گروه ۷ چگونه میتواند نفوذ ازدسترفته خود را بازیابد
تنشزدایی با روسیه، فشار بر چین
داگ باندو. دستیار سابق رونالد ریگان
رهبران گروه 7 یک بار دیگر گرد هم آمدند؛ این بار در «بیاریتز» فرانسه. اما بعید است که پایانی متفاوت با 44 نشست قبلی این رهبران رقم بخورد: نمایشی و بدون دستاوردی قابل توجه. انتظاری غیر از این از نشست سران گروه 7 نمیتوان داشت. با این حال گردهمایی «بیاریتز» تفاوتی اساسی با نشستهای قبلی دارد. دونالد ترامپ سال گذشته در کانادا، نشست رهبران را نیمهکاره ترک کرد و حاضر به امضای بیانیه پایانی نشد. به همین دلیل فرانسه میزبان نشست امسال برای جلوگیری از تکرار اتفاقات سال گذشته اعلام کرد که در پایان نشست «بیاریتز» قرار نیست هیچ بیانیهای منتشر شود و این برای نخستین بار است که از زمان آغاز نشست سران گروه هفت کشور صنعتی از سال 1975 تاکنون رخ میدهد. با توجه به اختلافنظرها و تنشهایی که میان برخی اعضای گروه 7 وجود دارد، میتوان با یقین گفت که نشست امسال هم بینتیجه خواهد بود. جوی که بر گروه 7 حاکم است مشابه وضعیتی است که جهان امروز با آن روبهروست و امانوئل مکرون رئیسجمهور فرانسه به آن اشاره کرده است: بحران عمیق دموکراسی.
باید این واقعیت را پذیرفت که گروه 7 دیگر نفوذ و اقتدار گذشته را ندارد. با اینکه اعضای آن همچنان حاکم بر اقتصاد جهان هستند، اما سهم آنها از اقتصاد جهانی کاهش یافته است. در دهه 80 میلادی، اعضای گروه 7 یعنی کشورهای ایالات متحده، آلمان، ایتالیا، فرانسه، بریتانیا، کانادا و ژاپن، سهمی 70درصدی در تولید ناخالص داخلی اقتصاد جهان داشتند و اکنون این سهم به کمتر از 50 درصد رسیده است. علاوه بر این، در حال حاضر جمعیت این هفت کشور تقریبا یکدهم جمعیت جهان است. گروه 7 از سال 1997 تا 2014 با حضور روسیه، نام گروه 8 را بر خود داشت اما اخراج روسیه در سال 2014 به دلیل اقدامات این کشور در اوکراین، از قدرت این گروه کاست. با اینکه روسیه نقشی قابل توجه در اقتصاد جهان ندارد اما در سالهای اخیر، از نظر سیاسی و نظامی به نفوذی قابل توجه در خاورمیانه دست یافته است. همین رهبرانی که در فرانسه گرد هم آمدهاند هم موقعیتی باثبات در کشور خود ندارند و این باعث میشود از تأثیرگذاری گروه 7 کاسته شود. بوریس جانسون نخستوزیر جدید بریتانیا شاید تا چند هفته دیگر این سمت را در اختیار نداشته باشد. جاستین ترودو نخستوزیر کانادا هم با توجه به نظرسنجیها، احتمالا در اکتبر امسال از مقام خود کنار میرود. در ایتالیا هم دولت ائتلافی فروپاشیده و نخستوزیر مستعفی روانه فرانسه شده است. در آلمان هم آنگلا مرکل صدراعظم، در سالهای آخر حضور خود در سیاست، دیگر از نفوذ و اقتدار پیشین برخوردار نیست. مکرون و ترامپ هم در کاهش میزان محبوبیت خود در کشورهایشان با هم رقابت میکنند. تنها نخستوزیر ژاپن است که موقعیت سیاسی باثباتی دارد.قبل از آغاز نشست گروه 7، ترامپ و مکرون توافق کردند تا از سال آینده روسیه مجددا به جمع گروه 7 بازگردد و این تصمیمی هوشمندانه بود. چراکه روسیه پوتین در سالهایی که از حضور در گردهمایی بزرگترین قدرتهای غربی محروم بود هیچ تغییری در رویکرد خود نداشت و تلاش نکرد سیاستهای خود را با آنچه رهبران غربی میپسندند، تنظیم کند. در عین حال، با استفاده از انفعال غرب در خاورمیانه، نفوذ خود در این منطقه را افزایش داد. با اینکه حکومت اقتدارگرای روسیه دشمن لیبرالیسم غربی محسوب میشود، اما نمیتوان نقش پررنگ این کشور در تحولات جهان را نادیده گرفت. چین، دیگر قدرت اقتدارگرایی است که از حضور در نشست رهبران بزرگترین اقتصادهای جهان محروم است. پکن و مسکو در سالهای اخیر همکاریهای خود را در زمینههای مختلف گسترش دادهاند و این میتواند خطری برای قدرتهای غربی باشد. با این حال طعنهآمیز است که چین به عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان، جایی در میان قدرتهای اقتصادی نداشته باشد. دعوت پوتین به نشست سال آینده در ایالات متحده هم میتواند روند برقراری ثبات و صلح در شرق اروپا را سرعت ببخشد و هم فاصلهای میان روسیه و چین ایجاد کند. رهبران گروه 7 برای اینکه بتوانند روسیه را با سیاستهای خود همراه کنند در درجه اول باید طرح گسترش ناتو را متوقف كنند. توسعه ناتو تا مرزهای روسیه بزرگترین عامل بروز تنش میان مسکو و غرب است. کاهش حمایت نظامی از اوکراین نیز اقدام مثبت دیگری است که میتواند از سوی غرب انجام شود. روسیه هم در قبال این عقبنشینی غرب میتواند به حمایت خود از شبهنظامیان جداییطلب در شرق اوکراین پایان داده و به اوکراین تضمین دهد که میتواند آزادانه از مناطق آبی مورد مناقشه استفاده کند و استفاده از گاز به عنوان سلاحی برای تحتفشارگذاشتن این کشور را متوقف كند. رهبران گروه 7 همچنین میتوانند سیاستی مشترک در قبال چین اتخاذ كرده و حکومت شی جینپینگ را مجبور كنند تا به حقوق بشر و قوانین بینالمللی احترام بگذارد. در همین راستا، حمایت غرب از معترضان در هنگکنگ باید پایان یابد تا از آتش تنشها در این منطقه نیمهخودمختار تحت حاکمیت چین کاسته شود. اما غرب نباید تهدید چین علیه خود را نادیده بگیرد. این کشور در حال حاضر با چالشهای بزرگ اقتصادی، سیاسی و اجتماعی روبهروست. علاوه بر این تهدیدی نظامی علیه ایالات متحده و اروپا محسوب میشود اما خطر چین برای ژاپن بسیار پررنگتر است. منبع: نشنالاینترست
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.