جایگاهی که هنوز شایسته نیست
امانالله قراییمقدم- جامعهشناس
زنان ایران اگرچه حضور گستردهای در جامعه دارند، در این سالها 63.5 تا 64 درصد دانشجویان را خانمها تشکیل میدهند، در آموزشوپرورش اکثریت عظیم فعالانش را بانوان تشکیل میدهند و در بهداشت و درمان نیز حضور فعالی دارند، خبر حضور قاضی زن در برخی محاکم چندیپیش اعلام شد و هرسال تعداد زیادی از زنان وکیل وارد بازار کار میشوند اما هنوز از جایگاه لازم برخوردار نشدهاند. تبعیضها و عدم تناسبها بین زنان و مردان به چشم میآید. طبق تحقیقاتی که داشتهام، در برخی از مناطق کشور باوجودآنکه زنان یا دختران باید ارثومیراث خود را به برادر بزرگتر ببخشند. هنوز زنان ایرانی در برخی استانها باید طبق انتخاب پدر ازدواج کنند. رسمی با نام «نحوه» وجود دارد و من دربارهاش در سال 78 در مجله قوه قضائیه نوشتهام؛ اگر دختری برخلاف نظر پسرعمویش بخواهد به مرد دیگری نظر بیندازد، «نحوه» میشود و در این مراسم پسرعمو، پدر و برادرش او را میکشند. اگر فیلم «عروس آتش» را دیده باشید، در آن یکی از همین نمونهها اتفاق میافتد. هنوز هم در برخی مناطق مهریه عندالمطالبه است و آن را در ابتدا به پدر عروس میدهند. در برخی نقاط نیز هرچند پیشرفتهایی حاصل شده است اما یکی دیگر از مباحث درباره زنان این است که زنان به ظاهر از حق طلاق برخوردارند ولی تا مرد رضایت نداشته باشد از این اجازه بهراحتی برخوردار نخواهند شد. این نظر بسیاری از جامعهشناسان بزرگ جهان است که زن را اساس زندگی میدانند و به اعتبار این گفته میبینیم باوجود تلاشها و تذکرها و اعتراضهایی که شده هنوز جایگاه زنان برای انتخاب بهعنوان نماینده یا پستهای مهم سیاسی و اجتماعی چندان موردتوجه واقع نشده است. با وجود وعدههایی که داده شد و با وجود درخواست بسیاری از فعالان برای انتخاب وزیر زن، اما حضور زنان در کابینه تنها در حد معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان باقی ماند و جا دارد در آینده در اختیار زنان هم قرار بگیرد. یا یکی دیگر از موارد عدم اجازه حضور زنان در ورزشگاههاست، باید گفت حضور زنان باعث بالارفتن اخلاق همگانی در اجتماع و ورزشگاهها خواهد شد و این خود مانع از تحریم ورزش ایران در سطح بینالمللی خواهد شد و با این حضور آبرویمان حفظ خواهد شد. از نظر میزان دستمزد هم میبینیم با آنکه زنان همان کاری را در کارخانجات انجام میدهند که مردان، اما از دستمزد برابر برخوردار نیستند؛ درحالیکه از سال 86 بارها نوشتهام که این دستمزد مساوی باید برای زنان در نظر گرفته شود. شاید کمتر کسی توجه داشته باشد که در عصر هخامنشیان، زنان دوبرابر مردان دستمزد میگرفتند و اگر زنی بچه بسیار میزایید بار عام مییافت و در آن روزگار زنان به لحاظ حقوق، تحصیل و ورزش برابر مردان بودند. البته این نکته جای توجه دارد که وضعیت زنان ما نسبت به کشورهای اسلامی دیگر مانند عربستان، امارات و بحرین از جایگاه حقوقی بهتری برخوردار است. بنابراین با وجود همه امتیازات هنوز هم باید امتیازات دیگری به زنان داده شود. ما نسبت به کشورهای جهان سوم نیز مانند ازبکستان، تاجیکستان و جمهوری آذربایجان زنانمان از حقوق بهتر و بیشتری برخوردارند اما هنوز حق ارثومیراث برابر و پیشرفت در مشاغل مهم اجتماعی و سیاسی از دیگر امتیازات حداقلی است که باید در اختیار زنان ایرانی قرار گیرد. به نظر میرسد زنان دارند تلاش مستمر خود را پیش میبرند تا بهمرور امتیازات بیشتری را از جامعه مردسالار بگیرند و به حقوق برابر بیشتری دست پیدا کنند. مردان نیز باید بپذیرند که در این راه تلاش بیشتری انجام دهند و همه سختی بهبود بر عهده زنان نباشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.