رویدادی ماورائی در فضا و زمان
عبدالرضا ناصرمقدسی. متخصص مغز و اعصاب
نوشتن این سلسلهیادداشتها نهتنها باعث شده که بسیاری از فیلمها را دوباره ببینم، بلکه گاهی به فیلمی برمیخورم که با وجود برجستهبودن، آنطور که باید مورد توجه قرار نگرفته است. فیلم «افق رویداد» به گمان من از همین دسته است. نام افق رویداد سریعا ما را به یاد سیاهچاله میاندازد. طبق تعریف، افق رویداد یک سیاهچاله جایی است که از آن بهبعد هیچچیز نمیتواند از جاذبه سیاهچاله بگریزد. اما در اینجا «افق رویداد» نام یک سفینه است؛ سفینهای که برای تحقیق راهی ستاره پروکسیما قنطورس شده، ولی به شکل رازآمیزی در کنار نپتون ظاهر میشود. فیلم هم درست از همینجا شروع میشود؛ از جایی که گروهی دیگر از دانشمندان به همراه سازنده سفینه افق رویداد، دکتر ویلیام ویر، راهی نپتون میشوند تا بفهمند چه بر سر سفینه آمده است. این سفینه حامل یک دستگاه ویژه است؛ دستگاهی که میتواند یک سیاهچاله مصنوعی بسازد تا به وسیله آن سفینه از یک سوی فضا به سوی دیگری برود. فیلم از این فرضیه نسبیت عام استفاده کرده که اگر وارد یک سیاهچاله شویم و به فرض اینکه گرانش شدید سیاهچاله ما را از بین نبرد، وقتی از سیاهچاله خارج میشویم در سوی دیگری از کیهان هستیم. سیاهچاله میتواند همانند یک پل بین دو سوی کیهان عمل کند. اهمیت این سفینه نیز به وجود این دستگاه بوده و نام این سفینه نیز به شکل بسیار هوشمندانهای از همین دستگاه سیاهچالهساز گرفته شده است. درواقع سفینه، افق رویدادِ این دستگاه است و اگر کسی وارد آن شود دیگر از مخاطرات دستگاه در امان نخواهد بود؛ رازی که محققان بسیار دیر به آن رسیدند. گروه تحقیقاتی به سوی نپتون حرکت میکنند. آنها پس از طی مشقتها و نیز تحمل مخاطرات بسیار به سفینه افق رویداد میرسند، اما هیچ نشانی از حیات در آن دیده نمیشود. احتمالا به دلیلی باید مسافران آن مرده باشند؛ دلیلی که نامعلوم است. پس محققان جدید وارد سفینه شده و درواقع از افق رویدادِ دستگاه عبور میکنند. با ورود به سفینه آنها متوجه میشوند که مسافران سفینه به طرز بسیار فجیعی کشته شدهاند. اما اینکه چه چیزی باعث این کشتار شده، در هالهای از ابهام وجود دارد. آنها سفینه را به دنبال کشف علت حادثه جستوجو میکنند تا اینکه پس از گذشتن از دالانی عجیب به دستگاهی میرسند که همان سازنده سیاهچاله است. آنها هیچ حسی نسبت به این موضوع که سیاهچاله میتواند آنها را به کجا ببرد، نداشتند. بهتر است کمی در اینجا توقف کنیم و انتظارات خود را از یک سیاهچاله بیان کنیم. سیاهچاله، که چند ماه قبل محققان برای اولینبار توانستند عکسی از آن تهیه کنند، گرچه یکی از ساختارهای اعجابانگیز طبیعت است، اما تماما از قوانین فیزیک تبعیت میكند. پس اگر کاری نیز انجام دهد، همه در محدوده قوانین این جهان خواهد بود و این همان نکتهای است که فیلم «افق رویداد» از آن عبور میکند. یکی از محققان (جاستین) که در حال جستوجو داخل سفینه بود وقتی با دستگاه روبهرو میشود، از ماده سیاه و سیالی که در برابرش قرار داشت کنجکاوانه عبور میکند. وقتی بازمیگردد، از شدت ترس و وحشت آنچه که در دیگر سوی این سیاهچاله دیده بود به یک حالت نباتی فرومیرود و وقتی از این حالت خارج میشود دست به خودکشی میزند. بقیه کارکنان گذشته خود را به شکلی بسیار وحشتناک میبینند. یکی همسرش را میبیند که از دو چشمش خون میریزد و دیگری پسرش را با زخمهای بسیار روی اندامهایش مشاهده میکند. انگار قوه ادراک آنها برای عذابشان هزاربرابر شده است. کمی نمیگذرد که بیننده احساس میکند آنچه شاهدش هست وقوع جهنم در داخل سفینه است. سیاهچالهای که دستگاه ساخته آنها را نه به آنسوی کیهان، بلکه به جهنم با تمام عذابهایش متصل كرده است. آنها حتی به ویدئویی از ساکنان قبلی سفینه دست مییابند که نشان میدهد روح آنها تا چه اندازه شیطانی شده بود و چگونه همدیگر را دریدند و از بین بردند. از اینجا بهبعد بیشتر ژانر وحشت همراه با صحنههایی از کشمکش بین مسافران و مقابله آنها با دکتر ویر که خود پس از تماس با دستگاه به موجودی اهریمنی تبدیل شده را شاهد هستيم؛ کشمکشی که در نهایت با انفجار سفینه و نجات دو نفر از مسافران به پایان میرسد. فیلم واقعا ایده خلاقانهای را در خود دارد، اما به گمان من تأکید کارگردان برای استفاده از عناصر مسیحی، بهخصوص تکیه به پنجرهای به شکل صلیب که بارها در طول فیلم تکرار میشود از ژرفای فیلم کاسته است. البته فیلم سؤالهای مهمی را نیز مطرح میکند: آیا دستگاه مسافران را به عالم ماورا وصل كرده یا نه، عالم ماورا یا آنچه در اینجا دوزخ نامیده میشود جایی دیگر در کیهان ماست؟ برای همین سؤالها هم که شده، این فیلم، فیلم باارزشی محسوب میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.