|

بايد خودمان پول دربياوريم!

حجت‌الاسلام‌والمسلمین‌ محمدرضا زائری.هم‌بنیان‌گذار شتاب‌دهنده فرهنگی- مذهبی و اجتماعی «شفق»

زماني كه فكر تأسيس شتاب‌دهنده فرهنگی شفق براي هدايت و حمايت استارتاپ‌هاي ديني و مذهبي مطرح شد، فضاي عمومي براي طرح اين فكر چندان مناسب نبود. از سويي برخي نگاه‌هاي افراطي، اصل فعاليت‌هاي مشاركت‌جويانه و نوگرايانه استارتاپي را تهديد به شمار مي‌آوردند و حتى گاه در برخي تحليل‌ها از الفاظ حوزه نفوذ و جاسوسي دشمن براي اشاره به اين فعاليت‌ها استفاده مي‌شد. از سوي ديگر محيط فرهنگي و اجتماعي مخاطبان مذهبي و متدين كه اصل استارتاپ‌های مذهبی بايد در آن محيط شكل مي‌گرفت، به دلايل مختلف نسبت به اين‌گونه فعاليت‌ها موضع منفي داشت.
ما براي هدایت اکوسیستم به سوی فعالیت‌های اجتماعی و مذهبی بر سه محور اساسي تمركز داشتيم:
نخست: توسعه نوآوري و گسترش خلاقيت و ابتكار در حوزه فعاليت ديني و يافتن راه‌هايي جديد براي تبليغات ديني بود كه اين رويكرد تقريبا مورد قبول و پذيرش قرار مي گرفت و غالبا اين محور را تأييد مي‌كردند و با آن مشكلي نداشتند.
دوم: استفاده از تكنولوژي و ابزارهاي روزآمد و نوين در عرصه فعاليت‌هاي ترويجي مذهبي كه گاهي با مخالفت و موضع منفي روبه‌رو مي‌شد، زيرا بعضا اين نگراني و ترديد را داشتند كه اين رويكرد زمينه انحراف‌هايي از اهداف اصلي دين‌گستري و ترويج شعائر ديني را داشته باشد. به طور طبيعي عادت به روال سنتي و شيوه‌هاي كهن رایج هم به اين مقاومت كمك مي‌كرد و حركت در اين مسير را براي كساني كه مي‌خواستند شكل‌ها و قالب‌هاي جديد را با استفاده از دستاوردهاي تكنولوژيك - معمولا غربي - مطرح کنند سخت و دشوار مي‌كرد، ولي باز هم كساني بودند كه ضرورت و اهميت آن را درك مي‌كردند و از استفاده از تكنولوژي براي اهداف ديني حمايت مي‌كردند.
سوم: فراهم‌کردن درآمد و توجه به استقلال اقتصادي و گردش مستقيم مالي بود كه بيشترين حساسيت‌ها و موضع‌گيري‌ها را موجب مي‌شد. غالب مشكلات هم در اين حوزه به وجود مي‌آمد، چون تا مسئله كسب درآمد و موضوعات مالي در فعاليت استارتاپ‌ها مطرح مي‌شد، اين پرسش مطرح بود كه شما مي‌خواهيد با دين مردم كاسبي كنيد؟
سال‌ها بود كه همه عادت كرده بودند محصولات ديني و خدمات مذهبي به صورت رايگان عرضه شود و اين‌گونه فعاليت‌ها يا - غالبا پيش از انقلاب- از طريق تبرعات (هدیه) مؤمنان ثروتمند يا - پس از انقلاب- از مسير حمايت‌هاي حاكميتي تأمين شود و به همين دليل طرح استقلال اقتصادي استارتاپ‌هاي ديني قدري مورد ابهام و ترديد بود.
ما معتقد بوديم كه بايد برخلاف اين عادت جاري، فعاليت‌هاي ديني و مذهبي تا جايي كه ممكن است خودگردان باشند تا اولا وابستگي به تغییرات مدیریتی و جريان‌ها و گرايش‌هاي سیاسی مختلف پيدا نكنند و بتوانند استقلال خود را حفظ کنند و ثانيا از بازار و نيازهاي مخاطب فاصله نگيرند، زيرا وقتي توليد يك كالا و محصول هنري يا ارائه يك خدمت فرهنگي از جايي مستقيما مورد حمايت مالي باشد، به طور طبيعي دست‌اندركاران آن فعاليت توجه چنداني به واقعيت جامعه و تقاضاي مصرف‌كننده نخواهند داشت و به همين جهت اگر خودشان بتوانند از طريق ارتباط با تقاضا و نياز جامعه كسب درآمد كنند كيفيت كارشان هم ارتقا پيدا خواهد كرد.
تجربه چندساله شفق نشان داد كه آن رويكرد صحيح بوده و به مرور دارد به نتايج و دستاوردهاي مطلوب و موردنظر خود مي‌رسد و گروه‌هاي مختلف طلاب و دانشجويان جوان كه در نخستين رویدادها و کارگاه‌ها تلاش مي‌كرديم آنها را با مفاهيم ابتدايي كسب‌وكار نوآورانه و فناورانه آشنا كنيم و به ترديدها و نگراني‌هايشان در اين زمينه پاسخ دهيم، اكنون تعدادی‌شان به يك استارتاپ جدي تبدیل شده‌اند كه نوآوری‌ها و محصولات كاربردي دارند و بدون اينكه چشم به دست اين و آن داشته باشند مي‌گويند بايد خودمان پول دربياوريم!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.