پادکسترها متحد شوید
مهدی نوریان : در قسمتهای قبلی این مطلب از منظر انتقادی به نحوه رویکرد کسبوکارهای جدید درباره پادکست فارسی پرداخته شد. پرده چهارم- نوبت پادکست فارسی است! خب رسیدیم به اصل مطلب، یعنی پادکست فارسی. یکی از پنلهای همایش «فریلند» همانطور که در پرده اول گفتم «انقلاب پادکست فارسی» است. در این پنل یکی از مجریان کول و پنج تا از فعالان حوزه پادکست فارسی که سه تا از آنها پادکستساز هستند و دو تایشان از میزبانهای پادکست، قرار است همه روی هم کلا 40 دقیقه حرف بزنند؛ اگر به سایت «فریلند» سر زدید حتما نگاهی هم به فهرست بلندبالای حامیان غول کنید تا سوارشدن حامی غول روی دوش مجری کول را بیشتر درک کنید! جریان نئولیبرال و سرمایهسالار همه حوزههای زندگی را به خدمت میگیرد و آن را به ابزاری برای کسب درآمد تبدیل میکند. این جریان تمامی جنبههای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فردی جامعه را درمینوردد. در این فرایند هیچ ارزشی جز ارزش مبادله باقی نمیماند. همهچیز رنگوبوی سود میگیرد. این جریان اینبار از طریق «پونیشا» و با استفاده از همایش «فریلند» به سراغ پادکست فارسی آمده است. برگزاری همایش در منطقه «آزاد» انزلی و تأکیدهای چندباره وبسایت «پونیشا» درباره «جهانیشدن» و «بازار آزاد» نیز نشان از همین جریان دارد. این جریان با شعار آزادی فردی عملا آزادی را سلب میکند و آن را فقط برای سرمایه طلب میکند. نفوذ این جریان در پادکست فارسی میتواند به ازدسترفتن استقلال این پدیده بینجامد. خیلی از پادکسترهای فارسی کار خود را با آنچه «عشقِ» به این کار میخوانند شروع کردهاند. این عشق باعث میشود محتوایی برآمده از جان آنها تولید شود. اما جریان «مدیریت محتوا» که چندی است در کشور به راه افتاده و صرفا به دنبال کسب درآمد از محتواست و حالا هم جریان ورود «پونیشا» به این حوزه که به نظر من به واقع یک انقلاب را «در» پادکست فارسی رقم میزند، باعث میشود محتوای پادکست فارسی دیگر مستقل نباشد و به قول یک پادکستساز حالا بعد از پشتسرگذاشتن «بهار پادکست فارسی» بهواقع باید از «سوز سرمای زمستان پادکست فارسی» حرف بزنیم1. با رویکارآمدن این جریان باید منتظر باشیم (کما اینکه امروز هم میشنویم) عدهای بگویند برویم پادکست بسازیم چون میشود پول خوبی به جیب زد. دور نیست زمانی که شرکتهای رب گوجهفرنگی، تایر ماشین، غذای حیوانات خانگی، مربای هویج، پادری و «خاویاربادمجان» بیایند و پادکست بسازند2. با این روند محتواهای سوپرمارکتیای که پادکست را بهمثابه یک دکان میبینند در راهاند. جریان حیله مکارانه «مدیریت محتوا» نیز این روند را تسهیل میکنند. یکی از همین دوستان جریان «مدیریت محتوا» در قسمتی از یک پادکست درباره پرسونال برندینگ یا برندسازی شخصی میگفت که من بعضا برای اینکه جایگاه خودم را ارتقا دهم میهمان این پنل و آن پنل میشوم، اسمش را هم گذاشته بود «گِست-پادکستینگ». ایشان میگفت ما کسانی را در همایشهایمان دعوت میکنیم که بیش از صد میلیون تومان درآمد داشتهاند: اینها «موفق» هستند. این پادکستر میگوید مشغول ساخت پادکستی درباره فشن هستیم و این را ترفندي راهگشا میداند، چراکه به یک ترند تبدیل شده و دیده میشود و برای پولدرآوردن خوب است و به گفته خودش مثلا این پتانسیل را پیدا میکند که در شوهای تلویزیونی دیده شود 3. اجازه دهید پرده آخر را با وامگرفتن از جملات درخشانی از الکسیس دوتوکویل جمع کنم. این جریان نئولیبرال سرمایهسالار که بر دوش فنسالاران بنا شده: استبداد تن را به حال خود رها میگذارد و حمله خود را متوجه روح یا جان میسازد. فرمانروا دیگر نمیگوید: باید مثل من فکر کنی یا بمیری. او میگوید: آزادی تا مانند من فکر نکنی؛ زندگی، اموال و همهچیزت از آن تو باقی خواهد ماند، ولی از امروز به بعد در میان ما فردی بیگانه خواهی بود. پرده آخر- انقلاب «در» پادکست فارسی! در این نمایش پنج پردهای سعی کردم نشان دهم «چطور حامیان غول و مجریان کول، پادکست فارسی را قورت میدهند: نقد همایش فریلند». توضیح دادم که همایش «فریلند» حربهای تبلیغاتی است که وبسایت «پونیشا» از آن استفاده میکند تا فریلنسینگ خاص خود را به خورد ملت بدهد. گفتم که فریلنسینگ در معنای واقعی کلمه با حذف دلالان و واسطان، آزادی و استقلال را به بار مینشاند؛ دلالانی که معمولا خودشان نه دغدغه آن حرفه را دارند و نه بعضا چیزی از آن میدانند. نشان دادم که «پونیشا»، باوجود شعار فریلنسینگ، خود یک واسط و دلال کاسبکار است که نهتنها فریلنسینگ را رقم نمیزند بلکه آن را مخدوش و محدود میکند. بر همین اساس، نتیجه گرفتم پنل «انقلاب پادکست فارسی» در واقع به معنای انقلابِ پادکست فارسی نیست بلکه انقلابی «در» پادکست فارسی است؛ انقلابی که همه معادلات را سودپیوند میکند. این انقلاب را همان دلالانی رقم میزنند که به اذعان خودشان «چیزی از پادکست فارسی نمیدانند». حالا روشن میشود که زنانهبودن یا مردانهبودن پنل «فریلند» اساسا هیچ اهمیتی برای برگزارکنندگانش ندارد. آنچه اهمیت دارد سود است و بس. «پونیشا» از طریق «فریلند» یک چیز را رقم میزند: ایجاد یک الیگارشی سرمایهسالار نئولیبرال که روی شانههای گیکهای فنسالار سوار شده است؛ حامیان غول روی شانههای مجریان کول. در این داستان: دیگر از کلاه و زنگولههای دلقک شوخ خبری نیست و آنچه به ما عرضه میشود دستهکلیدهای عقل کاپیتالیست است که لذت ناشی از دستیابی به موفقیت را بر پرده نمایش میدهد4. دم در سالن نمایش- پادکسترها متحد شوید! حالا که بیرون از سالن نمایش ایستادهایم و در جمع خود پادکسترهای فارسی هستیم اجازه دهید چیزی را بگویم. پیشنهاد میکنم برای حفظ استقلال پادکست فارسی، برای اینکه فریلنسرهای واقعی باشیم نه فریلنسرهای فریلندی، برای اینکه خود را به جریان سرمایه نسپاریم تا متولی ما شوند و برایمان تعیین تکلیف کنند، بیایید متحد شویم و در قالب چیزی مثل سندیکا امور خود را خودمان رتق و فتق کنیم. هر تصمیمی برای آینده پادکست فارسی باید در دل این جامعه گرفته شود و نباید از طرف صاحبان سرمایه به آن تحمیل شود. منابع: 1. پادکست «پادگپ»، «سوز میاد»2. پادکست «پادگپ»، «خاویاربادمجون» 3.«محتوا (پادکست) چطور تبدیل به پول میشه؟!» Alexis de Tocqueville, De La Democratie en Amerique, Vol. II (Parsi, 1864) , p. 151. 4. آدورنو، ت. و م. هورکهایمر (1384). دیالکتیک روشنگری: قطعات فلسفی، ترجمه مراد فرهادپور و امید مهرگان، تهران: گام نو.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.