خاک اسرائیل اضافه میکند.
نتانیاهو اعتقاد دارد «امنیت» مهمترین مشکل اسرائیل است و بر همین اساس سیاستهای راستگرایانه افراطی برای تأمین امنیت اسرائیل حیاتی به شمار میآید. با این حال در سخنرانی پس از انتخابات بیبی، هیچ نشانی از پیروزی به چشم نمیخورد و این واقعیت نمایانتر شد که اگر حزب لیکود همچنان میخواهد کابینه را در اختیار داشته باشد در صورت لزوم باید نتانیاهو را هم قربانی کند. نتانیاهو در این سخنرانی از احزاب راستگرا و مذهبی کوچکتر خواست با حزب لیکود «ائتلاف بزرگ صهیونیستی» تشکیل دهند تا قدرت همچنان در دست او باشد.
این بار اما موقعیت پیچیدهتر از گذشته است و بنی گانتس نیز در سخنرانی پس از انتخابات خود به آن اشاره کرد. این ژنرال سابق ارتش اسرائیل ابراز امیدواری کرد با تشکیل یک کابینه ائتلاف ملی، دیگر لازم نباشد فردی که پرونده فساد مالی و رشوه دارد در جایگاه نخستوزیر قرار گیرد. اشاره گانتس به نتانیاهو و پروندههای متعدد فساد مالیاش است که باعث کاهش قابل توجه محبوبیت او شده است. به گفته گانتس «جامعه اسرائیل از تنشها و فسادهای اخیر زخم خورده اما همچنان متحد است. لازم است بعد از تمام این سالها تغییری اساسی در سیاست ایجاد شود و چهرههای جدید وارد قدرت شوند؛ چهرههایی که پروندههای قضائی نداشته باشند». گانتس گفته است ائتلاف «آبی و سفید» قصد دارد به سرعت با احزاب دیگر رایزنی و برای تشکیل احتمالی یک کابینه وحدت ملی و ائتلافی فراگیر برنامهریزی کند.
موقعیت کلیدی لیبرمن
نتانیاهو یا گانتس برای تشکیل کابینه تنها یک راه دارند: جلب رضایت آویگدور لیبرمن وزیر سابق دفاع و خارجه و رهبر حزب ملیگرای «اسرائیل خانه ما». نتانیاهو بیش از گانتس به همراهی لیبرمن نیاز دارد.لیبرمن که یکی از افراطیترین سیاستمداران اسرائیل به شمار میآید پیش از این گفته بود فقط به یک کابینه ائتلافی شامل حزب لیکود و ائتلاف آبی و سفید خواهد پیوست. با توجه به شرط بنی گانتس، چنین چیزی بعید است که به واقعیت تبدیل شود و بر همین اساس هر کدام از بین نتانیاهو یا گانتس موفق به جلب همراهی لیبرمن شود، خواهد توانست کابینه آینده را تشکیل دهد. گانتس شرط گذاشته که تنها به شرطی حاضر به ائتلاف با حزب لیکود خواهد بود که نتانیاهو از رهبری این حزب برکنار و برای بررسی پروندههای قضائی دادگاهی شود. از آن سو هم نتانیاهو دو ماه پیش رکورد حضور در قدرت در اسرائیل را شکست و به سیاستمداری تبدیل شد که طولانیترین زمان را در جایگاه نخستوزیری اسرائیل داشته و حاضر نیست برای منافع حزبی، موقعیت شخصی خود را قربانی کند.
در این میان مزیت گانتس نسبت به نتانیاهو در این است که اگر احزاب میانهرو و چپگرا بتوانند ائتلافی تشکیل دهند بنی گانتس در مقام نخستوزیر جدید بدون نیاز به احزاب راستگرا میتواند با حزب کارگر و حزب تازهتأسیس سکولار اردوی دموکراتیک کابینه ائتلافی تشکیل دهد.طبق سنتهای سیاسی اسرائیل، در صورتی که هیچ کدام از احزاب نتوانند در انتخابات پارلمانی اکثریت را بهدست آورند، رئیسجمهوری در حضور رهبران احزاب از آنها در مورد اینکه از کدام سیاستمدار برای نخستوزیری حمایت میکنند، رأیگیری خواهد کرد و نامزدی که بیشترین رأی را به دست آورد مأمور تشکیل کابینه جدید خواهد شد.
بنابراین نتانیاهو برای تشکیل کابینه، چارهای جز ائتلاف با حزب «اسرائیل خانه ما» به رهبری آویگدور لیبرمن تندرو یا احزاب میانهرو و چپ از قبیل حزب آبی و سفید، حزب کارگر و اتحاد دموکراتیک ندارد.
نتانیاهو که حاضر نیست به سادگی از جایگاه رهبری حزب لیکود و نخستوزیری اسرائیل کنار بکشد، برای ماندن در قدرت قصد دارد از حزب کارگر برای تشکیل کابینه دعوت کند. رهبری حزب کارگر را که از حزب تندروی «اسرائیل خانه ما» منشعب شده «امیر پرتز» وزیر دفاع سابق اسرائیل در اختیار دارد.
اما مشکل اینجاست که امیر پرتز هم خواستار دادگاهیشدن نتانیاهو شده و بیبی تنها در صورتی میتواند امیدوار به ائتلاف با حزب کارگر باشد که این حزب به مصونیت او از تعقیب قضائی رأی دهد. مشکل دیگر هم این است که حزب کارگر در مقایسه با حزب راستگرای لیکود، دیدگاههایی میانهروتر نسبت به فلسطینیها دارد و ورود این حزب به ائتلافی با حضور حزب لیکود و احزاب افراطگرای دیگر میتواند با اعتراض این احزاب روبهرو شود، چراکه متحدان حزب لیکود، حامی سرسخت گسترش شهرکهای یهودی در کرانه باختری هستند اما حزب کارگر با هر گونه اقدامی که باعث بروز تنش با فلسطینیها شود، مخالف است.
به این ترتیب به نظر میرسد برنده انتخابات سهشنبهشب نه نتانیاهو بود و نه گانتس. با توجه به نتایج این انتخابات باید آویگدور لیبرمن را برنده واقعی انتخابات دانست، چراکه او و حزب کارگر در موقعیت تعیینکنندهای برای تعیین نخستوزیر آینده قرار گرفتهاند. سرنوشت سیاسی نتانیاهو نیز اکنون در دست لیبرمن قرار گرفته است. نخستوزیر اسرائیل همراه همسرش پروندههای قضائی متعددی دارد و رقبای او، شرط ائتلاف با لیکود را کنارهگیری نتانیاهو از حزب لیکود عنوان کردهاند.
اگر شرایط همین گونه پیش رود شاید راه نتانیاهو و حزب لیکود از هم جدا شود. کنارهگیری داوطلبانه بیبی، برکناری او از سوی حزب یا ادامه حضور نتانیاهو در قدرت و ایجاد شکاف در حزب لیکود سناریوهایی است که در صورت ادامه وضعیت فعلی در انتظار نتانیاهو و حزب لیکود خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.