آسیبشناسی صنعت گردشگری برای محیط زیست و حیوانات (۱)
سپهر سلیمی
صنعت گردشگری میتواند عامل رونق اقتصادی باشد و سبب ایجاد شغل و درآمد شود. ازاینرو است که در سالهای گذشته شاهد توجه ویژه و افزایش زیرساختهای این صنعت بودهایم؛ اما بیتوجهی به اصل پایداری و حفاظت از محیط زیست میتواند این صنعت را به بلایی برای طبیعت و بالطبع حیوانات تبدیل کند. در این ستون و در چند یادداشت به برخی از مهمترین نکات میپردازم. تولید زباله و در رأس آنها پلاستیک یکی از سادهترین و درعینحال مهمترین نکاتی است که طبیعت و زیستگاههای حیوانات را تهدید میکند. تولید سالانه بیش از 300 میلیون تُن پلاستیک باعث شده زبالههای پلاستیکی به یکی از معضلات جهانی تبدیل شود. آنچه اغلب مورد توجه قرار نمیگیرد، این است که موارد مصرف پلاستیک گاهی چند دقیقه است؛ اما ماندگاری آن تا 500 سال میتواند باشد. اشیای پلاستیکی تولیدی بهراحتی به اکوسیستم راه پیدا میکند و مشکلات فراوانی را برای حیوانات ایجاد میکند. تعداد پرندههای دریایی که از اثر پلاستیک در هر سال جان خود را از دست میدهند؛ درحالحاضر یک میلیون عدد است و این تعداد در حال افزایش است. همچنین پلاستیک سالانه جان صد هزار پستاندار دریایی را میگیرد. تخمین زده میشود ۶۴۰ هزار تُن از هشت میلیون تُن پلاستیکی که سالانه وارد دریاها میشود، به تجهیزات و تورهای ماهیگیری تعلق دارد. در یک مطالعه انجامشده مشخص شده ۴۰ درصد از پستانداران دریایی از زبالههای پلاستیکی در دریا آسیب دیدهاند. ۵۶ درصد انواع نژادهای دلفین و نهنگ زبالههای پلاستیکی را به اشتباه به جای غذا خوردهاند. تمام نقاط گردشگری ایران با مشکل زباله درگیر هستند. از جنگلهای شمال تا نقاط کویری مرکز و دریاهای جنوب. تعرض و ورود غیرمجاز به زیستگاهها نیز یکی دیگر از مشکلات است. ورود به زیستگاه میتواند سبب ناامنی، ازبینرفتن آشیانه حیوانات، فراریدادن و افزایش امکان شکار را فراهم کند. شوربختانه در سالهای گذشته خودروهای آفرود با هجوم بیضابطه به مناطق بکر طبیعی به عاملی برای نابودی این مناطق تبدیل شدهاند. یکی دیگر از آسیبهای گردشگری به حیوانات و محیط زیست به دلیل شکار و خارجکردن گونههای جانوری و گیاهی از زیستگاه اصلی خود ایجاد میشود. این مسئله ابعاد وسیعی دارد؛ از شکار لاکپشت و خزندگان تا برداشت از مرجانهای دریایی. خرید محصولات تولیدشده از حیوانات و بهویژه گونههای در خطر انقراض از دیگر مشکلاتی است که گردشگری میتواند برای حیوانات ایجاد کند. شوربختانه به دلیل فقر جوامع محلی فروش محصولات و سوغات تولیدشده از حیوانات امری متداول و پررونق است. یکی دیگر از نکات مهم در گردشگری، توجه به سرعت وسیله نقلیه در جادههای نزدیک مناطق زیست حیات وحش است. آمار نشان میدهد ۷۰ درصد تلفات گربهسانان کشور به دلیل تصادفات جادهای است. اگر سرعت خودرو در مناطق زیست حیات وحش کمتر از ۶۰ کیلومتر در ساعت باشد، میتوان بهراحتی خودرو را کنترل کرد و مانع تلفات جادهای شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.