|

ماجرای یک مهاجرت

شرق: مخاطبان ادبیات در ایران محسن حمید، نویسنده پاکستانی را با رمان «بنیادگرای ناراضی» که قبلا با ترجمه امیرحسین صادقی و حکیمه انتصاری در نشر مروارید منتشر شده است، می‌شناسند. اکنون رمان دیگری از این نویسنده، این بار با ترجمه راهله میلانی، باز‌ هم در نشر مروارید به چاپ رسیده است. این رمان «خروجی غرب» نام دارد و داستان آن داستان مهاجرت و جلای وطن زوجی به نام‌های نادیا و سعید است. محسن حمید در این رمان در قالب روایت داستان این زوج به مسئله مهاجرت و بحران‌های ناشی از آن می‌پردازد. نادیا و سعید، چنان‌که در مقدمه مترجم بر ترجمه فارسی رمان آمده است، در شهری بی‌نام‌و‌نشان زندگی می‌کنند. آنها پس از مدتی به دلیل حمله هوایی به شهرشان و برقراری حکومت‌نظامی در این شهر مجبور به مهاجرت می‌شوند. اما وجه غریب ماجرا شیوه خروج آنهاست. راه خروج آنها عبور از درهایی اسرارآمیز است و این شیوه غریب خروج، رمان را وارد حیطه رئالیسم جادویی می‌کند. در بخشی از مقدمه ترجمه فارسی رمان درباره نحوه به کار رفتن رئالیسم جادویی در آن و شیوه‌‌ به‌تصویر‌کشیدن شخصیت‌های اصلی داستان آمده است: «در این داستان واقع‌گرایی جادویی به‌طرز ماهرانه‌ای اعمال شده و با ظرافت خاصی در داستان تنیده شده است. نویسنده به‌گونه‌ای ذهن دو شخصیت اصلی داستان را به تصویر می‌کشد که خواننده به نوعی تجربیات آنها را لمس می‌کند. درواقع، روایت او از داستان این دو پناهنده و پناهندگان سراسر جهان، افق دید جدیدی را پیش‌روی خواننده باز می‌کند». مترجم ضمن اشاره به تلاش حمید در این رمان برای ارائه «دیدگاهی جهانی، هستی‌گرایانه و در آخر آمیخته با امید در مورد بحران پناهندگان در پی جنگ‌ها و نحوه‌ برخورد جامعه‌ی جهانی با آن» درباره رابطه شخصیت‌های داستان با ایده‌های او می‌نویسد: «حمید اجازه می‌دهد شخصیت‌های داستانش به اندازه‌ی ایده‌های بزرگ‌ترش اهمیت پیدا کنند، به‌طوری که خواننده شاهد آشنایی، عاشقی، بیگانگی و بی‌توجهی نادیا و سعید به یکدیگر در پی مواجهه با جنگ‌های فرقه‌ای، مرگ، گرسنگی، ترس، اردوگاه‌های پناهندگی، خشم و محبت بیگانگان در سفر مهاجرت آنها می‌شود». در این مقدمه همچنین درباره سبک نوشتاری رمان «خروجی غرب» آمده است: «نویسنده سبک خاصی را در نگارش این رمان به کار برده و به‌کرات از ویرگول استفاده نموده است، به‌طوری که جملات پشت‌سر‌هم آمده‌اند و مکث‌های مکرری با استفاده از ویرگول ایجاد شده که بازتاب‌دهنده‌ی قوانین اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و خانوادگی حاکم بر فضای داستان است که در شکل نمادین قوانین زبانی نمود پیدا کرده‌اند».‌رمان «خروجی غرب» چهارمین رمان محسن حمید است. به‌جز این رمان و «بنیادگرای ناراضی» که در آغاز به آن اشاره شد، دو رمان دیگر این نویسنده عبارت‌اند از: «دود شب پره» و «چگونه در آسیای روبه‌رشد از هر راه ممکن پولدار شویم». او همچنین مجموعه مقالاتی دارد به نام «نارضایتی و تمدن‌های آن». کتاب‌های محسن حمید چنان‌که در توضیح پایان کتاب اشاره شده به بیش از 35 زبان دنیا ترجمه شده‌اند. او حدود نیمی از عمرش را در لاهور، محل تولدش، گذرانده و بعد از آن به اروپا و آمریکا رفته و ادامه زندگی‌اش را در لندن، نیویورک و کالیفرنیا سپری کرده است. مقالات و داستان‌های محسن حمید در نشریات گوناگون، ازجمله نیویورک‌‌تایمز، نیویورکر و گرانتا چاپ شده‌اند. او به خاطر کتاب‌هایش تاکنون نامزد جایزه‌های متعددی شده و جوایزی را نیز از آن خود کرده است.‌اینک قسمتی از رمان خروجی غرب: «شبکه‌ی برق لندن بسیار پیچیده بود، به‌طوری‌ که در محله‌ی سعید و نادیا تنها مکان‌های محدودی از روشنایی شبانه برخوردار بودند، خانه‌های حاشیه‌ی خیابان، محدوده‌ی ایستگاه‌های بازرسی‌ای که توسط نیروهای مسلح دولتی اداره می‌شد، مناطق پراکنده‌ای که به دلایلی قطع برق ناممکن بود، و ساختمان‌های انگشت‌شماری که برخی از مهاجران جسور و نترس، با به‌خطر‌انداختن جان خود و در بعضی موارد به قیمت از‌دست‌دادن جان خود در اثر برق‌گرفتگی، کابل برق آن محله را به یک کابل برق ولتاژ بالا وصل کرده بودند. بااین‌حال، اطراف سعید و نادیا همه‌جا تاریک بود. میکونوس هم به خوبی روشن نبود، اما جاهای سیم‌کشی‌شده دارای جریان برق بودند. در زادگاه خودشان هم زمانی که برق رفته بود، برای همه رفته بود. اما در لندن برخی مناطق مثل همیشه روشن بودند، روشن‌تر از هر جای دیگری که سعید یا نادیا تا به آن زمان دیده بودند، به‌طوری که درخشش آن‌جا آسمان را روشن می‌کرد و بازتاب آن از ابرها دیده می‌شد، و در مقابل، مناطق تاریک شهر تاریک‌تر به ‌نظر می‌رسیدند، تاریکی آنها بیشتر به چشم می‌آمد، همچون سیاهی قسمت‌هایی از اقیانوس که نشان‌دهنده‌ی تابش نور کمتر از آسمان نیست، بلکه به معنای عمق بسیار زیاد آب در آن ناحیه است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.