چالشهای آموزش پیشدبستانی در استانهای دوزبانه
مهناز حمیدی . کارشناس ارشد مدیریت آموزشی
در سند تحول بنيادين نظام آموزشوپرورش با وجود اينكه دوره پيشدبستاني در نظام آموزشوپرورش بهعنوان يك دوره رسمي اجباري ديده نشده؛ اما در اين سند براي استانهاي داراي دانشآموزان دوزبانه برگزاري دوره آموزشي ويژه اين دانشآموزان، در قانون الزامي است و ضرورت ایجاب میکند به آموزش پیشدبستانی به صورت خاص و ویژهای بنگریم؛ زیرا دوره پیشدبستانی انتقالدهنده ارزشها، باورها و احترام به هنجارهای اجتماعی و عامل بازآفرینی فرهنگی است که مؤلفههای محسوس و ملموس آرمانها، عواطف و اخلاق را در کودکان پرورش داده و تحقق اهداف عالیه نظام تربیتی کشور را میسر میکند. از سوی دیگر دسترسی کودکان خانوادههای فقیر (بهویژه در مناطق دوزبانه) به پیشدبستانی باکیفیت، میتواند نقشی کلیدی در کاهش شکاف آموزشی ایفا کرده و به برابری بیشتر فرصتها کمک کند. برای کیفیتبخشی به آموزش پیشدبستانی تعیین شایستگیها و صلاحیتهای حرفهای مربیان پیشدبستانی و همچنین مداخله بهنگام و ایجاد آمادگی در نوآموزان دارای نیاز ویژه برای ورود به دبستان ضروری است. در طراحی و تدوین محتوای آموزشی هر استان توجه به محتوای آموزشی سیال -تلفیقی و منعطف با تأکید بر ویژگیهای سنی کودکان و قابلیتهای بومی در چارچوب مصوب نظام رسمی آموزشوپرورش این دوره ضروری است. از مهمترین مشکلات ناشی از پوشش اندک پیشدبستانی در استانهای دوزبانه میتوان به واگذاری مدیریت کلاسهای پیشدبستانی به بخش خصوصی و مراکز آموزشی فرهنگی غیردولتی اشاره کرد که تبعات زیادی در پی داشته است؛ ازجمله: کاهش میزان جذب کودکان قشر کمبرخوردار با توجه به افزایش شهریه کلاسهای پیشدبستانی در مناطق دوزبانه و کاهش آمار کودکان پیشدبستانی و افت تحصیلی در پایههای بعدی. همچنین باید توجه داشت که امروزه سازمانهای مردمنهاد رابطه معناداری که به همافزایی با نهاد دولتی منجر شود، ندارند و ایجاد گشایش در رابطه سازمانهای مردمنهاد با نهادهای حاکمیتی بهنحوی که اثر مستقیمی بر رشد و توسعه همهجانبه بگذارند، باید مورد توجه قرار گیرد. زمانی برخی از خیرین احساس کردند که فضای آموزشی در کشور کم است؛ براساساین کمکم مجمع خیرین مدرسهساز در کشور شکل گرفت؛ بهطوریکه بیش از 30 درصد مکانهای آموزشی به دست خیرین مدرسهساز ساخته شده است؛ اما متأسفانه تاکنون برای تربیت و آموزش مربیان هیچ حرکت مردمی صورت نگرفته است؛ بنابراین مشارکت سمنها در بخش آموزش پیشدبستانی در استانهای دوزبانه باعث کاهش فقر آموزشی و فراگیری توسعه و گسترش عدالت آموزشی میشود. از اقدامات تأثیرگذار در روند رشد و کیفیتبخشی آموزش پیشدبستانی در استانهای دوزبانه میتوان به استفاده از ظرفیت رسانههای جمعی استان مانند رادیو و تلویزیون و شبکههای مجازی برای تغییر نگرش درباره آموزش پیشدبستانی، تهیه و تدوین بستههای آموزشی ویژه مربیان و کودکان زیر پنج سال و همچنین اجرای طرحهای فرهنگی-هنری ازجمله برگزاری جشنواره بازیهای بومی-محلی و ارتقای آگاهی و اطلاعات اولیای کودکان درباره اهمیت دوره پیشدبستانی و تأثیر آن در روند تحصیلی و تربیتی دانشآموزان در سالهای بعد اشاره کرد. تجربه کشور ترکیه نشان میدهد آنها از 13 برنامه آموزش تلويزيوني با عنوان (Tomurcuklar) از طريق همكاري مدير كل آموزش پيشدبستاني و مدير كل راديو و تلويزيون تركيه برای كمك به پيشرفت زباني كودكان در گروه سني پيشدبستاني استفاده کردند تا استفاده بهتر از زبان تركي را ترغيب و آگاهي ملي را فراهم کند. اين برنامه از اكتبر 1998 از طريق كانالهاي عمومي تلويزيون تركيه پخش ميشود. اين پروژه در حقيقت خدمات آموزش پيشدبستاني از راه دور را براي كودكان و خانوادههايي كه به مراكز آموزش پيشدبستاني در منطقه خود دسترسي ندارند، فراهم ميكند. علاوهبراین باید توجه داشت که آموختن سواد بصری لازمه زندگی کودکان در دنیای تصویر قرن بیستویکم است. زبان وسیلهای برای برقراری ارتباط است و ارتباط بصری نیز سیستمی است که به موازات زبان گفتاری رشد یافته است. ممارست و تشریک مساعی نوآموز و مربی پیشدبستانی در فرایند یاددهی-یادگیری سواد بصری اگر بیش از آموزش حروف الفبا نباشد، کم از آن ندارد. با توجه به نفوذ شبکههای اجتماعی و نرمافزارهای پیامرسان فوری ارتباطات مکتوب به ارتباطات دیجیتال تصویری مبدل شدهاند و بسیاری از کودکان حتی در روستاها چشم به صفحه نورانی تبلت یا رایانه دوختهاند و ارتباط معنایی و حتی حسی خود را در آن جستوجو میکنند؛ بنابراین ارتباط غالب بهزودی ارتباط تصویری میشود که مجموعهای از متن، گرافیک، عکس، نمادها، تزئینات و مکالمات ویدئویی را شامل میشود و استفاده از این ابزار راهکاری برای افزایش میزان پوشش آموزشی کودکان پیشدبستانی است. در پایان باید توجه داشت که دانستن راههای علمی و متُدهای بهروز در پرورش کودک دوزبانه، یکی از ملزومات اصلی در آموزش پیشدبستانی به شمار میآید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.