موافقان و مخالفان سخنان كرباسچي
اصلاح یا خروج از اصلاحات
شرق: سخنان اخير غلامحسين كرباسچي منشأ بحثي شد تا بسياري از چهرههاي اصلاحطلب درباره رهبر اصلاحات يا رهبري اصلاحات اظهار عقيده كنند. مهمترين موضوعي كه در پي گفتوگوي اخير دبير كل حزب كارگزاران روشن نيست، ديدگاه او و احتمالا به تبع آن حزب كارگزاران درباره شخص يا جايگاه رهبري اصلاحات است.حسين مرعشي، سخنگوي حزب كارگزاران، در توضيح اين اظهارات به «نامهنيوز» گفته است كه «همه اصلاحطلبان آقای خاتمی را بهعنوان رهبر اصلاحات میپذیرند. شاید نظر آقای کرباسچی مدیریت اجرائی جبهه اصلاحات باشد. معتقدیم در مدیریت اجرائی جبهه اصلاحات لازم است ساختاری ایجاد شود که هماهنگیهای اجرائی درون جبهه تقویت شود». او در پاسخ به اين پرسش كه آقای کرباسچی دقیقا گفته است «نه آقای خاتمی ادعای رهبری اصلاحات را داشته و نه جریان اصلاحات با هم بر سر رهبری این جریان توافق کردهاند»، گفت: «از نظر من هیچ تردیدی درباره رهبری آقای خاتمی در جبهه اصلاحات وجود ندارد».مرعشي همچنين در گفتوگوي ديگري با «ايلنا» خاتمي را تنها رهبر اصلاحات دانست و اظهار كرد: «ما برای آقای خاتمی احترام ویژهای قائل هستیم و طبق مصوبات قبلی، آقای خاتمی را رهبر اصلاحات میدانیم و اگر آقای کرباسچی مقصودشان این بوده که آقای خاتمی رهبر اصلاحات نیستند، باید در کمیته سیاسی حزب دراینباره بحث شود». مرعشي موضع رسمي حزب كارگزاران را رهبري خاتمي بر جريان اصلاحات دانست و گفت: «اگر مقصود این باشد که آقای خاتمی رهبر اصلاحات نیستند، این نظر شخصی آقای کرباسچی است».كرباسچي خود نيز تلاش كرد موضع گفتوگوي اخيرش را روشن كند: «در مصاحبه گفتم خاتمی رهبر تشکیلاتی اصلاحات نبوده است، ولی بارها او را رهبر نمادین اصلاحات که تأثیرگذار هم هست، قلمداد کردهام. در بازنگری جدید (بازسازی جبهه اصلاحات) اگر وی بخواهد و اراده کند، میتواند مدیریت تشکیلاتی را در دست بگیرد». او درباره اين موضوع به «ايرنا» گفت: «نظر حزب چیزی جز بحثی که کردم نیست. اینکه به شکل مبهم دائما حرف از اصلاحات بزنیم به چه معناست؟ هر شخص یا حزبی نمیتواند خود را اصلاحطلب یا رهبر اصلاحات معرفی کند. ابتدا باید تعریف روشنی از اصلاحات ارائه کرد و هر گروهی که این تعریف را قبول دارد، اصلاحطلب دانست و بعد مشخص شود که روش و عملکرد اصلاحات در جامعه چیست. آیا از طریق انتخابات است یا راههای دیگری دارد». او بیان کرد: «احزاب یا اشخاص باید تعریف، روش کار و ارزیابی را قبول داشته باشند. بعد هم بررسی کنند کسانی که ادعای اصلاحطلبی دارند یا به اسم اصلاحطلبی، به پست و سمت منصوب شدند، عملکردشان ارزیابی شود».با وجود چنين تكملهاي به نظر ميرسد هنوز برخي قانع نشدهاند كه منظور كرباسچي و احتمالا حزب كارگزاران انكار خاتمي بهعنوان رهبر اصلاحات نبوده است؛ چنانچه محمود صادقي، نماينده اصلاحطلب مجلس، در تویيتر خود نوشت: «پیوند کارگزاران با اصلاحطلبان از ابتدا، بیش از آنکه هویتی باشد، سیاسی بود. بهترین توصیف برای این جریان همان راست مدرن برآمده از راست سنتی است».الياس حضرتي هم در گفتوگو با «خبرآنلاين» با سخنان كرباسچي مخالفت كرد و گفت: «نظرات آقای کرباسچی محترم است، اما از یک زاویهای اصلاحات دارای رهبران شاخصی است. آقای خاتمی از رهبران اصلاحات هستندو مرحوم آیتالله هاشمیرفسنجانی از جمله افرادی بود که همیشه مشورتهایش مورد پذیرش اصلاحطلبان قرار میگرفت که بههرحال ایشان به رحمت خدا رفتند. آقایان موسویخوئینیها و عبدالله نوری نیز از افراد تأثیرگذار هستند؛ اما در میان همه این افراد، آقای خاتمی نماد این مجموعه محسوب میشود».علي تاجرنيا هم گفته است: «کرباسچی صحبتها و رفتارهای خاصِ سیاسی دارد که مقداری سؤالبرانگیز شده است. در چندین مقطع شاهد کنشهای سیاسی توسط وی بودهایم. یکی از معروفترینهای آن در انتخابات 88 بود که کرباسچی ریاست ستاد کروبی را بر عهده داشت اما گفت من به موسوی رأی میدهم».در اين بين موضع زيباكلام قدري با ديگران تفاوت دارد؛ يعني او درعينحال كه مانند كرباسچي به سياستهاي موجود در جبهه اصلاحات منتقد است، عبور از اصلاحات را هم جايز نميداند. او درباره اين موضوع در تویيتر خود اينگونه نوشت: «خروج سازندگی از جبهه اصلاحات را با همه تلخیاش میتوانم درک کنم. این فقط کرباسچی و مرعشی نیستند که بیبرنامگی، بیهدفی، بیارادگی، بیمسئولیتی و بیعملی رهبری اصلاحات بالاخص جناب خاتمی آنها را بالمره ناامید و به آخر خط رسانیده است؛ اما بایستی از این عزیزان پرسید که آیا خروج از اصلاحات راه درستی است؟».زيباكلام علاوه بر اين تویيت در گفتوگويي تفصيلي با تسنيم هم به تشريح وضعيت فعلي اصلاحطلبان پرداخته و گفته است: «من بارها گفتهام چیزی شبیه انتخابات راه بیندازیم و اصلاحطلبان از حوزههای مختلف شهری و استانی بیایند و 20، 30، 40 نفر را معرفی کنند که مورد حمایت اصلاحطلبان فلان استان هستند. این افراد در نهایت هزار یا دو هزار نفر بشوند و اجماع اصلاحطلبان کل کشور را دربر میگیرد. این کار باید بهصورت انتخابات باشد و آن 30 نفری که مثلا از اصفهان معرفی میشوند مورد قبول مُعمّرین اصلاحطلب آن استان باشند. ما نهایتا باید به سمت این کار برویم، اما 22 سال است که این کار صورت نگرفته است. این جمعیت هزارنفره از بین خودشان یک جمع 50نفره را بهعنوان شورای مرکزی یا هر اسمی که بگذاریم انتخاب کنند و هیئترئیسه ملی اصلاحطلبان شوند و از بین خودشان سخنگو و کمیته مرکزی را مشخص کنند. مردم از این جمعیت انتظار دارند بهعنوان جریان اصلاحطلب، خط مشی خود را در قبال فراکسیون امید، روحانی و مسائل دیگری که وجود دارد روشن کنند. متأسفانه رهبری اصلاحات تا به امروز نه اولی را خیلی جدی قبول کرده و به آن پرداخته که اصلاحطلبان چه میگویند و چه میخواهند و نه دومی که اصلاحطلبان رهبرشان کیست».او درباره موضعگيري اخير كرباسچي ادامه داده است: «چه این رویکرد را کارگزاران داشته باشد و چه نداشته باشد، چیزی عوض نمیشود. مشکلات و بحرانی که اصلاحطلبان را گرفته خیلی عمیقتر از این است. فرض بگیریم کرباسچی، حسین مرعشی، سعید لیلاز، محمد قوچانی و بزرگان روزنامه سازندگی فردا جلسه بگذارند و بگویند با تمام وجود پشت خاتمی هستیم و رهبری وی را پذیرفتیم و حرف آقای کرباسچی تحریف شده بوده و ما قرص و محکم با تمام وجود پشت خاتمی هستیم، هیچچیز عوض نمیشود و آن دو مشکل اساسی و بنیادی حل نمیشود».از مجموع نظرات تعدادي از اصلاحطلبان به نظر ميرسد موضع مشخصي درباره جايگاه رهبري اصلاحات وجود ندارد. برخي باور دارند كه از نظر شكلي رهبري براي جبهه اصلاحات تعيين نشده است و برخي ديگر نيز معتقدند رهبر اصلاحات بدون ترديد سيدمحمد خاتمي است. البته سران حزب كارگزاران و حتي خود كرباسچي پس از گفتوگوي اخير بهصراحت اعلام كردند كه قصد عبور از خاتمي را ندارند، زيرا شايد به ياد دارند كه عبورها در دهه 70 چه نتايج زيانباري بر پيكره جريان اصلاحات وارد كرد؛ بهویژه آنكه در دهه 70 و در مواجهه برخي از نيروهاي مشاركت با هاشميرفسنجاني اعضاي كارگزاران مدعي هستند و شايد نخواهند كه همان رويكردي را اتخاذ كنند كه سالها خود منتقد آن بودهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.