روحانی: به تلفن اوباما جواب نداده بودم، برجام با سختي انجام ميشد
روحانی و سردار در سی تیر
شرق: محمدجواد ظريف چند روزي است که در صدر خبرهاست، چهارشنبهشب به وقت واشنگتن بود که وزارت خزانهداري آمريكا اعلام کرد وزير خارجه ايران را براساس فرمان اجرائي ۱۳۸۷۶ تحريم کرده است. روز دوشنبه علي لاريجاني به ديدار ظريف رفت و او را نماد ورزيدگي و سختکوشي ديپلماسي ايران خطاب کرد. روز گذشته هم رئيسجمهوري به ميدان مشق رفت و با محمدجواد ظريف، معاونان و مديران وزارت خارجه ديدار و گفتوگو کرد. البته اين دومينباري است که حسن روحاني به وزارت خارجه ميرود. او سال 92 و در اولين روز کاري دولت تدبير و اميد بههمراه ظريف به ساختمان وزارت خارجه رفت و همان آغازي بود براي آغاز مذاکرات هستهاي و رسيدن به برجام؛ اما اينبار روحاني به بهانه تحريم وزير خارجه کابينهاش فرصت را غنيمت شمرده، به وزارت خارجه رفت و ظريف را مجتهد سياسي خواند. همچنین روز گذشته جمعی از خبرنگاران و فعالان حوزه دیپلماسی در بیانیهای خطاب به وزیر خارجه تحریم محمدجواد ظریف توسط آمریکا را محکوم کردند. ظریف نیز در دیدار با جمعی از اصحاب رسانه از آنان تشکر کرد.به گزارش ايسنا، رئيسجمهوري با بيان اينکه وزارت خارجه و شخص وزير خارجه بهعنوان نماينده کل
ملت ايران نه نماينده گروه و جناح در مجامع بينالمللي حضور مييابد، گفت: «ما اگر يک ملت يکپارچه را ميخواهيم بايد ديپلماسي و سياست خارجي ما هم يکپارچه باشد. ملتي توانمند است که يکپارچه باشد، تکهتکهشدن بخشهاي منافع قدرت يک ملت، توان آن را ميکاهد».حسن روحاني افزود: «خيلي از کشورها به نمايندگي از يک قدرت بزرگ يا ابرقدرت حرف ميزنند و حرفهاي آنها را تکرار ميکنند، اما وزير خارجه ما بهعنوان نماينده ملتمان حرف ميزند و اين يکي از افتخارات ماست. وزير خارجه ما يک نخبه و مجتهد سياسي است. برخي درس سياسي خواندهاند، اما مجتهد نشدهاند، اما ظريف علاوه بر اينکه استعداد نخبگي دارد، يک مجتهد سياسي است».او با بيان اينکه در همهجاي دنيا تصميمهای مهم سياست خارجي را نظام ميگيرد، عنوان کرد: «ما هم نظرات خودمان را بهصراحت ميگوييم اما وقتي نظام به يک تصميم رسيد، آن تصميم را با امانت به وزارت خارجه منتقل ميکنيم. در شوراي عالي امنيت ملي ممکن است اعضا رأيي بدهند که من با آن مخالف باشم، اما آن را امضا ميکنم. بعضيها اين را درست لمس نميکنند که من بهعنوان رئيسجمهور نظرم را بيان ميکنم، اما اگر لايحهاي که من مثلا به
مجلس دادهام و مجلس آن را تغيير داد و تبديل به قانون کرد و با لايحه من متفاوت بود، من آن را امضا و ابلاغ ميکنم، اين دوگانگي نيست؛ زيرا بايد همه نظرمان را باصراحت و بدون کموکاست بيان کنيم، اما تصميمات نظام را هم اجرائي کنيم».رئيسجمهوري ادامه داد: «من شهادت ميدهم وزير خارجه در همه جلساتي که حضور داشته نظرات خود را بهصراحت بيان کرده و امانتدار به معناي کلي و واقعي بوده است. ممکن است بعضيها لمس نکنند که اين کار چه شهامتي نياز دارد. وزير خارجه نظر خود را روبهروي رئيسجمهور بهصراحت بيان ميکند و ميداند ممکن است رئيسجمهور با آن مخالف باشد. وزير خارجه مشاور عالي کل نظام در سياست خارجي است و بايد نظرش را بيان کند اما اگر تصميمي در کشور چه در دولت چه در مجلس يا شوراي عالي امنيت ملي گرفته ميشود، همه ما بايد آن را اجرائي کنيم. در اين مرحله هم وزير خارجه رسول اميني بوده است و وقتي نظر جمعي را شنيد، همان را اجرا کرده است».
روحاني با بيان اينکه شايد بسياري از کساني که پاي صندوقهاي رأي، به من رأي دادند يکي از دلايلشان سياست من در بخش خارجي و تعامل سازنده با دنيا بود، گفت: «تعامل سازنده کار سختي است اما تقابل با جهان از آسانترين کارهاي دنياست. بسيار آسان است که در برابر همه دنيا در يک سخنراني به همه فحاشي شود؛ تقابل با دنيا هنرمندي نميخواهد اما اساس در روابط و سياست خارجي، تعامل سازنده است. مقام معظم رهبري نيز در دور دوم دولت تدبير و اميد از تعبير تعامل گسترده با جهان استفاده کردند؛ پس اين نوع تعامل سياست نظام و خواست مردم است».
در سياست خارجي بايد در کنار مردم باشيم
رئيسجمهوري همچنين در سخنراني خود به اصل ششم قانون اساسي اشاره کرد. اين اصل ميگويد: «در جمهوري اسلامي ايران امور كشور بايد با اتكا به آراي عمومي اداره شود، از راه انتخابات: انتخاب رئيسجمهور، نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، اعضاي شوراها و نظاير اينها يا از راه همهپرسي در مواردي كه در اصول ديگر اين قانون معين میشود».
روحاني گفت: «اينکه آمريکا فکر ميکند با تحريم و فشار ميتواند نظام ما را تغيير دهد يا با اين اقدامات مردم از نظام برگردند و بگويند که ديگر جمهوري اسلامي را نميخواهند، بلکه نظام ديگري را ميخواهند يا اينکه کليت ايران را رها کنند و عشق به ايران را کنار بگذارند، تا زماني که اصل ششم قانون اساسي پابرجاست، اين کار امکانپذير نيست. تضمين نظام جمهوري اسلامي ايران براي قرنها در تاريخ آينده با اجراي صحيح اصل ششم قانون اساسي است؛ اگر اين اصل را درست اجرا کرديم هميشه نظام جمهوري اسلامي ميماند، اما اگر از اجراي صحيح اين اصل فاصله گرفتيم، دير يا زود بايد خداحافظي کنيم».روحاني با بيان اينکه اصل ۵۹ قانون اساسي، اصل مکمل اصل ششم اين قانون است، ادامه داد: «اصل ۵۹ قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران را براي هميشه تضمين ميکند؛ يعني با اجراي اصول ۶ و ۵۹ و همچنين ساير اصول قانون اساسي، به هيچ عنوان هيچ قدرتي نه آمريکا و نه ديگران و اگر همه دشمنان پشت در پشت هم قرار بگيرند، نميتوانند نظام ما را تغيير دهند».
در اصل 59 قانون اساسي آمده است: «در مسائل بسيار مهم اقتصادي، سياسي، اجتماعي و فرهنگي ممكن است اعمال قوه مقننه از راه همهپرسي و مراجعه مستقيم به آراي مردم صورت گيرد. درخواست مراجعه به آراي عمومي بايد به تصويب دوسوم مجموع نمايندگان مجلس برسد».رئيسجمهور گفت: «در حکومت، حاکمان بايد نمايندگان مردم باشند و هيچ کس در جمهوري اسلامي ايران مقامي بالاتر از مقام نمايندگي مردم ندارد. نمايندگي مردم افتخار است و حرف و خواست مردم نيز اساس امور است. در اين راستا در سياست خارجي نيز بايد همه تلاش خود را به کار بگيريم تا در کنار مردم باشيم نه اينکه چيزي را بر آنها تحميل کنيم».
پايه پيروزي در برجام انتقال پرونده هستهاي به وزارت خارجه بود
روحاني همچنين با اشاره به تغيير مديريت پرونده هستهاي ايران از شوراي عالي امنيت ملي به وزارت امور خارجه، گفت: «در آغاز کار دولت يازدهم احساس کردم که درخصوص پرونده هستهاي، وزارت خارجه و وزير خارجه بهتر از هر نهاد ديگري ميتواند فعاليت کند. در همين راستا در همان روزهاي نخست دولت از مقام معظم رهبري درخواست کردم که کار پرونده هستهاي را از دبيرخانه شوراي امنيت ملي به وزارت خارجه و شخص وزير منتقل کنند؛ گفتوگوي من با مقام معظم رهبري در اين خصوص خيلي زياد به طول نينجاميد و در چند دقيقه مقام معظم رهبري با اين درخواست موافقت کردند».رئيسجمهور با اشاره به سابقه خود در دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي ادامه داد: «من در زمان حضور در دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي رسالت و وظيفه پيگيري پرونده هستهاي را به پيشنهاد وزير خارجه وقت که در جلسه سران مطرح کرده بود، از وزارت خارجه گرفته بودم و به دبيرخانه منتقل کرده بودم؛ ديدم کسي که ميتواند رسيدگي به پرونده هستهاي را بهتر از هر کس ديگري به جايگاه نخست خود بازگرداند من هستم».
او گفت: «پايه اول رمز پيروزي ما در برجام انتقال پرونده هستهاي به وزارت خارجه بود. اگر اين کار نميشد در صد روز نميتوانستيم به توافق ژنو برسيم. اگر در نيويورک وزير خارجه ما با وزير خارجه آمريکا از نزديک گفتوگو نميکرد و اگر من به تلفن اوباما جواب نداده بودم، شايد اين کار با کندي و سختي انجام ميشد، اما اين کارها کمي دستيابي به توافق را ساده کرد؛ البته تصميماتي که گرفته شد آسان نبود اما توافق بزرگي در تاريخ رخ داد».روحاني با بيان اينکه هشت سال مذاکره هيچ حاصلي نداشته بود، عنوان کرد: «در اين شرايط شايد تحمل موفقيت مذاکره براي عدهاي سخت بود. به هر حال اين طبع انسانهاست و نميشود کاري کرد. همه ما در رقابت يا خدايي ناکرده در حسادت هستيم. ميگفتند اين مشکل به هيچ عنوان قابل حل نيست و مذاکره هيچ حاصلي ندارد، البته من نميگويم چرا مذاکرات پيش از اين دولت حاصلي نداشت. در اين شرايط طبيعي است حرفهايي زده شود. در هر توافقي اگر دنبال حداکثر امتياز باشيم امکان ندارد به نتيجهاي برسيم. پيامبر هم در صلح حديبيه از حداکثر خواستههاي خود کوتاه آمد چون ميخواست صلح انجام شود».
او با بيان اينکه اگر غير از ظريف کسي وزير خارجه بود نميتوانستيم به آساني به اين توافق برسيم، افزود: «ما در اين توافق پيروزيهاي حقوقي، سياسي و اخلاقي به دست آورديم که اين موفقيتها از بين نميرود. ما کار خودمان را خوب انجام داديم و ثابت کرديم اگر ايران عهدي را بست پاي پيمانش ميايستد. ما آمريکا را منزوي کرديم. دو بار در دادگاه لاهه موفق شديم. نميدانم چرا بعضي موفقيتها را کمتر ميبينند و ناکاميها را بزرگتر. ما موفقيتهايي بالاتر از موفقيتهاي دکتر مصدق در لاهه بهدست آورديم».
ظريف: مستقلبودن سخت و شيرين است
وزير خارجه نيز در اين ديدار با تأکيد بر اينکه ما متکي بر مردم هستيم، گفت: «هزينه ديپلماسي ما نبايد بر گردن مردم تحميل شود؛ چراکه استقلال، تماميت ارضي، اقتدار، آبرو، حيثيت و سربلندي ما مديون مردم است. مردم نبايد براي ديپلماسي ما هزينه بدهند؛ مردم به اندازه کافي قدرت دادند که در صحنه ديپلماسي عمل و تلاش کنيم تا از هزينههاي مردم کم و به معيشت مردم کمک کنيم».ظريف افزود: «وظيفه همکاران ما در وزارت امور خارجه، وظيفهاي دشوار و درعينحال بسيار شيرين است. هر لحظه از کار ما شيريني خدمت به مردم است. اين خدمت حلاوت نوکر مردم بودن را دارد و اين براي ما بزرگترين افتخار است و زماني که در صحنه بينالملل با وجود همه سختيها در برابر شش قدرت جهاني مينشينيم و گفتوگو ميکنيم، افتخار داريم به هيچکدام از آنها وابسته نيستيم».ظريف افزود: «ما ضمن توسعه و روابط خوبي که ميخواهيم داشته باشيم، وابسته نيستيم و با اتکا به مردم، اين شيريني را در روابط خارجي تجربه کردهايم که مستقلبودن سخت و شيرين است. در اين شرايط حساس که در واقع نشان دادند آنان به ديپلماسي پشت کردهاند و ديپلماسي را قبول ندارند، حضور رئيسجمهور در وزارت
امور خارجه دلگرمي بسيار مهمي براي همکاران بنده است. حمايتهاي شما (رئيسجمهور) از وزارت امور خارجه و حمايتهاي مقام معظم رهبري در اين صحنه نبرد سهمگين، همکاران بنده را بسيار دلگرم کرد و ما سپاسگزاريم».
ديدار سردار سليماني با محمدجواد ظريف
در روزي که رئيسجمهور به ديدار وزير خارجه رفته بود، کانال خبري سخنگوي وزارت خارجه ايران اعلام کرد ساعتي پيش از آن، فرمانده نيروي قدس سپاه -طبق روال برنامه هفتگي- با لباس رسمي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در دفتر کار وزير خارجه حاضر شده و با محمدجواد ظريف ديدار کرده است. اين ديدار در حالي انجام شده که برخي مدعي اختلافاتي بين سردار سليماني و جواد ظريف هستند؛ نقطه اوج اين گمانهزنيها سفر ناگهاني بشار اسد به تهران بود که ملاقاتهايش با مقام معظم رهبري و رئيسجمهوري بدون حضور محمدجواد ظريف انجام شده بود؛ اما در آن ملاقاتها سردار سليماني حضور داشت. آن ماجرا موجب استعفاي شبانه وزير خارجه و مخالفت رئيسجمهوري شد. همچنين نامهاي که سردار سليماني خطاب به ظريف نوشته بود و در آن اذعان کرده بود «حتما شما وزير خارجه جمهوري اسلامي هستيد». حالا به بهانه تحريم وزير خارجه ايران، ملاقات سليماني و ظريف به عرصه رسانهها درز کرده است؛ در حالي که متن خبر نشان ميدهد اين ملاقات هر هفته سهشنبهها انجام ميشود. به نظر ميرسد هماهنگي بر سر مسائل منطقهاي و آنچه در ميدان ميگذرد، جزء موضوعات محل بررسي هر هفته وزير و سردار
باشد. سردار قاسم سليماني در ديدار با وزير خارجه ضمن خداقوت به محمدجواد ظريف، اقدام آمريکا در تحریم وزير خارجه جمهوري اسلامي ايران را جنونآميز و نشانه شکست قطعي کاخ سفيد دانست. او در ادامه خطاب به وزير خارجه افزود: «اين اقدام آمريکا ثابت کرد جنابعالي بهعنوان مسئول سياست خارجي کشور، تأثيري عميق بر افکار عمومي و بهويژه مردم آمريکا نسبت به جهالت رهبران اين کشور داريد». سردار سليماني دفاع از منافع ملي و صداقت در بيان را از خصوصيات ويژه آقاي ظريف دانسته و گفت: «به شما تبريک ميگويم که به دليل انتساب به رهبر معظم، حکيم و فرزانه عالم اسلام و جهان، مورد غضب و دشمني آمريکا قرار گرفتهايد». حسامالدين آشنا، مشاور رئيسجمهور نيز روز گذشته در توييتي نوشت: «اگر خواستار مصالحهايد، با ظريف طرف هستيد؛ سردار سليماني هم پشتيبان اوست. اگر خواستار مبارزهايد، با سردار سليماني طرف هستيد؛ ظريف هم پشتيبان اوست. ميدانيد چرا؟ چون يک ملت ايران فقط يک رهبر، يک رئيسجمهور و يک ستاد کل نيروهاي مسلح دارد. در ايران از تيم «ب» خبري نيست؛ خيالتان راحت».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.