|

درنگی بر پستچی پابلو نرودا کار علیرضا کوشک‌جلالی

یک شاعر یا شاعرانه‌شدن همه‌چیز

رضا آشفته

علیرضا کوشک‌جلالی کارگردانی است که اگر به سراغ تراژدی برود، باز هم بر آن است که در برانگیختن احساسات مخاطب مهارشدنی عمل کند. شاید این به دلیل حضور بیش از 30 سال در تئاتر آلمان باشد که در آنجا تئاتر روایی و حماسی بیشتر از تئاتر ناتورالیستی رونق داشته و اینکه بتوان در یک پیرنگ عاشقانه و مسئله میهن‌پرستی این مهارکردن را اصل و اساس قرار داد، کمی مسئله پیچیده‌تر خواهد شد.

پستچی پابلو نرودا نمایشی شاعرانه است و اگر برایتان عشق مسئله است و هنوز هم وطن و عرق به آن اهمیت دارد، حتما می‌شود از منظر این متن و از آن مهم‌تر زندگی پابلو نرودا، شاعر و سیاست‌مدار بزرگ شیلیایی، به این موضوعات درنگ درخوری داشته باشید و البته این پیرنگ آن‌قدر شاعرانه است و شعرهای نرودا آن‌قدر جذابیت دارد که شعرخوانی‌های رویا تیموریان، کاوه آهنین‌جان، اشکان خطیبی و دنیا مدنی هم فضا را هوشیار و گوش‌ها و چشم‌ها را بیدار نگه دارد تا بیشتر از عشق و روابط انسانی و عاشقانه بدانیم، چون تجربه عشق این روزها دیگر یا دارد فراموش می‌شود یا در غبار فراموشی قرار گرفته و از آن‌سو روابط دروغ و هوس‌های لبریز از شهوت دارد به‌جای عشق آدم‌ها را بیمار روانی می‌کند؛ برای نمونه این‌همه اسیدپاشی دلیلی بر استیلای شهوت و هوس در روابط اجتماعی است وگرنه عاشق راستین که دلش نمی‌آید خاری بر دست و پای معشوق فرو برود و اینکه با اسید بدن را ویران می‌کنند و صورت‌ها را زشت، دلیل بر حاکمیت هوس است...، بنابراین درک عشق به‌عنوان یک اصل انسانی و برخورداری از حس‌های درست و بسامان، آن هم از راه تئاتردیدن بسیار کمک می‌کند که در راه انسان‌شدن یا آمیختن با آرمان‌های حیاتی تلاش دوچندانی بکنیم و از همه مهم‌تر خود را بهتر بشناسیم و در مسیر بهترزیستن گام برداریم. نمایش‌نامه «پستچی پابلو نرودا» بیانگر زندگی مردم شیلی و نحوه ارتباط تنگاتنگ آنها با پابلو نرودا و اشعار اوست. ما شاهد تأثیر عمیق او بر مردم هستیم. او آموزگار عشق است. ماریوی پستچی در ارتباط با شاعر بزرگ به رمزوراز عشق پی می‌برد؛ عشقی که نه‌تنها ماریو، بلکه مردمان سراسر جهان را به مرز جنون می‌کشد. کوشک‌جلالی پستچی پابلو نرودا را نزدیک به 20 سال پیش اجرا کرده بود که از آن اجرا همچنان رؤیا تیموریان باقی مانده است و ما امروز با لحن و بیان تازه‌تری از این اجرای به‌یادماندنی همراه شده‌ایم. رؤیا تیموریان بلد است آن‌قدری جدی باشد که دلبندش را به سادگی اسیر خواهش یک جوان ناشناخته نکند، اما هیچ‌کس در برابر یک عشق راستین توان مقاومت ندارد. او طوری بازی می‌کند که یک‌باره مسیر بازی به نفع آن جوان پستچی (با بازی اشکان خطیبی) تمام می‌شود که به دلدارش (با بازی دنیا مدنی) برسد و البته حضور یک شاعر بزرگ و خوش‌قلب هم در یافتن این عشق و نسبت‌های حقیقی یافتن با آن بسیار مؤثر است و این شاعر همانا پابلو نروداست که امیرکاوه آهنین‌جان نقشش را طوری بازی می‌کند که باورپذیر باشد، در مقابلِ آن زن شوریده پابه‌سن‌گذاشته که اگر درکی از عشق هم دارد به‌خاطر خوانده‌هایش از این شاعر است. اشکان خطیبی هم همه انرژی‌اش را گذاشته که جوان‌تر از سنش باشد تا بتواند در القای عشق بکوشد و در این راه صحنه را لبریز از سادگی و شوروحال کند که در اشباع‌شدن از چنین حس و حالی است که تماشاگر هم می‌تواند به درکی از عشق برسد؛ عشقی که لازمه دنیاست. همین نقطه آغازی است برای پرداختن به زندگی درست و اما در آنجا با مرگ پابلو نرودا و دیکتاتوری پینوشه که دست‌نشانده آمریکا است، برای گریز از حاکمیت سوسیالیست‌ها، بدبختی چندین‌ساله‌ای زندگی در شیلی را برای چندسال ویران می‌کند که هنوز هم دردها و آسیب‌هایش در آنجا مشهود است. علیرضا کوشک‌جلالی برنده جایزه افتخاری تئاتر شهر کلن آلمان در سال ۲۰۱۶، دارای مدرک درجه یک هنری از وزارت ارشاد و عضو کانون کارگردانان آلمان و ایران است. او بیشتر به زبان آلمانی می‌نویسد و با هنرپیشگان آلمانی کار می‌کند. وی چندین نمایش‌نامه به زبان فارسی نوشته و ترجمه کرده که در انتشارات قطره، افراز، نمایش و مهر نوروز به چاپ رسیده‌اند. او تاکنون بیش از ۴۶ نمایش در آلمان و ۲۰ نمایش در ایران روی صحنه برده است. کوشک‌جلالی حالا در ایران کارنامه جاافتاده‌ای دارد و همه داشته‌هایش را برای مخاطب اینجایی هم به مشارکت می‌گذارد و چه بهتر از اینکه در سراسر ایران با آموزه‌هایش جوانان نسبت به تئاتر پویا آشنا شده باشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.