پاسپورت بگير و فرار نكن
بيش از يك ماه از دستور بنسلمان درمورد دريافت پاسپورت زنان عربستاني بدون اجازه وليشان ميگذرد و رسانههاي جهان با اماواگرهايي در حال نظارت بر حقوقي هستند كه قرار است در اختيار زنان اين كشور قرار بگيرد، هرچند آنان اين حق سفر را گامي مثبت در ادامه دريافت حقوق زنان عربستان دانستهاند. رويترز، بلومبرگ، يورونيوز، بيبيسي و... از منظرهاي متفاوت درباره نخستين زنان عربستاني نوشته يا عكسشان را منتشر كردهاند كه بعد از دريافت اين حق به سفرهاي خارجي رفتهاند. نخستين زنان در مرزهاي مختلف عربستان مورد توجه قرار گرفتهاند؛ رويترز از سلما زن 40ساله و مادر سه فرزند هنگام رانندگی به بحرین روي پلي كه اين دو كشور را بههم متصل ميكند عكسي منتشر كرده است. از نظر سلما: «شما احساس میکنید که انسان هستید، انسان کاملی هستید. نه نیمی، نه بخشی از آن، بلکه شما کامل هستید». حالا ديگر زنان عربستاني ميتوانند تولد فرزندشان را ثبت كنند يا سرپرستی فرزندان خردسال خود را دريافت كنند. به گزارش بيبيسي محمد بنسلمان وعده داده که اقتصاد عربستان را تا سال ۲۰۳۰ متحول کند و برای این کار مشارکت زنان در بازار کار را هم مد نظر قرار داده است. نكته اين است؛ آيا وضعيت همانطوري است كه مقامات عربستاني تصوير ميكنند و زنان بالاي 21 سال ميتوانند در كمتر از 15 دقيقه پاسپورت خود را دريافت و به بيش از 150 كشور دنيا آزادانه سفر كنند و با گذرنامهاي كه در اختیار دارند، به راحتي از مرزهاي كشورشان عبور کنند؟ اگر بروند، به كشورشان بازميگردند يا همانجا ماندني ميشوند؟ در توييتر و شبكههاي اجتماعي ميتوان اعتراض زناني را ديد كه نوشتهاند هنوز زيرساختهاي الكترونيكي براي دريافت گذرنامه فراهم نشده، هنوز هم سفارش گذرنامه از طریق درگاه آنلاین دولت براي زنان ممنوع است و بايد آنها حضوري درخواست كنند. دیدهبان حقوق بشر نيز نگران است مردان مخالف اين قانون بتوانند راهحلهايي جايگزين براي دورزدن اين آزاديها و سوءاستفاده از قدرت خود داشته باشند و به مسئولان سعودي تأكيد كرده است بايد تبعیضهای باقیمانده علیه زنان را چه در قانون و چه در عمل، برطرف کنند. به گزارش ديدهبان حقوق بشردر واقع هيچ کشوری بیشتر از عربستان سعودی زنان خود را محدود نمیکند. در عمل، برخی از زنان حتي اجازه خروج از خانه را بدون اجازه وليشان ندارند. در گذشته برخي از آنها به هك دستگاههاي تلفن شوهرشان اقدام ميكردند تا فرصتي براي سفر پيدا كنند. قانون عربستان حداقل سن ازدواج را ندارد و رسانههای سعودی همچنان گزارشهای گاهبهگاه از ازدواج در مورد كودكان از جمله گزارشهای نادر از ازدواج دختران در هشتسالگی منتشر ميكنند؛ البته اكنون حداقل سن ازدواج مگر در موارد استثنايي را 18 سال تعیین كردهاند. مانند سایر کشورها، بسیاری از زنان در عربستان در معرض خشونت خانگی هستند. با اينكه از سال 2013 خشونت خانگی در اين كشور جرم است، اما فعالان از عدم اجرای قانون انتقاد کردهاند. عربستان سعودی در سالهای اخیر سعي كرده فرصتهای شغلی برای زنان را افزایش دهد اما كارفرمايان خصوصي يا دولتي را که بدون رضايت سرپرست اجازه كار به زنان را نميدهند، مجازات نميكند. یک قانون اخلاقی پزشکی در سال 2014 توسط یک نهاد دولتی تهيه شده كه طبق آن رضایت زن برای دریافت مراقبتهای بهداشتی کافی است، اما در واقعیت، شرط اجازه درمان به مقررات داخلی بیمارستان بستگی دارد و دولت نهادهایی را که نیاز به رضایت دارند مجازات نمیکند. دیدهبان حقوق بشر بارها گزارشهايي را دريافت كرده كه زنان ناگزير از تحمل دردهاي شديد شدهاند. نابرابری در طلاق، حضانت کودک و ارث هم از مواردي است كه زنان را تحت فشار قرار داده است . زندانهای سعودی و بازداشتگاههای خردسالان فقط به زناني اجازه مرخصي ميدهند كه سرپرست آنها به دادگاه يا مقامات قضائي مراجعه كند وگرنه ناگزير به حضور طولانيمدت در بازداشت هستند. برخلاف مردان سعودی، زنان بدون تأیید سرپرست و حضور او نمیتوانند در خارج از کشور تحصیل کنند. به گزارش بيبيسي در یک سال و چند ماه گذشته ماجرای فرار زنان جوان از عربستان سعودی و پناهبردن آنها به کانادا به علت بدرفتاری و تحت ستم قرارگرفتن و همچنين درخواستي كه از بلاگر زن شده بود تا در صورت عدم افشاي شكنجههايش آزاد شود و بازداشت حدود دهها نفر از فعالان حقوق زنان که خواستار اصلاحات شده بودند، به ویژه قتل سال گذشته روزنامهنگار شناختهشده جمال خاشقجی در کنسولگری استانبول افکار عمومی جهان را به سوی خاندان سلطنتی در ریاض جلب كرده است و با دقت نحوه رفتار آنان با زنان را مورد بررسي قرار ميدهند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.