دستور کار مکرون تا مجمع عمومی
مارک لئونارد ترجمه: طلا تسلیمی (دیپلماسی ایرانی)
پیش از نشست گروه 7 در شهر بیاریتز در فرانسه، پیشبینیها از احتمال اختلالات بیشتر در جلسه از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، یا بوریس جانسون، نخستوزیر بریتانیا، حکایت داشتند. اما تأثیرگذارترین فرد در روند جلسات کسی بود که اصلا انتظار نمیرفت در بیاریتز حضور داشته باشد؛ محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران. احتمالا مهمترین مباحث گروه 7، با موضوع ایران بود. سرنوشت توافق هستهای سال 2015 ایران نه تنها در رخدادن یا رخندادن یک مسابقه تسلیحات هستهای در منطقهای بهشدت ناآرام تأثیرگذار است، بلکه در دوامآوردن یا دوامنیاوردن اتحاد سیاسی غرب هم نقشی تعیینکننده دارد. امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، در بیاریتز راه را به سمت نوعی مصالحه آمریکایی-ایرانی باز کرد. در روزهای اخیر بازیگران اصلی درام ایران همگی خود را از درگیری عقب کشیدهاند. با وجود این، همچنان عواملی وجود دارند که میتوانند بر روند کاهش تنشها تأثیر منفی بگذارند؛ اول از همه اینکه دولت ترامپ همچنان تصور میکند هر چه فشار بیشتری به ایران (و بر متحدان اروپایی آمریکا) وارد کند، به نتیجه بهتری میرسد؛ بهویژه جان بولتون، مشاور امنیت ملی آمریکا، میخواهد اقتصاد ایران را نابود کند و معتقد است قطع هرگونه کمک اروپایی به ایران راه انجام چنین کاری است. او و سایر مقامات آمریکایی از همه ابزار در دسترس خود برای نابودی وحدت اروپا استفاده خواهند کرد و بارزترین نقطه فشار هم بریتانیاست. بدتر اینکه برخی در ایالات متحده و در منطقه خلیج فارس جدا از اعمال فشار اقتصادی، دنبال بهدامانداختن ایران در یک مواجهه نظامی هستند. مشکل اصولگرایان ایران هم وجود دارد؛ بسیاری از آنها بر این باورند توافق هستهای هیچ مزیتی برای کشورشان نداشته و دنبال دستیابی به یک اهرم فشار بزرگتر هستند. این تفکر سبب شده است ایران در چند صحنه به اقدامات تحریکآمیز دست بزند که از نمونه آنها میتوان به توقیف کشتی بریتانیایی در تنگه هرمز اشاره کرد. این وضعیت سبب شده است اسرائیل هم درصدد تحریک بیشتر درگیریها برآید و اهدافي را در عراق و سوریه هدف بگیرد.
ایران به طور قابل درکی از پیشرفت آهسته اروپا در راهاندازی اینستکس، با وجود تحریمهای ایالات متحده، ناخشنود است. اما آنهایی که در ایران ادعا میکنند اروپا هیچ کمکی نکرده است، اشتباه میکنند. اگر اتحادیه اروپا از رویکرد فعلی خود دست بکشد و در اعمال فشار علیه ایران به ترامپ بپیوندد، آنگاه متوجه این مسئله خواهند شد. در حقیقت، ایران با ادامه سیاست تشدید تنشها با خطر ازدسترفتن حمایت اخلاقی اروپاییها مواجه خواهد شد که برای جداسازی سیاست خود از ایالات متحده در قبال ایران بهشدت به دردسر افتادهاند. توانایی اروپا در ادامه حمایت از توافق ایران در برابر فشار ایالات متحده، بسیاری را شگفتزده کرده است. حتی بریتانیا هم تاکنون همان مواضع اتحادیه اروپا را در پیش گرفته است. اما احتمال تغییر این روند وجود دارد. اگر ایران یک کشتی دیگر بریتانیایی را توقیف و شهروندان این کشور را دستگیر کند، آنگاه این احتمال وجود دارد که جانسون از اتحادیه اروپا فاصله بگیرد و به ترامپ ملحق شود. اگر مسیر سیاسی بریتانیا از اتحادیه اروپا جدا شود، آنگاه آلمان هدف بعدی جنگطلبان در آمریکا و اصولگرایان در ایران خواهد بود. در این حال، ممکن است ایالات متحده از دیپلماسی در اروپای مرکزی و شرقی برای بهدستآوردن متحدان بیشتر استفاده کند. مکرون در مواجهه با همین مخاطرات بود که از ترامپ خواست معافیت از تحریمها را در برابر بازگشت ایران به تعهدات توافق هستهای در زمینه غنیسازی در نظر بگیرد. او به این مسئله اشاره کرد که ایران به مرور زمان ذخایر اورانیوم غنیشده خود را افزایش خواهد داد و به راههایی برای دورزدن تحریمهای ایالات متحده دست خواهد یافت و همین مسئله سبب میشود ترامپ اهرم فشار خود را از دست دهد. در چنین شرایطی تشدید فشار از سوی ایالات متحده میتواند سبب فاصلهگرفتن بیشتر ایرانیها از میز مذاکره شود و احتمال مواجهه نظامی را نیز در میانه کمپین انتخابات ریاستجمهوری ترامپ افزایش میدهد. اروپاییها همچنین باید ایرانیها را ترغیب کنند که قدرت خود را زیادی دست بالا نگیرند. پیشنهاد مکرون برای ایجاد یک خط اعتباری جدید برای ایران میتواند موضع میانهروها در ایران را تقویت کند، اما اگر اروپاییها نتوانند اینستکس را راهاندازی کنند، اعتبار مکرون زیر سؤال خواهد رفت. در هر حال، هدف باید ترغیب ایران به تحمل شرایط تا بعد از انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده در نوامبر 2020 باشد. سرانجام، اروپاییها باید خلیج فارس را از نزدیک زیر نظر بگیرند. حتی اگر اروپاییها نمیخواهند یک نیروی دریایی مشترک را سازماندهی کنند، باز هم مجبورند یک استراتژی کاهش درگیری برای زمان درگیری احتمالی ایالات متحده یا ایران در نظر بگیرند. برگزاری یک کنفرانس دریایی با حضور ایران میتواند اولین گام محتاطانه در این زمینه باشد. به طور کلی، این دستورکاری است که مکرون تا زمان جلسه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در اواخر ماه سپتامبر دنبال خواهد کرد. منبع: پراجکت سیندیکت
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.