نقد با مطالبهگری انجام شود نه با طلبکاری!
نیره توکلی
در سالهای 92 و 96 نور شادی و امیدواری تازهای بر دلها تابیده بود. امید به گشایشهای بسیار در زمینه گسترش دموکرسی و آزادیهای اجتماعی و مدنی و کمرنگشدن یا نابودی تبعیضهای گوناگون قومی و نژادی و طبقاتی، بهویژه تبعیضهای جنسیتی به وجود آمد. درآمدن ایران از فشار بینالمللی، بهویژه پس از بیتدبیریها و عوامگراییهای دولتهای نهم و دهم و گسترش فساد و رانتخواری و نابودی محیط زیست، در سایه شهرنداری شهرداریها، بهویژه در شهرهای بزرگ نیز بحرانهای عمیقی را در جامعه پدید آورده بود که چشم امید مردم را به دولت میانهرو دوخته بود. بدبختانه مساعی دولتمردان بسیار باتدبیر دولت میانهرو، در بیرونآوردن ایران از فشار بینالمللی، با روی کارآمدن دولت مافیایی و ضدحقوق بشری و تبعیضمحور ترامپ که بدترین و شومترین چهره فاشیسم جدید جهانی را به نمایش گذاشته است، با بدترین پاسخ مواجه شد. در داخل نیز جناح رقیب که فقط انتخابات را باخته بود و نه قدرت را، از همان آغاز روی کارآمدن دولت روحانی، تلاش برای ناامیدکردن مردم را آغاز کرد. این تلاش شامل آن بود که مردم را از دستیابی به وعدههای دولت ناامید کند تا نشان دهد هرگونه امیدواری به گشایشهای اجتماعی عبث است.
در این میان، بدخواهان ایران و مردم ایران در داخل و خارج از کشور بسیار شادمان شدند و همگی وخامت اوضاع بینالمللی، در نتیجه سیاستهای ضدکنوانسیونهای بینالمللی ترامپ آمریکایی و همدستانش را جشن گرفتند و تیر خلاصی دانستند برای اثبات اینکه کشور ایران و مردم ایران اصلاحپذیر نیستند و ایران فقط زبان جنگ و اسلحه را میفهمد. دولت روحانی از داخل و از خارج آماج شدیدترین حملات قرار گرفت؛ از خارج از طریق تشدید تحریمها و از داخل از طریق تداوم روند ناامیدکردن مردم به نگاه مهربان مراکز اصلی تصمیمگیری به مردان و زنان ایرانی و پذیرش نگرش و شیوه زندگی واقعی آنها. صدا و سیمای ملی، به جای دلگرمکردن و روحیهدادن به مردم برای پذیرش اوضاع ناگوار تحت تحریمها و تهدیدهای نیروهای مافیایی و متجاوز خارجی، به کار خودش مشغول شد. در اوضاع کنونی، راحتترین و بیضررترین نوع انتقاد، انتقاد از دولت است گرچه دولت بسیاری از منابع و تریبونها را در اختیار دارد که کنشگران فردی، بهویژه از میان رأیدهندگان، در اختیار ندارند. در نتیجه، بدیهی است فشارهای اقتصادی و تورمی و اجتماعی و سیاسی و نیز تبلیغاتی که از داخل و خارج، دولت را زیر شدیدترین فشارها قرار میدهد. من معتقدم اگر قضاوت منصفانهای در کار باشد، دولتهای اصلاحطلب و میانهرو، علاوه بر اینکه اقدامات بسیار مثبتی انجام دادهاند و انجام میدهند که بازترکردن فضاهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کمترین آنهاست، هرگز اوضاع داخلی و بینالمللی را بدتر نخواهند کرد و بدتر نکردهاند؛ به ویژه تا زمانی که بیشترین کنشگری مردم در رأیدادن خلاصه میشود. مثلا کافی است ببینیم چند درصد مردم رأیدهنده از فردای تصدی دولت روحانی داوطلبانه از گرفتن یارانه، به عنوان یکی از بدترین سیاستهای عوامفریبانه دولت احمدینژاد، انصراف دادهاند تا باری را از دوش دولت بردارند؟ دولت و عملکردش باید حتما نقد و نقد با مطالبهگری انجام شود، نه با طلبکاری در مقام شهروندانی که همه وظایف شهروندی خود را تمام کردهاند. مهمتر از آن اینکه این نقد باید با نقد همه عواملی همراه باشد که در داخل و خارج برای ناتوانمندکردن این دولت کوشیدند تا مردم را از راه اصلاحات و نیز مدنیبودن و قانونمداربودن و مبارزه با فساد ناامید کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.