بازاریابی درونگرا (1)
علیرضا کاربر. مدیرعامل صبح وصال
علیرضا کاربر، از فعالان نامآشنای اکوسیستم استارتاپ شیراز است که از این پس در سلسلهنوشتارهایی تحت عنوان «بازاریابی درونگرا»، ما را با این حوزه خاص از دیجیتال مارکتینگ آشنا میکند. بحث مقدماتی بهعنوان یک فعال حوزه کسبوکارهای دیجیتال همواره در معرض سؤالاتی کلیشهای و تکراری بودم: «به نظر شما برای ایدهام چقدر باید هزینه بازاریابی کنم؟ بودجهبندی بازاریابی برای ورود و بعد ماندن در بازار برای فلان ایده چقدر باشد؟ شما فکر میکنید وقتی محصول به بازار عرضه شد، بازاریابی را شروع کنم یا پیش از عرضه؟ و...» و پاسخ کلیشهای و تکراری من هم این بوده است: «بسته به شرایط فرق میکند». این پاسخ کلیشهای در جواب سؤالات کلیشهای بالا بهترین پاسخی است که میتوان ارائه داد، اما اگر بخواهیم کمی دقیقتر به این سؤالات بپردازیم باید گفت که بهطورکلی نباید بازاریابی (Marketing ) را جزء جدایی از فرایند تدوین، تولید، عرضه، اصلاح و بهروزرسانی محصول یا ایده دانست. موضوع اصلی این است که در دنیای دیجیتال مسئله بازاریابی یک مقوله مجزا از فرایند شکلدهی ایده یا تولید محصول نیست! یعنی همزمان با بازارسنجی و تحقیقات بازار و همزمان با تشکیل تیم فنی و شروع به تولید محصول باید به فکر روشهای عرضه ایده یا محصول به بازار بود و برای آن برنامه و روال دقیق تعریف کرد. در این دیدگاه بازاریابی چیزی خارج از فرایند «تولید»، «توسعه» و «عرضه» محصول نیست! در این سلسلهنوشتار این نگرش خاص به بازاریابی را به صورت جزئیتر بررسی میکنیم. به صورت کلی دو دیدگاه در مورد مسئله بازاریابی کسبوکارهای دیجیتال وجود دارد: دیدگاه اول به بازاریابی بهعنوان یک مسئله برونسیستمی نگاه میکند؛ منتظر میماند تا محصول به صورت تماموکمال تکمیل و به بازار عرضه شود، از ابزارهای مختلف (کانالهای مختلف) مثل تبلیغات تلویزیونی، تابلوهای تبلیغاتی شهری، بنرهای تبلیغاتی در وبسایت های دیگر و... برای معرفی محصول یا ایده یا کسبوکار تازه معرفیشده استفاده میکند. در این روش که معمولا روش تقریبا گرانی است، صاحب ایده یا کسبوکار با کمک این ابزارها به سراغ مخاطب میرود. به عبارت دیگر مخاطب در معرض تبلیغ بوده و در انتخاب دیدن یا ندیدن تبلیغ نقشی ندارد. اما در دیدگاه دوم بازاریابی بهعنوان یک امر درونسیستمی در نظر گرفته میشود. صاحب ایده یا کسبوکار همزمان با طرحریزی برای تولید محصول خود به فکر «سخنگفتن» با مخاطب نیز هست. در این روش همه تلاش صاحب ایده یا تیم بازاریابی کسبوکار این است که مخاطب با انتخاب و میل خودش به سراغ کسبوکار بیاید، بنابراین سعی میکند ادبیات موردعلاقه و پسند مخاطب را بشناسد، ابزار یا کانالی را که مخاطبان بالقوه بیشتری در آنجا حضور دارند شناسایی کرده و بر اساس بازخوردهایی که از حضور مخاطبان مختلف در کنار محصول خود دریافت میکند اقدام به برقراری ارتباط با وی کند و در نهایت با مخاطبی سخن بگوید که با انتخاب خودش به سمت محصول و کسبوکار آمده است. شاید بتوان اصلیترین تفاوت این دو دیدگاه را در دو مقوله دانست: در دیدگاه اول کسبوکار به سراغ مخاطب میرود و عموما بدون کسب اجازه از وی در معرض دید ایشان قرار میگیرد. در دیدگاه دوم مخاطب (مشتری بالقوه) به سراغ کسبوکار میآید و با «انتخاب» خویش محصول یا کسبوکار را بررسی میکند. در این سلسلهنوشتار تلاش خواهیم کرد توضیحاتی درباره دیدگاه دوم که در بازاریابی دیجیتال با عبارت Inbound Marketing شناخته میشود ارائه کنیم. این روش را «بازاریابی درونگرا» یا «بازاریابی جاذبهای» یا «بازاریابی ربایشی» ترجمه کردهاند که ما از ترجمه «بازاریابی درونگرا» استفاده خواهیم کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.