|

عمق استراتژیک اطلاعاتی

حامد اکبری. پژوهشگر سیاست‌گذاری دولت الکترونیک

در دنیای امروز اهمیت دیتا و اطلاعات و پردازش‌های اطلاعاتی و انواع داده‌کاوی‌ها به هدف کشف الگوهای پنهان از داده‌های موجود بر کمتر کسی پوشیده است. یکی از مهم‌ترین اقدامات و فعالیت‌های دولت‌ها برای انواع سیاست‌گذاری‌ها در جهت حکمرانی بهتر، جمع‌آوری، طبقه‌بندی و تحلیل اطلاعات درباره موضوعات مختلف، آحاد جامعه و حتی اشخاص حقوقی، در زمان‌های مختلف است.

شرکت‌ها هم با هدف حداکثرسازی سود خود پا به دنیای تحلیل اطلاعات، جمع‌آوری و پالایش لحظه‌ای اطلاعات مشتریان بالقوه و بالفعل خود گذاشته و به فضای «اقتصاد اطلاعات» وارد شده‌اند. شایان ذکر است اقتصاد اطلاعات در یک تعریف اجمالی عبارت است از تأثیر اطلاعات بر اقتصاد و فرایندهای اقتصادی. وظیفه این یادداشت توجه‌دادن به کیفیت و جامعیت جمع‌آوری اطلاعات ذیل عنوان «عمق استراتژیک اطلاعاتی» است. جمع‌آوری، تجمیع، طبقه‌بندی، پالایش و داده‌کاوی در سطوح مختلف، معمولا بر محوریت زمان- فرد (حقیقی یا حقوقی) یا موضوع- فرد (حقیقی یا حقوقی) یا «شیء- زمان» و « شیء- مکان» انجام می‌گیرد. حال آنکه اقتصاد اطلاعات اخیرا به اهمیت عمیق‌تر‌شدن اطلاعات یک فرد، موضوع یا شیء یا مکان پی برده است؛ به عبارت دیگر دنیا از دوران دیتا‌بیس‌ها و بانک‌های اطلاعاتی در سطح کلان داده‌ها با محدودیت در یک موضوع گذر کرده و به عمق اطلاعاتی در«‌تک‌موضوع‌ها» یا فرد‌‌فرد جامعه پی برده است؛ تا جایی که برای مثال غول‌های اطلاعاتی مثل گوگل، فیس‌بوک، توییتر، لینکداین، یاهو، آمازون و... برای پروفایلینگ فردی و افزایش عمق اطلاعاتی هر پروفایل برنامه ویژه‌ای دارند؛ در واقع آنها بعد از گذشتن از مرحله تولید بانک‌های پرجمعیت اطلاعاتی به افزایش کیفیت اطلاعات و تعدد اطلاعات مرتبط با هر فرد پرداخته‌اند. رفتن به عمق اطلاعاتی پروفایل افراد، خود دارای ارزش و قیمت شده است؛ تا جایی که این شرکت‌ها ارزش این اطلاعات عمق‌یافته را نیز در گزارش‌های سالانه اعلام کرده‌اند و مقالات بسیاری در این زمینه انتشارپیدا کرده است. اطلاعات دموگرافیک (سن، جنسیت، قومیت، شغل)، تحصیلی، مکان، مهارتی، اعتباری و بانکی، سلامت و درمان، علاقه‌مندی‌ها، روش‌های ارتباطی‌‌، نوع دستگاه ارتباطی (موبایل، کامپیوتر و...)، اطلاعات پاسپورت و هویت یکتای(دیجیتال UID - Unique Identification) افراد نزد گوگل 182 دلار به ازای هر فرد ارزش دارد. یعنی گوگل بابت این اطلاعات در مورد هر فرد 182 دلار به دارایی خود می‌افزاید. حال میزان درآمد شرکت از این بانک اطلاعاتی مشتریان جزء اطلاعات محرمانه شرکت‌ها محسوب می‌شود. این رقم برای هر پروفایل با اطلاعات فوق نزد فیس‌بوک 158 دلار‌، برای توییتر 81 دلار‌، برای لینکداین 69 دلار‌، برای یاهو 70 دلار و برای آمازون 733 دلار است. جالب توجه است که با محاسبه نرخ PPP (Purchasing Power Parity) نرخ تبدیل‌پذیری و مقایسه قدرت خرید این رقم مثلا برای اطلاعات افراد در گوگل و در آمازون و سایر شرکت‌ها به‌ازای هر دلار، ۲۸۰۰ تومان است. مدعای نگارنده این است که اقتصاد اطلاعات به‌سمت عمیق‌شدن اطلاعات تغییر مسیر داده است و اهمیت استراتژیک این موضوع تا به حدی است که می‌تواند تمامی سطوح اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جوامع توسط ابر‌شرکت‌ها و غول‌های فناوری را تحت تأثیر قرار دهد. بدیهی است که این وظیفه سیاست‌گذاران، دولت و تحلیلگران فضای اقتصاد اطلاعات و فضای مجازی است که به بهانه‌های واهی امنیت اطلاعات و امنیتی‌کردن فضا، شرکت‌های داخلی و بومی را از این حوزه مهم فراری نداده و اجازه دهند که شرکت‌های وطنی و دانش بنیان و متخصص در حوزه داده‌کاوی به فعالیت و رقابت و ایجاد ارزش افزوده بپردازند. به‌خصوص که در موضوع اقتصاد اطلاعات قطعا نسبت به شرکت‌های خارجی در ایران مزیت نسبی دارند!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.