|

سهم زنان از کارآفرینی در مُد هم‌تراز سهم مردان است

جای خالی کارآفرینان مُد در نیم‌سالانه زنان و تولید ملی

ستاره جاويد

نیم‌سالانه «زنان و تولید ملی» که پانزدهمین دوره خود را در بوستان گفت‌وگو به نظاره نشست، بهانه خوبی است که نقبی زده شود به تلاش‌ها و پشتکارهایی که بانوان ایرانی در زمینه کارآفرینی مد و منسوجات آن، از خود به نمایش گذاشته‌اند. اگر سهم زنان سرزمینمان در این فقره، بیش از مردان نباشد، کمتر از آنان نبوده و طبق اسناد معتبر بصری و مکتوب می‌توان ادعا کرد که سهم زنان در کارآفرینی هنرصنعت مد، پررنگ‌تر از مردان بوده است. اگر مردان نگاه اقتصادی و تجاری برای رونق این عرصه داشته‌اند، سهم فرهنگی زنان برای جاانداختن این هنر نوین که در ایران معاصر مورد اقبال قرار گرفته، از نقش فرهنگی مردان سنگین‌تر و قابل‌تأمل‌تر بوده است. هرچند که هدف این مقال، زنانه یا مردانه‌کردن تلاش‌ها و کم‌رنگ‌کردن زحمات کسانی که برای کارآفرینی در عرصه مد عرق ریخته‌اند نیست.

حسن تردد با مترو و اتوبوس و گشت‌زنی در شهر، این فرصت را فراهم می‌کند که دست‌کم در پیاده‌روها شاهد حضور بی‌وقفه زنان سرپرست خانواده در نقش فروشنده‌هایی باشیم که منسوجات مد و لباس را - هرچند به شکل غیرفاخر آن - عرضه می‌کنند. در اشلی فاخر و پرهزینه‌تر، دست‌کم در شبکه‌های اجتماعی طراحان لباس، با تولید انبوهی از لباس‌های فاخر و گران‌قیمت، کارگاه‌هایی خرد یا کلانی را راه‌اندازی کرده‌اند که به نوبه خود، حتی اگر پنج نفر خیاط یا دوزنده را به اشتغال واداشته باشد، تلاشی قابل توجه سهمی بابرکت است. حال که نیم‌سالانه «زنان و تولید ملی» با تبلیغات وسیع دولت به ایستگاه پایانی رسیده و می‌رود که بساط خود را از این دوره جمع کند و برای دوره بعدی گام بلندتری بردارد، چه خوب می‌شود که در دوره بعدی و دوره‌های بعدتر، کرسی مستقل و فضای مستقلی هم به آن دسته از کارآفرینان مد اختصاص یابد که برای اخذ سهم بسزایی از گردش مالی مد، دست به هر هزینه‌ای زده و تلاش‌های مستمر و فرساینده‌ای را برای بقای تولیدی‌های کوچک خود داشته‌اند. همه ما از وضعیت اسفناکی که صنعت نساجی کشور به آن مبتلا شده است، باخبریم. کافی است سیری در آمار این صنعت، آمار رونق‌ها، فرسودگی‌ها، ورشکستگی‌ها، زمین‌خوردن‌ها و دوباره سرپا‌ایستادن‌های نساج‌های کشور که در چهار دهه اخیر مرارت‌های بسیار کشیده‌اند، داشته باشیم. به نظر می‌رسد می‌توان در کنار اختصاص تبلیغات وسیع به حوزه‌های کارآفرینی‌های نوین و صرف بودجه هنگفت برای معرفی استارت‌آپ‌های تازه‌تأسیس، دستمالی بر پیکره غبارگرفته ماشین‌آلات رو به موت صنعت نساجی کشور بزنیم و اجازه ندهیم سیل عظیمی از نیروهای کار که در این صنعت رو به ورشکستگی مشغول به کار هستند و مدیران و مالکان آن از ترس زمین‌خوردن کامل، در حال انتقال تمام سرمایه خود به ترکیه یا جمهوری آذربایجان و گرجستان هستند، بی‌کار شوند و سفره‌شان کوچک و کوچک‌تر شود. معاون اقتصادی رئیس‌جمهوری در روزهای پایانی این نیم‌سالانه با حضور در بوستان گفت‌وگو و بازدید از نمایشگاه زنان و تولید ملی، با بیان اینکه در طول دهه‌های اخیر در زمینه کارآفرینی شاهد افتخارات بسیار جالب و تأثیرگذاری از سوی بانوان بوده‌ایم، به سایت معاونت زنان و امور خانواده ریاست‌جمهوری گفته است: درخشش زنان ایرانی در حوزه کارآفرینی و اقتصاد مثال‌زدنی است. محمد نهاوندیان در حاشیه بازدید از پانزدهمین نمایشگاه «زنان و تولید ملی» و هفدهمین نمایشگاه «عطر سیب»، بر حضور قوی بانوان در حوزه اقتصادی تأکید کرده و گفته این حضور یا به صورت استفاده کارفرمایان از نیروی کار زنان سرپرست خانوار یا راه‌اندازی یک واحد کارآفرینی در حوزه‌های تجاری، تولیدی، اقتصادی و خدماتی بوده است. او هم‌زمانی برگزاری این دو رویداد با یکدیگر را مثبت ارزیابی کرده و گفته زنان و تولید ملی در کنار عطر سیب، قدرت و توان بانوان را؛ چه در امر تولید و چه در امر فرهنگ‌سازی به شکل کاملا زیبایی نشان می‌داد. نهاوندیان یکی از ویژگی‌های رویداد عطر سیب را تلفیق و ترکیب بسیار زیبای بین هنر و صنعت برای اشاعه فرهنگ عاشورایی دانسته و گفته این رویکرد باعث خلق و ارائه آثار بی‌نظیری در این زمینه شده است. حال باید دید توجه به نقش زنان در تولید ملی، بیش از آنکه جنبه تبلیغاتی و جنبه کلیشه‌ای داشته باشد، چه میزان می‌تواند در احیای صنایع تضعیف‌شده یا هنرصنعت‌های نوین مثل مد، مثمرثمر باشد؟ واقعیت امر این است که زنان در قیاس با مردان، انرژی و انگیزه و ذوق بیشتری برای امر کارآفرینی و بازتولید مفاهیمی دارند که مردان قرن‌هاست با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. نه‌اینکه گفته شود هنرصنعت مد، تجارتی زنانه و مبتنی‌بر تفکر زنانه است! خیر. بلکه از آنجا که هنرصنعت مد برگرفته از دو صنعت فرهنگ و هنر است و در دو حوزه بزرگ فرهنگ و هنر ریشه دارد، طبیعتا و منطقا، به دلیل ماهیت فیزیولوژیکی زنان که در عرصه تعلیم و فرهنگ و هنر، نیمکره مغزی فعال‌تری دارند، موفق‌تر و داناتر از مردان هم‌تراز خود عمل می‌کنند و این پتانسیل را دارند که مورد توجه قرار گیرند و به‌عنوان سرمایه‌های اجتماعی نگریسته شوند و از سوی دولت حمایت شوند. با توجه به این مسئله، آیا وقت آن نرسیده است که بودجه اندکی از بودجه عظیم تبلیغات فرمالیته روی توانمندی زنان، برای احیای صنایعی صرف شود که در عرصه نوین مد فعال هستند و برای بقا به تأمین مالی اندکی نیاز دارند که بتوانند پلتفرم موفقی از فرهنگ و پوشش ایرانی-اسلامی در فرامرزها باشند؟! نقش ابتکار مسئولیت خطیر حمایت از این امر مهم و اختصاص بودجه، بر گرده معاونت زنان و امور خانواده ریاست‌جمهوری است که بر «لایحه تأمین امنیت زنان علیه خشونت» متمرکز شده است و تلاش دارد با عقد قراردادهای متعدد فیمابین معاونت و نهادهای مختلف، از جمله بنیاد ملی مد و لباس، وجهه حامی خود را در حمایت از زنان، تقویت ببخشد. بر خانم ابتکار است که درباره چندوچون استراتژی و سیاست‌های خود و نهاد متبوعش، توضیحات شفاف و غیرکلیشه‌ای ارائه داده و نقش خود را در حمایت از زنان سرپرست خانواده و کارآفرین مد، ارتقا داده و از نقش مادرخوانده خارج شود و کمی واقعی‌تر و ملموس‌تر از بانوان و آقایان فعال در زمینه تولید ملی و کارآفرینی مد حمایت کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.