ما و تغييرات اقليمي
رضا سعيديفيروزآبادي . جراح پيوند
امروزه تغييرات اقليمي و آبوهوا تمامي جوانب زندگي انسان را تحت تأثير خود قرار داده است. متوسط دماي كره زمين حدود يك درجه افزايش يافته است. غلظت دياكسيدكربن در جو كره زمين در حال افزايش است. افزايش دما و گازهاي گلخانهاي علاوه بر اثرات سوء زيستمحيطي، سلامت انسان را نيز بهطور مستقيم و غيرمستقيم، به مخاطره انداخته است. بهطور مثال، افزايش درجه حرارت منجر به گرمازدگي يا افزايش بيماريهاي قابل انتقال از حشرات ميشود. از طرف ديگر، تغييرات اقليمي با افزايش خطرات ناشي از سيل و بلاياي طبيعي، نوع بشر را در معرض اختلالات رواني ناشي از حوادث مانند اضطراب و افسردگي قرار ميدهد. افزايش غلظت دياكسيدكربن روي محصولات كشاورزي نيز اثرات سوئي نظير كاهش پروتئين و ويتامينها در محصولات كشاورزي دارد. اين تغييرات روي بدن انسان اثرات سوء داشته و به افزايش بيماريهاي غيرواگير ميانجامد. افزايش دما بهويژه در افراد سالخورده ميتواند به افزايش انواع بيماريها نظير اسهال و مالاريا منجر شود. تخمين زده ميشود كه تغييرات اقليمي ميتواند سالانه منجر به مرگ حدود 500 هزار نفر در جهان شود. تغييرات اقليمي با افزايش آلايندهها در هوا نيز همراه است كه ميتواند با افزايش بيماريهاي غيرواگير نظير بيماريهاي قلبي و ريوي همراه باشد. بيماريهاي مزمن كليوي نيز بر اثر تغييرات اقليمي و افزايش دما رو به افزايش است. اين موضوع بهويژه در مناطق گرم و خشك جهان نظير خاورميانه و آمريكاي مركزي بيشتر نمود داشته است. مطالعات ميداني در كشور ما نشان ميدهد كه حدود يكچهارم جمعيت از درجاتي از نارسايي كليه رنج ميبرند. در آمريكاي مركزي نيز در كشورهايي نظير نيكاراگوئه و السالوادور، نيمي از مرگها بر اثر بيماريهاي كليوي است. به نظر ميرسد اين مسئله با افزايش درجه حرارت و در نتيجه گرمازدگي و كمآبي ناشي از آن مرتبط باشد. در مطالعات علمي، گرمايش زمين و تغييرات اقليمي با افزايش مرگومير، نياز به بستريشدن در بيمارستان، بيماريهاي قلبي-ريوي، مشكلات زايمان، انواع سرطانها و بيماريهاي رواني همراه بوده است. افزايش اين بيماريها با كاهش بازدهي افراد و افزايش فقر، بهويژه در اقشار آسيبپذير همراه است. كادر درماني، نظام بهداشتي و سياستگذاران بايد با اين تغييرات آشنا شوند تا بتوان با اثرات نامطلوب آنها مقابله كرد. يكي از مهمترين مشكلات مبارزه با افزايش درجه حرارت و دياكسيدكربن، هزينه اين كار است. تأكيد بر اثرات سوء تغييرات اقليمي و آبوهوا بر سلامت انسان يكي از بهترين راههاي مبارزه جهت سرمايهگذاري در اين زمينه است. سياستگذاري در جهت كاهش گازهاي گلخانهاي در نهايت به نفع جامعه و بشريت است. برخي از اين اقدامات عبارتاند از: كاهش استفاده از منابع فسيلي انرژي نظير ذغالسنگ و مشتقات نفتي، بهبود وسايل حملونقل عمومي و بهبود سيستمهاي كشاورزي و غذايي. كاهش استفاده از سوختهاي فسيلي با كاهش آلايندههاي هوا به كاهش بيماريهاي قلبي-ريوي، سكتههاي مغزي، سرطانها و ديابت منجر خواهد شد. در سال 2016، بسياري از كشورهاي جهان جهت كاهش گازهاي گلخانهاي و مقابله با گرمايش زمين، معاهده پاريس را امضا كردند. هدف اين معاهده اين است كه با كاهش گازهاي گلخانهاي با گرمايش زمين مقابله شود. نقش كادرهاي درماني و بهداشتي در اين زمينه بسيار تعيينكننده است. سياستگذاران حوزه بهداشت و درمان نيز بايد با اتخاذ تصميمات صحيح از عوارض سوء اين پديده بر سلامت جامعه جلوگيري كنند. تشويق رفتارهاي بهداشتي صحيح نظير عدم استفاده از دخانيات يا افزايش تحرك ميتواند در اين زمينه بسيار كمككننده باشد. دولتمردان نيز بايد از سياستهاي پرخطر براي محيط زيست اجتناب ورزند. افزايش دانش عمومي در زمينه تغييرات اقليمي و آبوهوايي و تأمين بودجه تحقيقات در اين زمينه نيز ميتواند با شناخت بهتر اين پديده و ارائه راهكارهاي عملي كمككننده باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.