|

فرصت پایانی اروپا

گروه سیاست: گام سوم کاهش تعهدات هسته‌اي خيلي نزديک به نظر مي‌رسد؛ اگرچه در عين حال مي‌تواند خيلي دور باشد. با اين ‌حال، 24 ساعت احتمالات در پيش است. از يک‌سو، فرانسه به‌عنوان يکي از اعضاي اروپايي توافق هسته‌اي به دنبال کسب مجوز از آمريکا براي راه‌اندازي خط اعتباري براي خريد نفت از ايران است و در ديگر سو، ايران اعلام کرده که طبق برنامه کاهش تعهدات هسته‌اي‌ خود عمل مي‌کند. گام‌هاي کاهش تعهدات هسته‌اي در واکنش به منتفع‌نشدن ايران از برجام طراحي شد. 16 ارديبهشت يک سال بعد از خروج آمريکا از برجام، تهران اعلام کرد که به برجام پايبند است اما هم‌عرض اجرائي‌نشدن تعهدات هسته‌اي ازسوی ديگر شرکا، ايران نيز از تعهداتش خواهد کاست. اين تعهدات شامل ميزان ذخيره اورانيوم و درصد غني‌سازي بود. ‌

اگرچه اروپايي‌ها دير اما بالاخره قبل از گام دوم دست‌به‌کار شدند. ابتدا تلاش‌ها براي راه‌اندازي اينستکس جدي‌تر شد و بعد از آن، فرانسه به‌طور جدي وارد ساز‌وکار مذاکره با تهران شد. چندين نوبت تماس تلفني امانوئل مکرون و حسن روحاني منجر به اين شد که بالاخره فرانسه طرحي براي احياي برجام طراحي کند. طراحي که در ازاي پرداخت ۱۵ ميليارد دلار براي يک دوره چهار ماهه، ايران به تعهداتش در برجام باز خواهد گشت. روحاني: هنوز اختلاف‌نظر داريم رئيس‌جمهوري روز گذشته در جلسه هيئت دولت روند مذاکرات ميان ايران با طرف‌هاي برجام را رو به جلو خواند و با بيان اينکه باوجود حل بخش مهمي از اختلافات در مذاکرات با اروپا، هنوز به نقطه توافق نهايي نرسيده‌ايم، گفت: «مثلا اگر در ۲۰ مسئله اختلاف داشتيم، اين اختلافات اکنون در سه مسئله است و بخش عمده آنها حل شده‌اند اما هنوز به نقطه نهايي نرسيده‌ايم و بعيد مي‌دانم در اين يکي، دو روز نيز بتوانيم به توافق نهايي برسيم؛ در نتيجه گام سوم را برخواهيم داشت و بر مبناي آن عمل مي‌کنيم».به گزارش ايسنا، حسن روحاني صبر راهبردي و اقدام ايران را در برابر خروج آمريکا از برجام، هوشمندانه خواند و افزود: «ايران اولين گام را برداشت و ظرف اين اقدام، دو ماه نيز فرصت داد. در همان دوره با چين، روسيه و اروپايي‌ها صحبت کرديم اما به نتيجه مطلوب نرسيديم. هر‌چند آنها توصيه مي‌کردند گام دوم را برنداريم،چون در عمل آنها کار مهمي انجام نداده بودند، گام دوم را برداشتيم. بعد از گام دوم باز هم گفت‌وگو و مذاکره کرديم».او گفت: «در اين دوره يک گام‌هايي با هم برداشتيم. در تلفن‌هاي روز اول بين ما خيلي فاصله بود اما الان کلام همديگر را خوب مي‌فهميم. آنها مي‌دانند ما چه مي‌خواهيم و ما هم مي‌دانيم آنها چه مي‌خواهند و کاملا مفهوم است. در بسياري از موارد به‌هم نزديک شده‌ايم و در برخي از موارد هم هنوز اختلاف نظر داريم و به گام نهايي نرسيده‌ايم». باطن گام سوم فوق‌العاده مهم است روحاني از تعيين يک چارچوب پنج‌ماهه تا پايان سال ميلادي با فرانسوي‌ها خبر داد و افزود: «آنها مي‌گويند با اروپايي‌ها و چين و ديگران و خود آمريکا حرف مي‌زنيم و هماهنگ و بحث مي‌کنيم. حرف ما با فرانسه در اين زمينه و به نمايندگي از طرف اتحاديه اروپا و سه کشور بود». رئيس‌جمهور با اشاره به گام سوم ايران، عنوان کرد: «ظاهر اين گام سوم، خيلي تکان‌دهنده نيست ولي باطن آن فوق‌العاده مهم است و به نظر من اين گام، مهم‌ترين گامي است که برمي‌داريم و آثارش بسيار فوق‌العاده خواهد بود و ان‌شاء‌الله با اين گام سوم، سازمان انرژي اتمي از اين روند سرعت معمولي خارج و فعاليتش شتاب مي‌گيرد؛ يعني با دستوري که صادر خواهد شد سازمان انرژي اتمي براي رسيدن به اهدافش شتاب فوق‌العاده‌اي مي‌گيرد».او با بيان اينکه در عين حال دو ماه ديگر فرصت مي‌دهيم، افزود: «ضمن اينکه گام سوم را برمي‌داريم، صحبت مي‌کنيم و اگر به توافق رسيديم باز هم راه براي مذاکره، منطق و توافق وجود دارد». گفت‌وگو بعد از دريافت ۱۵ميليارد دلار در‌حالي‌که اجرا کردن يا اجرانکردن گام سوم کاهش تعهدات هسته‌اي در هاله‌اي از ابهام است، روز گذشته عباس عراقچي روشن‌تر از ديگران موضع جمهوري اسلامي ايران را اعلام کرده است. معاون سياسي وزير امورخارجه شرايطي را که در آن قرار داريم، به اين شرح توضيح مي‌دهد: به دنبال تماس‌هاي تلفني آقاي مکرون، رئيس‌جمهور فرانسه با ايران، به او تأکيد شد که يا اروپا باید از ايران نفت خريداري کند يا معادل فروش نفت را به‌صورت خط اعتباري که با درآمدهاي نفتي ايران تضمين مي‌شود و در حقيقت به‌نوعي به معناي پيش‌فروش نفت است، در اختيار ايران قرار دهد. به گزارش ايسنا، سيد عباس عراقچي در پاسخ به خبرنگاران گفت: محور مذاکرات با فرانسه درباره نحوه تأمين مطالبه جمهوري اسلامي در خصوص فروش نفت و نحوه تأمين درآمدهاي حاصله است. جمهوري اسلامي ايران همچنان که بارها اعلام کرده است، فقط در صورتي به اجراي کامل برجام برمي‌گردد که قادر به فروش نفت خود و دسترسي به عوايد ناشي از آن به صورت کاملا قابل استفاده و بدون هرگونه محدوديتي باشد و ابتکار فرانسه دقيقا در همين راستا است. عراقچي اضافه کرد: ميزان اين خط اعتباري حدود ۱۵ ميليارد دلار براي مدت چهار ماه، يعني تا پايان سال ميلادي است. بدين ترتيب در صورت حصول توافق ايران در چهار ماه آينده معادل صد درصد نفت خود را يا خواهد فروخت يا به صورت خط اعتباري دريافت و پيش‌فروش مي‌کند. عراقچي در ادامه اين گفت‌وگو توضيح داد: بعد از دريافت ۱۵ ميليارد دلار جمهوري اسلامي آمادگي گفت‌وگو با کشورهاي 1+4 را دارد، اما واقعيت آن است که هنوز درباره دستور کار اين گفت‌وگوها اختلاف نظرهاي جدي بين طرفين وجود دارد. او با اشاره به اينکه گفت‌وگوها درباره تعيين دستورکار هنوز ادامه داشته و به هيچ نتيجه مشخصي نرسيده است، تصريح کرد جمهوري اسلامي ايران به‌هيچ‌عنوان درباره خطوط قرمز خود با کسي مذاکره نخواهد کرد. او گفت: بعيد مي‌داند کشورهاي اروپايي تا قبل از ۱۶ شهريور بتوانند گام مؤثري بردارند، بنابراين مرحله سوم کاهش تعهدات از سوي ايران در تاريخ مزبور آغاز خواهد شد. اين مرحله شامل بخش مهمي از تعهدات ايران خواهد بود که در زمان خود اعلام خواهد شد. موضوعات پيشنهادي عراقچي در عين حال اين نکته را هم اضافه مي‌کند: از نظر جمهوري اسلامي هيچ مذاکره مجددي درخصوص برجام صورت نخواهد گرفت اما اجراي مطلوب برجام مي‌تواند موضوع گفت‌وگوها باشد، با توجه به اينکه طرف مقابل کوتاهي‌هاي جدي در اين زمينه داشته است. همچنين امنيت در همه آبراه‌هاي بين‌المللي مي‌تواند موضوع گفت‌وگو باشد. جمهوري اسلامي ايران به شرط تأمين امنيت و آزادي کشتي‌هاي خود در تمامي آبراه‌ها آمادگي دارد درخصوص امنيت و آزادي کشتي‌راني در خليج فارس و تنگه هرمز وارد گفت‌وگو شود. مذاکرات ايران با اروپا زمان‌بر است رئيس دفتر رئيس‌جمهوري نيز روز گذشته در حاشيه جلسه هيئت دولت در جمع خبرنگاران در پاسخ به پرسشي درباره اينکه آيا در مذاکرات اخير با اروپايي‌ها ۱۱ تعهد بر‌زمين‌مانده اروپايي‌ها در برجام هم در محور مذاکرات قرار دارد، گفت: «در مرحله فعلي مذاکرات بحث برجام را باز نکرديم؛ از ۱۸ ارديبهشت سياستي جديد اتخاذ کرديم تا هر دو ماه اقداماتي را درخصوص کاهش تعهدات برجام انجام دهيم، در همين راستا روز پنجشنبه (امروز) يا جمعه مهلت مرحله دوم تمام و مرحله سوم شروع مي‌شود».محمود واعظي افزود: «نتيجه سياست جديد جمهوري اسلامي ايران اين شد که اروپايي‌ها و مشخصا رئيس‌جمهور فرانسه در اين خصوص مذاکراتي با ما داشته باشند که به شرايط قبل برگرديم؛ در اين زمينه ما شرايطي داريم آنها هم مباحثي دارند».او ادامه داد: «در رابطه با کليات صحبت مي‌کنيم که بعد از آن اگر شرايط طبيعي شد، قطعا درخصوص آن 11 بند هم صحبت خواهد شد، اما الان بحث اين است که اگر قرار است به شرايط قبل برگرديم در مورد يک‌سري حقوق ما در ارتباط با موضوع نفت و بانک و تأمين نيازمندي‌هاي ايران از کشورهاي مختلف به نتيجه برسيم که پيشرفت‌هاي خوبي داشتيم، اما تا به نتيجه قطعي و نهايي نرسيم نمي‌توانيم اعلام کنيم که اين توافق انجام شده است. پيش‌بيني من اين است که ممکن است در يکي، دو هفته آينده بتوانيم نکات روشن‌تري را در اين زمينه اعلام کنيم». زمان‌بر است واعظي در پاسخ به پرسشي درباره نتيجه سفر عباس عراقچي به پاريس و تأثير اين سفر بر گام سوم کاهش تعهدات، تأکيد کرد: «ما اعلام کرديم که سر زمان مشخص که آخر اين هفته است اگر در مذاکراتي که با رئيس‌جمهور فرانسه داريم به توافق قطعي نرسيم، گام سوم برداشته خواهد داشت. از طرف ديگر گزارشي که از سفر آقاي عراقچي به همراه يک تيم اقتصادي موفق دريافت کرديم، نتيجه مذاکرات با توجه به پيچيدگي‌هايي که دارد، زمان‌بر است، اما در مجموع پيشرفت‌هايي به وجود آمده است. قرار است هفته آينده نتيجه را به ما اطلاع دهند و ما منتظريم ببينيم هماهنگي‌اي که در داخل اروپا و طرف‌هاي ديگر مي‌شود، به ما منعکس شود». به‌هيچ‌وجه درباره موشک مذاکره نکرديم رئيس دفتر رئيس‌جمهور گفت: «در مجموع گام‌هايي که تا الان برداشته شده، در مقايسه با يک ماه قبل که اين مذاکرات شروع شده، پيشرفت‌هاي خوبي داشته است، اما تا زماني که به جمع‌بندي نهايي نرسيديم نمي‌توانيم چيزي را اعلام کنيم؛ اين به اين معني نيست که ما مردم خود را نامحرم مي‌دانيم؛ ما چيزي را از مردم پنهان نداريم، اما با توجه به اينکه با طرف خارجي مذاکره مي‌کنيم، نمي‌خواهيم برداشت ذوق‌زدگي يا عجله از کار ما داشته باشند». او در پاسخ به پرسشي درباره شايعاتي مبني بر طرح موضوعاتي از جمله جايگاه منطقه‌اي ايران و فعاليت‌هاي موشکي از سوي فرانسوي‌ها در مذاکرات اخير، با اشاره به چارچوب مذاکره جمهوري اسلامي ايران با طرف اروپايي، افزود: «موضوعاتي که مطرح مي‌شود گمانه‌زني‌هايي است که رسانه‌هاي خارجي انجام مي‌دهند؛ به‌هيچ‌وجه بحث موشک انجام نشده است و به‌هيچ‌وجه در مورد توان دفاعي و نظامي ايران نه با فرانسه و نه با هيچ کشور ديگري مذاکره نخواهيم کرد. موضوع مذاکرات ايران با طرف اروپايي مشخصا در مورد برجام و حقوق جمهوري اسلامي در برجام و روش‌هاي دستيابي به حقوق ايران در برجام است». کاهش تعهدات برجام قابل برگشت است واعظي ادامه داد: «رئيس‌جمهور نيز پيش از ۱۸ ارديبهشت اعلام کردند کاهش تعهدات برجامي ايران در مراحل دوماهه انجام مي‌شود، اين اقدامات قابل برگشت است و زماني که بتوانيم به هدف‌گذاري دقيق برسيم، کاهش تعهدات برجام قابل برگشت خواهد بود؛ الان هم در همان چارچوب در حال مذاکره هستيم». او در پاسخ به پرسشي مبني بر اينکه قرار بود اينستکس پول باشد ولي فقط يک خط اعتبار است، گفت: «هيئت مذاکره‌کننده ايراني از فعالان اقتصادي هستند و براي روشن‌شدن اين ابهامات روز دوشنبه به مذاکرات رفتند که بررسي کنند اگر خط اعتباري براي ايران در نظر گرفته شود، از هر لحاظ اطمينان داشته باشيم که مي‌توانيم با اين اعتبار نيازمندي‌هاي کشور را تأمين کنيم. مردم بايد مطمئن باشند، تا زماني که اطمينان و ضمانت لازم اخذ نشود به شرايط پيش از کاهش تعهدات برجامي و ۱۸ ارديبهشت باز نخواهيم گشت». او همچنين درباره اينکه قرار شده اروپا به جاي ۱۵ ميليارد دلار، پنج ميليارد دلار بدهد، گفت: «اين موضوع دو هفته پيش مطرح بوده و الان خبر آن منتشر شده است. ما از آن مرحله عبور کرديم و ايران اين پيشنهاد را نپذيرفته است». واعظي در پاسخ به پرسش ديگري مبني بر اينکه فرانسوي‌ها اعلام کردند همين توافق ۱۵ميلياردي نيز منوط به موافقت آمريکاست، افزود: «اين بخش مربوط به بانک است؛ اکثر بانک‌هاي دنيا يا سهامدار آمريکايي دارند يا مبادلات خود را از طريق دلار انجام مي‌دهند، به همين دليل براي انتقال پول، به هماهنگي با آمريکا نياز دارند که اين موضوع به خودشان مربوط مي‌شود». رفته‌اند مجوزش را بگيرند سخنگوي دولت نيز درحاشيه جلسه هيئت دولت، گفت: «اگر اروپا تقاضاهاي ايران را اجرائي نکند گام سوم در روز مقرر اجرائي مي‌شود. فرانسه نمايندگي اروپا را بر عهده گرفته و وزير اقتصاد آنها هم به آمريکا رفته تا توافق را بگيرد. اگر توافق شد و آنها اعلام کردند ما به توافق خود عمل مي‌کنيم اما چشم‌اندازي نداريم که تا روز جمعه اروپا توافق را بگيرد». علي ربيعي تأکيد کرد: «به هر حال اين سياست اروپاست که مي‌خواهد هماهنگي کند و ما دخالتي در آن نداريم. ما منتظر اروپا هستيم. البته وعده خريد نفت محقق شده است و اکنون رفته‌اند تا مجوزش را بگيرند». او در پاسخ به اين پرسش که آيا خط اعتباري محدوديتي براي خريد ايران ايجاد مي‌کند، گفت: «حساب يا خط اعتباري تفاوتي ندارد؛ ما بايد بتوانيم خريد خود را انجام دهيم و هر کالايي را هم که مي‌خواهيم و مورد نياز ماست، تهيه کنيم. اين پول بايد در اختيار ما قرار گيرد تا با آن خريد کنيم.‌ ديدگاه‌هاي ما جلو رفته و از 19 مورد اختلاف به سه مورد رسيده است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.