رقابتهای پرحاشیه خیریهها برای لوازمالتحریر
مینا کامران : این روزها تب مدرسه و مایحتاجش حسابی گرم است. شبکههای اجتماعی هم که پر شده از کمپینهای جمعآوری و اهدای لوازم تحریر و کیف و کفش.تا آنجا که رقابت عجیبی بین خیریهها و انجمنها در جمعآوری و توزیع لوازمالتحریر بین دانشآموزان مناطق بهاصطلاح محروم شکل گرفته است.هزار کوله مهربانی، 10هزار بوی مهر، صد هزار بسته مهر و محبت و... اگر گروهها، اشخاص و شرکتها را هم به این فهرست اضافه کنیم میشود صدها گروه که در تبوتاب و رقابت سنگینی هستند تا خداینکرده دانشآموزی در گوشهای از ایران به دلیل نداشتن مداد و دفتر از تحصیل محروم نماند. شروع این حرکت برمیگردد به جشنهای موسوم به «جشن عاطفهها» که اولین آن در سال 74 توسط کمیته امداد امام خمینی برگزار شد. با شکلگیری انجیاوها و خیریهها در دهه 80 حرکاتی برای تهیه مایحتاج دانشآموزان نیازمند تحت پوشش خود آن مؤسسات صورت گرفت، اما اوج کمپینهای لوازمالتحریر در دهه 90 و همین چندسال اخیر است که به واسطه حضور شبکههای اجتماعی نیز بیشتر پدیدار شد و نمود بیرونی بیشتری یافت.فارغ از نیت خیر و حس نوعدوستی بانیان این کمپینها که شکی در آن نیست، شیوه عملكرد انجمنهایی كه در این زمینه تلاش میكنند، نیاز به نقد و واكاوی دارد. وقت آن است که بعد از نزدیک به یک دهه تجربه، این مدل همیاری با آگاهی از خطاها و آسیبهای این اقدام را اصلاح و ساماندهی مجدد كنیم. 1.توزیع ناعادلانه معمولا گروهها، انجمنها و بنگاههای اقتصادی که این کمپینها را در اواخر تابستان برگزار میکنند اطلاعات درست و کافی از دانشآموزان نیازمند منطقه موردنظر ندارند. عدم دسترسی به اطلاعات درست باعث شده که در توزیع این وسایل منطقهای عمل شود؛ مثلا به ادارات آموزشوپرورش اعلام میکنند این تعداد لوازمالتحریر را بین دانشآموزان فلان بخش یا روستا توزیع کنید؛ اقدامی که در یکی، دو سال گذشته توسط بانکها به وفور دیده شده است.بخشی از گروهها هم که به آموزشوپرورش اعتماد چندانی ندارند، خودشان شخصا راهی روستاها و مدارس میشوند و مستقیم بین دانشآموزان بستههای لوازمالتحریر پخش میکنند، غافل از اینکه در یک روستای بسیار دورافتاده هم سطوح مختلف درآمدی وجود دارد. از طرفی دیگر همین نداشتن اطلاعات و منسجمنبودن این حرکت باعث شده در برخی روستاها چندینبار لوازمالتحریر توزیع شود، در صورتی که در بسیاری از مناطق دانشآموزان نیازمند و واجد شرایط بستهای دریافت نکردهاند. بهشخصه شاهد این بودم که روستایی به هر دلیل که مهمترینش زرنگی آقامعلم بوده، چند سری لوازمالتحریر از جاهای مختلف دریافت کردند و بسیار کودکان در روستاهای دورتر که واقعا به مدادی برای نوشتن احتیاج داشتند چیزی نصیبشان نشده است. 2. درک ناصحیح نیازها طبق عادت هرسال برای تعداد زیادی از مدارس روستایی و حاشیه شهرها لوازمالتحریر فرستاده میشود، فارغ از اینکه بدانیم واقعا نیاز آن مدرسه و دانشآموزان چه چیزی است. آن نیاز میتواند لوازم ورزشی باشد یا تجهیزات کمکآموزشی یا اصلا یک کولر. عدم شناخت درست و صحیح نیازهای آموزشی منجر به هدررفت سرمایه و منابع میشود. مثلا دیدن تصاویر دانشآموزان از یکی از مناطق ایران که با دمپایی به مدرسه میروند لزوما نشان فقر و نداری خانوادههایشان نیست. در خیلی از مناطق جنوبی ایران به دلیل گرمای زیاد منطقه کسی عادت به پوشیدن کفش ندارد، ازاینرو نداشتن اطلاعات کافی از نیازهای این دانشآموزان منجر به ارسال لوازمی میشود که در بیشتر مواقع بلااستفاده است. 3. افول عزت نفس و مناعت طبع اما مهمترین آسیب و خدشهای که توزیع فلهای در پی دارد، تزریق فقرمآبی، انتظارداشتن و ترویج روحیه طلبکاری است. از طرفی دیگر اغلب توزیع لوازمالتحریر برای ارائه گزارش کمپین همراه میشود با گرفتن عکس و فیلم از این کودکان و پخش آن در شبکههای اجتماعی که متأسفانه با این اقدام آسیب جبرانناپذیری به بزرگترین دارایی این افراد که عزت نفسشان است، زده میشود. شاید به جای همه اینها بهتر باشد با شناسایی دانشآموزان نیازمند به شکلی لوازمالتحریر بینشان توزیع شود که هم شأن و کرامت انسانی خود دانشآموزان و هم خانوادههایشان حفظ شود.مثلا میشود لوازم تهیهشده از طریق مدیر یا معلم مدرسه به خانواده داده شود و خود پدر و مادر آن را به کودکانشان هدیه دهند یا اصلا شاید بهتر باشد که انجمنها با هماهنگی مدرسه و چند فروشگاه یا مغازه فروش لوازمالتحریر محلی در همان شهر به خانوادههای نیازمند بدون اینکه کودکان در جریان قرار بگیرند، بنهای خرید لوازمالتحریر بدهند تا والدین به همراه کودکانی که سرتاپا شوق هستند، به خرید بروند و آنچه خود دوست دارند و نیاز دارند، بنا به سن و جنسشان داشته باشند. نظارت این روش هم برای بهتر انجامشدن این کار میتواند با خود انجمن یا خیریهها باشد.البته در این مسیر کارهای بلندمدت و تأثیرگذارتری نیز میتوان انجام داد که خوشبختانه کم نیستند انجمنهایی که به این سمت حرکت کردهاند. ایجاد کارگاههای کوچک خانگی خیاطی برای دوخت لباس و کیف مدرسه با آموزش همین خانوادهها کمک درخورتوجهی به توانمندسازی حداقل تعدادی از این افراد نیز میکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.