|

در پی معرفی فیلم ایرانی به آکادمی اسکار

فريده در جست‌وجوي اسکار

بهناز شيرباني: مستند «در جستجوي فريده»، نماينده سينماي ايران در اسکار 2020 معرفي شد؛ خبري که براي بسياري از سينماگران و علاقه‌منداني که آثار سينماي ايران را پيگيري مي‌کنند غافلگيرکننده بود. اين فيلم درباره زني به نام فريده است که 40 سال پيش در حرم امام رضا(ع) رها شده و بعد از انتقال به شيرخوارگاه توسط زوجي هلندي به فرزندي گرفته شده و به هلند برده مي‌شود. فريده که در طول اين سال‌ها به‌خاطر ترس از سفر به ايران و تمايل‌نداشتن خانواده‌اش به وطن بازنگشته، چندسالي است از راه دور جست‌وجويي را براي پيداکردن خانواده واقعي‌اش شروع کرده و حالا براي اولين‌بار به ايران سفر مي‌کند تا زادگاهش را ببيند و با سه خانواده که مدعي‌اند خانواده واقعي او هستند، ملاقات کند. مستند «در جستجوي فريده» در جشنواره بين‌المللي سينما - حقيقت جايزه بهترين فيلم هنر و تجربه، بهترين تدوين، بهترين موسيقي و جايزه ويژه دبير را دريافت کرده است، همچنين توانسته جايزه بهترين فيلم مستند از بيستمين جشن سينماي ايران، ديپلم افتخار بهترين کارگرداني از جشن مستقل سينماي مستند، بهترين مستند آکادمي سينماسينما و... را تاکنون از آن خود کند. فاطمه معتمدآريا؛ بازيگر، ابوالحسن داوودي؛ کارگردان، تورج منصوري؛ فيلم‌بردار، رسول صدرعاملي؛ کارگردان، امير اثباتي؛ طراح صحنه، مرتضي رزاق‌کريمي؛ تهيه‌کننده، مهرزاد دانش؛ منتقد و رائد فريدزاده؛ معاون بين‌الملل بنياد سينمايي فارابي، به‌عنوان گزينه نهايي به آکادمي اسکار معرفي شده‌اند. از زمان اعلام مستند «در جستجوي فريده» به‌عنوان نماينده ايران در اسکار، بسياري از سينماگران نظراتشان را در صفحات شخصي نسبت به انتخاب اين فيلم اعلام کردند. نويد محمدزاده از جمله بازيگراني است که به حمايت از فيلم «متري شيش‌ونيم» پرداخته و شايد به اين اميد که فيلم محبوبش گزينه محتمل‌تري برای آکادمي اسکار بوده، نسبت به انتخاب «در جستجوي فريده» در صفحه شخصي‌اش نوشت: «هر سال اواخر شهريور نماينده سينماي ايران به اسکار اعلام مي‌شد، علت اين عجله در انتخاب چي بود؟ «در‌ جستجوي فريده» نماينده سينماي ايران در اسکار؟ فيلم خوبيه، درست ولي بر اساس کدوم موفقيت بين‌المللي؟ نمي‌تونستين تا بعد از جشنواره ونيز صبر کنيد؟» حامد بهداد نيز که فيلم «قصر شيرين» با بازي او نيز در فهرست فيلم‌هاي مورد بررسي کميته انتخاب بود منتظر پاسخ شفاف‌تري از مديران مربوطه است. او نيز در صفحه شخصي‌اش اين‌طور نوشت: «ضمن تبريک و آرزوي موفقيت به عوامل سازنده فيلم مستند در جستجوي فريده براي معرفي به‌عنوان نماينده سينمايي، به مراسم اسکار2020، با توجه به شکل غيرمعمول تشکيل کميته انتخاب، برخلاف روال دوره‌هاي قبلي و شايعات و ابهامات موجود، درباره نحوه انتخاب نماينده سينماي ايران و نظر به سیاست شفاف‌سازي رياست سازمان سينمايي، درخواست انتشار جزئيات و شرح مذاکرات دو جلسه اخير هيئت انتخاب نماينده ايران در اسکار 2020 را داريم!» ابوالحسن داوودي نيز در گفت‌وگو با ايسنا در واکنش به اين انتخاب گفت: «اين انتخاب يک تصميم جمعي بوده و من به اين تصميم جمعي احترام مي‌گذارم، البته نه‌تنها احترام مي‌گذارم، بلکه دفاع هم مي‌کنم». اين عضو هیئت معرفي فيلم ايراني به اسکار ادامه داد: «من چندين‌بار به‌عنوان عضو هيئت معرفي فيلم ايراني به اسکار در جلسات حضور داشتم، معمولا دلايل انتخاب فيلم‌ها به‌عنوان نماينده ايران به اسکار با بقيه رويدادهاي هنري جهاني فرق دارد و عمدتا مواردي را در نظر مي‌گيرند مبني‌بر اينکه چه فيلمي مي‌تواند نماينده بهتري باشد و چهره‌ متفاوتي را از سينماي ايران معرفي کند. اين سينما در يکي، دو سال اخير در اغلب جشنواره‌هاي اصلي نماينده‌اي نداشته است، گرچه فيلم‌هاي خوبي داشتيم، اما جهانيان عادت کرده بودند سال‌ها از سينماي ايران يک جلوه‌گاه نو را ببينند، اما چندي است اين اتفاق نيفتاده است. مستند «در جستجوي فريده» مي‌تواند جنبه ديگري از سينماي ايران را معرفي کند و انتخاب اين فيلم تصميم جمع بوده است و من آن را تأييد مي‌کنم و به آن احترام مي‌گذارم». در پي معرفي نماينده سينماي ايران به اسکار 2020 حواشي بسياري درباره چرايي و چگونگي انتخاب اين مستند به تيتر يک اخبار رسمي و مجازي تبديل شده است. انتخاب پيش از موعد فيلم، چرايي انتخاب يک مستند و بي‌خبري رسانه‌ها نسبت به تشکيل کميته انتخاب فيلم ايراني براي معرفي به اسکار همگي پرسش‌هايي است که سازمان سينمايي و بنياد سينمايي فارابي را وادار به پاسخ‌گويي کرد، هرچند که به نظر مي‌رسد هنوز هم اين پاسخ‌ها براي بسياري قابل پذيرش نيست. رائد فريدزاده، دبير و سخنگوي هيئت معرفي فيلم ايراني به اسکار، در گفت‌وگو با «شرق» ضمن اشاره به چگونگي انتخاب فيلم در مدت زمان محدود و تغيير قوانين آکادمي گفت: «از دقايق ابتدايي انتشار خبر نهايي‌شدن گزينه کمیته انتخاب فيلم ايراني به اسکار، در گفت‌وگو‌هاي متعدد براي روشن‌شدن چگونگي اين انتخاب به سؤال‌ها پاسخ دادم و شرايطي را که امسال براي ارسال فيلم به اسکار وجود داشت، توضيح دادم. هر سال براي معرفي آثار به ما مهلت بيشتري مي‌دادند، اما امسال شرايط تغيير کرد و مهلت براي معرفي آثار تمديد نشد. حتي براي معرفي اعضاي هيئت انتخاب نیز زمان زيادي نداشتيم و اعلام شد اگر اعضا معرفي نشوند، سامانه مسدود مي‌شود. قطعا فيلم هم بايد در بازه زماني مشخصی به دست اعضاي آکادمی برسد و مواد تبليغي فيلم، دي‌سي‌پي و فرم‌هاي مورد نياز براي پخش‌کننده فراهم شود». او در بخش ديگري از صحبت‌هايش درباره اعتراض برخي از اهالي سينما به اين انتخاب گفت: «هميشه هر انتخابي موافقان و مخالفاني دارد. کميته انتخاب فيلم شامل همه سلايق است و فرايند دموکراتيکی را براي انتخاب فيلم طي مي‌کند. اين انتخاب با تبادل نظر و همفکري اعلام شد. فکر مي‌کنم اگر تمام اسامي حاضر در کميته انتخاب فيلم را مرور کنيد، با من موافق خواهيد بود که هر‌کدام از آنها وزن و جايگاهي دارند که مي‌توان به نظراتشان احترام گذشت. اگر منظور دوستان از شفافيت اين است که از نظرات تک‌تک دوستان هيئت انتخاب باخبر شوند، بايد بگويم اين اسمش شفافيت نيست. قطعا هر‌کدام نظرات خاص خودشان را به برخي فيلم‌ها داشتند، اما مهم برايند کار اين هيئت انتخاب است. در نهايت يک رأي استخراج شده و تک‌تک اين دوستان زير برگه را امضا کردند. اين هويت جمعي است که مهم است». او در پاسخ به اين پرسش که دست‌کم از سال 2000 تا به‌ حال هيچ فيلم مستندي برنده اسکار بهترين فيلم خارجي‌زبان نشده و در شرايطي که هر سال نماينده سينماي ايران از سينماي داستاني انتخاب مي‌شده تا چه حد موفقيتي براي اين فيلم مستند پيش‌بيني مي‌کند، گفت: «شرايط اسکار متفاوت است. تعداد اعضاي آکادمي بسيار زياد است و هرکدام نظرات خاص خودشان را دارند. موفقيت فيلم «در جستجوي فريده» بستگي به فيلم‌هاي ديگر حاضر در اين رقابت هم دارد. از طرف ديگر، برخي سال‌ها پيش‌بيني مي‌شده است که مثلا فيلمي اسکار‌پسند است، اما خلاف آن به همه ثابت شده است. به‌هر‌حال بايد خوشحال بود که هيئت انتخاب با نگاه دقيق و جامع تمام فيلم‌هاي سينماي ايران را رصد کرده‌اند و با توجه به پررنگ‌شدن جايگاه فيلم‌هاي مستند ايراني در جشنواره‌هاي خارجي به نسبت سينماي داستاني ايراني، مي‌توان اميدوار بود اين فيلم نيز ديده شود». در پي انتخاب فيلم «در جستجوي فريده»، آزاده موسوي و کورش عطايي نيز يادداشتي را منتشر کردند که در آن ذکر شده است: «قرارگرفتن فيلم «در جستجوي فريده» در کنار آثار شاخص و ارزشمند سال گذشته‌ سينماي ايران براي معرفي به اسکار براي ما مايه‌ افتخار و خوشحالي بسيار بود و اينکه کميته‌ محترم انتخاب، اين فيلم را به‌عنوان نماينده‌ سينماي ايران براي رقابت در اين رويداد سينمايي برگزيدند نه‌تنها باعث شعف دوچندان ما شد، بلکه فکر مي‌کنيم اين انتخاب، يک اتفاق مهم و تاريخي براي سينماي مستند ايران است. سينمايي که فيلم‌سازان آن سال‌هاست به دور از حاشيه‌ها و با کمترين امکانات و بيشترين محدوديت‌ها به توليد آثارشان مشغول‌ هستند و با اين وجود همواره در بسياري از صحنه‌هاي جهاني موجب سربلندي سينماي ايران شده‌اند. اميدواريم اين انتخاب گام بلندي براي هرچه بيشتر مطرح‌شدن سينماي مستند ايران در عرصه‌ جهاني باشد و ما به‌عنوان سازندگان و تهيه‌کنندگان اين فيلم تمام تلاش خود را خواهيم کرد تا نماينده‌ شايسته‌اي براي سينماي ايران باشيم. و سپاسگزاريم از همه‌ عوامل «در جستجوي فريده» و دست تک‌تک‌شان را مي‌بوسيم که ساختن اين فيلم بدون همياري و انرژي و عشق‌شان امکان‌‌پذير نبود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.