همايون امامي:
«آن سوي مه» يکي از فيلمهاي «نمونهاي» است
گروه هنر: مراسم يادبود زندهياد منوچهر عسگرينسب، کارگردان سينما و يار ديرينه مرحوم سيفالله داد و منوچهر محمدي، شامگاه يکشنبه سوم شهريور در سالن سيفالله داد خانه سينما برگزار شد. در ابتداي اين مراسم که به همت کانون فيلم خانه سينما برگزار شد، همايون امامي، طراح و مجري برنامه، گفت: «زندهياد منوچهر عسگرينسب در عرصههاي متفاوتي نظير تهيهکنندگي، ساخت فيلم مستند، کارگرداني فيلم سينمايي و همچنين ساخت فيلمها و سريالهاي تلويزيوني فعاليت داشت که حاصل پرکاري ايشان و محصول پيوند ميان فرهنگ و سينما بود». او سپس با اشاره به «آن سوي مه» بهعنوان يکي از فيلمهاي «نمونهاي» سينماي پس از انقلاب گفت: «اگر سينماي ايران، مسير طراحيشده «آن سوي مه» را ادامه داده بود، سينماي امروز ما بدون ترديد در جايگاهي بهتر و وزينتر از اينکه هست قرار داشت». امامي ضمن اشاره به «نگاه ناقدانه» بهعنوان وجه مشخصه مستندهاي منوچهر عسگرينسب که در متن و بطن جنگ تحميلي ساخته شدند، او را يکي از چهرههاي شاخص مستندسازي معرفي کرد و افزود: «وقتي اين فيلمها ساخته شدند، مخاطبان براي نخستينبار شاهد نگاه خاصي بودند که در مقابل فيلمهاي تبليغاتي و نزديک به نگاه رسمي قرار داشت». بخش بعدي مراسم به صحبتهاي سيدمحمد بهشتي، مديرعامل وقت بنياد سينمايي فارابي، اختصاص داشت. بهشتي که در زمان فعاليت خود در بنياد، فيلمنامه «آن سوي مه» را نيز نوشته بود، عنوان کرد: «يکي از مهمترين فعاليتهاي منوچهر عسگرينسب، پذيرش انتصاب و مديريت عامل خانه سينما در زمان و دوراني بود که اين نهاد صنفي، تازه تأسيس شده بود». همچنين او از عسگرينسب بهعنوان «بزرگ معنوي خانواده سينماي ايران در نخستين سالهاي پس از انقلاب اسلامي» ياد کرد و گفت: «او جزء معدود افرادي بود که خداوند، توفيق هزار ماه «زيستن» را به او عطا کرده بود؛ اما بررسي کارنامه او نشان ميدهد تعداد فيلمهاي او تناسبي با اين هزار ماه زيستن نداشته و اين تعداد بههيچعنوان براي مدتزمان زيست او کافي نيست». سخنران بعدي منوچهر محمدي، دوست و همکار قديمي او گفت: «نخستين برخورد ما در سيويکم شهريور 1359 و در راهروي طبقه سوم تلويزيون اتفاق افتاد. روزي که جنگ تحميلي عراق آغاز شده بود و عسگرينسب با اصرار ميخواست امکاناتي در اختيار او قرار داده شود تا بتواند به مناطق مرزي رفته و در آن شرايط فيلم مستند بسازد!». او افزود: «عسگرينسب يکي از معدود افرادي بود که همواره نسبت به کشور خود احساس بدهکاري ميکرد و برخلاف بسياري از افراد هيچگاه حس طلبکاري نداشت و احساس ميکرد در هر مناسبتي بايد بدهي خود را به ميهنش پرداخت کند». سپس محمدحسين حقيقي، فيلمساز دفاع مقدس، افزود: «يکي از افتخارات من در زندگي، برعهدهگرفتن تهيهکنندگي يکي از فيلمهاي مستند آقاي عسگرينسب در هنگامي بود که مسئول واحد جنگ تلويزيون بودم و قرار بود از عمليات طريقالقدس فيلم و عکس تهيه کنيم؛ مواد تصويري خاصي که در آن برهه براي ما خيلي اهميت داشت». او سپس با اشاره به تلاشهاي اين فيلمساز براي ساخت مستندي درباره سفر حج گفت: «خيلي اتفاقي متوجه شدم از چند شب قبل هيچ خبري از آقاي عسگرينسب نيست. ظاهرا او در طول اين مدت نقاط کورِ دوربينهاي مداربستهاي را که در مکه وجود داشت، شناسايي کرده بود و همين نکته بهظاهر ساده کمک کرد تا ما بتوانيم براي نخستينبار در سالهاي پس از انقلاب، از داخل مسجدالحرام فيلم بگيريم و از تلويزيون پخش کنيم». حسين ترابي، فيلمنامهنويس نيز که با نگارش فيلمنامه براي مجموعه تلويزيوني «پاييز بلند» با زندهياد عسگرينسب همکاري داشته، با اشاره به فعاليتهاي آغازين اين هنرمند در زمينه هنر نمايش گفت: «او در نخستين سالهاي پس از انقلاب، از تلويزيون به بنياد سينمايي فارابي رفت و فيلمنامه «آن سوي مه» را که توسط سيدمحمد بهشتي نوشته شده بود، به فيلم تبديل کرد تا بهعنوان يک نمونه قابل قبول مديران در اختيار ساير فيلمسازان قرار بگيرد». او افزود: «رفاقت ما تا سال گذشته ادامه داشت. او تقريبا هميشه به خانه ما ميآمد و برخلاف ظاهر آراسته و مؤدبش، بسيار اهل طنز بود. همين نکته باعث شده بود خيلي وقتها در اين زمينه با هم چالش داشته باشيم». داريوش آشوري، تدوينگر تعدادي از کارهاي عسگرينسب عنوان کرد: «متأسفانه دوست و همکار خيلي خوبي را از دست دادم. ما اينقدر به هم نزديک بوديم که شايد بتوان گفت من بيشتر از خانوادهاش با او بودم». او با اشاره به انتقادهايي که به فيلم «آن سوي مه» شد، گفت: «از آنجا که همکار بوديم، به او پيشنهاد دادم اجازه بدهد فيلمش را کوتاه کنم. آقاي عسگرينسب از جسارت من خوشش آمد؛ اما از آنجا که داود يوسفيان تدوين آن فيلم را انجام داده بود، مجبور شد ابتدا از او اجازه بگيرد و در حقيقت ميتوان گفت اين آغاز همکاري حرفهاي ما بود». آشوري افزود: «زندهياد منوچهر عسگرينسب حوصله گلايهکردن نداشت و حرفهايش را با طنز و کنايه بيان ميکرد. او يکي از مؤثرترين کساني بود که در کنار دوستان قديميشان در بنياد سينمايي فارابي، سينماي امروز ايران را پايهگذاري کرد. هنرمندي که به تقدير اعتقاد داشت و هرگز از مرگ نميترسيد». در ادامه برنامه، محمد زينعليزاده، برادر زندهياد عسگرينسب، پشت تريبون قرار گرفت. او با يادآوري خاطرات ارتباط خود و برادرش در دوران کودکي و نوجواني گفت: «يک بار که براي ساخت فيلمي به شهر زادگاهمان، کرمان، سفر کرده بود، به من گفت: «اگر دلت ميخواهد همراه ما سر صحنه فيلمبرداري بيايي، با پدر و مادر هماهنگ کن». من که بيصبرانه منتظر اين پيشنهاد بودم، گفتم: «هماهنگ کردهام»؛ اما او که متوجه نکتهاي در حرفهاي من شده بود گفت: «چون دروغ گفتي، همراه خودم نميبرمت!» و اين حرف و اين آموزش او، در بيش از 50 سال گذشته همواره در خاطر و حافظه من زنده بوده است». زينعليزاده در بخش ديگري از صحبتهاي خود با اشاره به «توداري» بهعنوان «يکي ديگر از خصيصههاي زندهياد عسگرينسب» گفت: «او در طول سالهاي زندگياش هرگز از مسائل کاري خود صحبت نميکرد و به همين دليل ما بهعنوان اعضاي خانوادهاش، مثل برخي همکاران سينمايي دچار فقر اطلاعاتي درباره او هستيم». او افزود: «منوچهر يک دفترچه درست کرده بود که اسم همه دوستان و آشنايان را در آن نوشته بود و هرکس فوت ميکرد، روي آن خط ميکشيد. هميشه ميگفت از آن دفترچه فقط سه، چهار نفر باقي ماندهاند و همين نشان ميدهد که قطار زندگي خودم هم در حال نزديکشدن به آخرين ايستگاه است». صحبتهاي خاطره و هاتف عسگرينسب، فرزندان زندهياد منوچهر عسگرينسب، پايانبخش اين مراسم يادمان بود. در اين بخش، خاطره عسگرينسب با نگاهي به شعر معروف «ارغوان» (نوشته استاد هوشنگ ابتهاج) يک قطعه ادبي خطاب به مادر خود قرائت کرد و هاتف عسگرينسب نيز با اشاره به صبوري و خودداري ذاتي پدرش گفت: «ايشان با وجود تلاش و پشتکار فراوان در دوران فيلمسازي، همواره توقع بيشتري از خود داشت و در صحبتهاي خصوصي، هيچگاه خود را انسان موفقي نميدانست». او گفت: «پدرم واقعيتهاي تلخ روزگار را نميپسنديد و اين مسئله خيلي وقتها ذهنش را به خود مشغول کرده بود». در پايان اين مراسم، فيلم کوتاهي به نمايش درآمد که شامل گفتوگو با زندهياد منوچهر عسگرينسب و نمايش بخشهايي از آثار اين فيلمساز بود. يادآوري ميشود منوچهر عسگرينسب متولد ۱۳۱۵ در کرمان، داراي مدرک کارشناسي سينما و تلويزيون از دانشکده هنرهاي دراماتيک و کارشناسيارشد سينما از دانشگاه ايالتي ميشيگان (MSU) است. او فعاليت سينمايي خود را سال ۱۳۴۵ با کارگرداني فيلمهاي مستند تلويزيوني آغاز کرد. از فعاليتهاي جنبي او ميتوان به تهيه فيلمهاي سينمايي و مجموعههاي تلويزيوني، تدريس کارگرداني و اقتصاد سينما در مرکز اسلامي آموزش فيلمسازي، دانشکده سينما و تئاتر، دانشکده صداوسيما و مدرسه عالي سوره اشاره کرد. زندهياد منوچهر عسگرينسب کارگرداني فيلمهاي «آن سوي مه» (۱۳۶۴)، «خانه در انتظار» (۱۳۶۶)، «هي جو» (۱۳۶۷)، «پاييز بلند» (۱۳۷۲) و تهيهکنندگي فيلمهاي «چمدان» (۱۳۶۵)، «هي جو» (۱۳۶۷)، «همسر» (۱۳۷۲) و «بازمانده» (۱۳۷۳) را در کارنامه خود داشته است. اين هنرمند 21 مرداد 1397 دار فاني را وداع گفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.