ارز دیجیتال فیسبوک برای ابلههای دنیا
جوزف استیگلیتز، برنده جایزه نوبل در اقتصاد و استاد دانشگاه کلمبیا، در یادداشت «نه به ارز دیجیتال فیسبوک» به مسئله بیاعتمادی عمیق به ورود شبکه اجتماعی فیسبوک در بازارهای مالی دنیا پرداخته است که بخشهایی از آن را میخوانیم. همین که فیسبوک چنین تصوری دارد، خیلی چیزها را درباره اشتباهات سرمایهداری قرن بیستویکم نشان میدهد. پیش از این مشکل اصلی با ارزهای سنتی، بیثباتی آنها بود و تورم سریع و نامشخص که باعث میشد این ارزها منبع ضعیفی برای ارزش باشند. دنیا همچنین از لحاظ شفافیت مالی پیشرفت کرده و کار پولشویی و خلافهای دیگر برای سیستم بانکی دشوار شده است. فناوری نیز ما را قادر کرده تا تراکنشهایی کاملا مؤثر انجام دهیم و پول را در میلیونیوم ثانیه از حساب مشتری به خردهفروشان منتقل کنیم و جلوی کلاهبرداری را هم بگیریم. تنها چیزی که لازم نداریم، وسیله جدیدی برای رواج فعالیتهای غیرقانونی و پولشویی است که تقریبا میتوان مطمئن بود ارز رمزنگاریشده راه دیگری برای آن خواهد بود. مشکل واقعی با ارزهای فعلی ما و تسهیلات مالی، هم بهعنوان وسیله پرداخت و هم ذخیره ارزش، فقدان رقابت و نبود مقررات شرکتهایی است که
تراکنشها را کنترل میکنند. در نتیجه، مصرفکنندگان - بهویژه در ایالات متحده- چندینبار هزینه پرداخت میکنند و جیب ویزا، مسترکارد، امریکن اکسپرس و بانکها را با سالانه دهها میلیارد دلار بهره - سود بیش از حد - پر میکنند ... کشورهای دیگر مانند استرالیا کار بسیار خوبی در این حوزه انجام دادهاند، از جمله ممنوعیت شرکتهای کارت اعتباری از استفاده از مقررات محدودکننده رقابت، درحالیکه دیوانعالی ایالات متحده چشم بر مقررات ازبینبرنده فضای رقابتی بسته است. اما حتی اگر ایالات متحده تصمیم بگیرد که یک سیستم مالی ثانویه غیررقابتی داشته باشد، اروپا و سایر نقاط جهان باید بگویند نه: طرفداری از وجود رقابت، برخلاف ادعاهای ترامپ... اقدامی ضدآمریكایی نیست. شاید بخواهید بپرسید مگر مدل کسبوکار فیسبوک چیست و چرا ظاهرا بسیاری به این سرمایهگذاری جدید علاقهمند شدهاند؟ شاید علت این باشد که آنها میخواهند با استفاده از پلتفرمهای پردازش تراکنشها بهره کمتری بپردازند...
فیسبوک و حامیانش ممکن است فکر کنند با توجه به وجود تفکر ضددموکراسی در دیوانعالی ایالات متحده در این روزها نباید نگرانی چندانی به دل راه بدهند، اما زمان آن رسیده است که قانونگذاران، نهفقط بهمنظور حفظ ثبات، بلکه همچنین برای حصول اطمینان از حفظ رقابت در بخش مالی، وارد عمل شوند. در سایر نقاط جهان، آنقدر که دغدغه عملكرد ضدرقابتی آمریکا وجود دارد، شوروشوق چندانی نسبت به تسلط تکنولوژی آن به چشم نمیخورد. ظاهرا ارزش ارز جدید فیسبوک موسوم به لیبرا (Libra) با یک سبد ارز جهانی و پشتیبانی صددرصد چند خزانهداری دولتی تثبیت خواهد شد. بنابراین در اینجا منبع درآمد احتمالی دیگری وجود دارد: بدون پرداخت سود به «سپرده» (ارزهای سنتی مبادلهشده با لیبرا)، فیسبوک میتواند سود آربیتراژ را از بهره دریافتی آن «سپردهها» نیز به جیب بزند. اما چرا باید یک نفر به فیسبوک سپرده با بهره صفر بدهد، درحالیکه میتواند پول خود را حتی امنتر در اوراق بهادار خزانهداری ایالات متحده یا در یک صندوق بازار پول قرار دهد؟ (ضبط سود و زیان سرمایه هر زمانی که یک تراکنش اتفاق میافتد، موقعی که لیبرا به پول محلی تبدیل میشود و مالیاتی که باید
بر آن وضع شود، مانع مهمی به نظر میرسد، مگر اینکه فیسبوک باور داشته باشد که میتواند مشکل سیستم مالیاتی ما را به شیوه خود حل کند، همچنانکه تاکنون بحث حریم خصوصی و نگرانیهای مربوط به رقابت را به شیوه خود دور زده است).دو پاسخ واضح در مورد سؤال مدل کسبوکار وجود دارد: یکی این است که افرادی که در فعالیتهای خلاف شرکت میکنند (احتمالا از جمله خود رئیسجمهور فعلی آمریکا) مایل به پرداخت مقدار ناچیزی هستند تا به فعالیتهای خلافکارانه خود ادامه دهند؛ فساد، فرار مالیاتی، دلالی مواد مخدر یا تروریسم. اما حالا که پیشرفتهای بسیار در امر جلوگیری از استفاده از سیستم مالی برای کارهای مجرمانه به وجود آمده است، چرا فکر میکنند که دولت یا قانونگذاران امور مالی صرفا چون بر این ابزارها برچسب «تکنولوژی» خورده است، باید از پیگرد آنها صرفنظر کنند؟ اگر مدل کسبوکار لیبرا این باشد، دولتها باید فورا آن را تعطیل کنند. حداقل لیبرا باید همان قوانین شفافیت را که در بقیه بخشهای مالی اعمال میشود، رعایت کند، اما اگر این کار را بکند که دیگر «رمزنگاریشده» نخواهد بود.اما فیسبوک فقط چند سال کوتاه توانسته است به چنان سطحی از
بیاعتمادی دست یابد که بخش بانکی برای رسیدن به آن زمان بسیار طولانی لازم دارد. مدیران فیسبوک بارهاوبارها بر سر دوراهی انتخاب میان پول و شرافت خود قرار گرفتهاند و پول را گرفته و شرافت خود را فروختهاند و در امر ایجاد یک ارز جدید هیچ عامل و انگیزهای بیش از پول نمیتواند دخیل باشد. فقط یک احمق میتواند به فیسبوک اعتماد کند و سلامت مالی خود را به آن بسپرد. اما شاید این نکته مهم را باید در نظر بگیریم: چه کسی بهتر از فیسبوک که اطلاعات بسیار شخصی در حدود 2،4 میلیارد کاربر فعال ماهانه را در اختیار دارد، میتواند از این واقعیت باخبر باشد که در هر دقیقه چند آدم خنگ و ابله به دنیا میآید؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.