كاهش نرخ ارز منجر به كاهش قيمتها نميشود
وحید شقاقیشهری اقتصاددان
اگر به تحولات و تغییرات نرخ ارز در ایران دقت كنيم همواره با افزایش نرخ ارز همراه بودهایم و کمتر با کاهش رودررو شدهایم؛ اما در روزهای اخیر، با آنکه کاهش نرخ ارز و طلا اتفاق افتاده، آنقدر شدید نیست که در پایینآمدن نرخ کالاهای ضروری و مایحتاج مردم تأثیرگذار باشد. این خود دلایلی دارد که به آنها خواهم پرداخت.
اول اینکه کاهش هزار تومان و دو هزار تومان قیمت ارز و طلا کاهش خیلی شدیدی نیست و در واقع این کاهش نسبی است و ملموس و شدید نخواهد بود. دوم اینکه، این مقدار کاهش نمیتواند ما را امیدوار کند که باعث بهبود وضعیت معیشت مردم و کاهش قیمت کالاها و خدمات همگانی بشود. باید بدانیم که افزایش و کاهش نرخ ارز بهتنهايي مهم نیست مگر وقتي كه روی قیمتها تأثیر بگذارد. قيمت دلار برایمان مهم نیست و زمانی که سبب كاهش قیمت خودرو، خانه و مواد غذایی بشود، ارزشمند میشود. ما در اقتصاد با یک پدیده به نام چسبندگی قیمت مواجه هستیم و مفهومش این است وقتی قیمت دلار بالا میرود، متناسب با اين افزایش، قیمت کالاها نیز بالا میرود، اما وقتی قیمت دلار کاهش مییابد شاهد هستیم که به همان میزان، قیمت کالاها کاهش نمییابد و این عدم تمایل به پایینآمدن قیمت، چسبندگی قیمت نامیده میشود. این خود نیز چند دلیل دارد؛ اول اینکه همه تولیدکنندگان ایرانی پیش از پایینآمدن نرخ ارز، با دلار 14هزار و 15 هزار تومانی مواد اولیه خود را خریداری کردهاند و حالا که دلار به 11 هزار و 12 هزار تومان رسیده، آن تولیدکنندگان در مقابل کاهش قیمت کالاهایشان مقاومت میکنند، چون نمیخواهند تن به ضرر بدهند. دوم اینکه اقتصاد ما تورمی است و قیمت دلار بر قیمت کالاها تأثیر میگذارد و نمیشود انتظار داشته باشیم که شاهد افزایش مجددش نباشیم و نمیتوانیم روی این کانال قیمت را نگه داریم و مردم نیز شاهد افزایش مجددش نباشند، بههمیندلیل تولیدکنندگان در مقابل قیمت کالاها مقاومت میکنند. سوم اینکه، آینده اقتصاد مبهم است و نمیتوانیم با نوسانات دلار برای برخی کالاهای ضروری و حیاتی منتظر بمانیم که قیمت این کالاها کاهش بیابد. براي كالاهاي ضروری مردم نمیتوانند دست نگه دارند و ناچار باید برخی از کالاهای ضروری - مانند داروها- را به نرخ روز تهیه و استفاده کنند. نمیتوان برای تعدیل قیمت این کالاها به نسبت نرخ کاهش دیگر کالاها منتظر ماند. مردم هر روز و به قیمت همان روز کالاهای حیاتی، دست به خرید میزنند و منتظر کالای متناسب با قیمت کاهشیافته نمیمانند. ما نمیتوانیم انتظار داشته باشیم که به نسبت کاهش نرخ ارز، قیمت کالاهای ضروری نیز همزمان پایین بیاید و همهچیز بهسرعت تعدیل شود و بههمیندلیل هم مردم کاهش قیمت کالاها را بهراحتی احساس نمیکنند و این اثرات برایشان بیمعنی است. بنا بر این گزارشی که تا اینجا دادهام، بهراحتی میشود گفت کاهش هزار و دو هزار تومانی در عمل هیچ تأثیری در بازار و سبد معیشت مردم و قیمت کالاها نداشته است و در عمل چندان نمیتوانیم روی کاهش قیمتها اتکا کنیم. زمانی انتظار امیدواری باید داشته باشیم که در آینده این روند کاهش نرخ ارز ادامه یابد و از آن سو نیز شاهد افزایش مجدد دلار نباشیم و آینده روشنی برای نوسانات و متغیرها و اقتصاد ترسیم کنیم. باید بخشی از کالاهای ضروری را نیز دولت تأمین کند که بر قیمت مشابه خودش در بازار تأثير بگذارد. در مجموع این ثبات و کاهش باید یک دوره زمانی روی قیمت کالاها تأثیر بگذارد. با ثابتنگهداشتن قیمت کالاها، دولت میتواند ثبات را اجرائی کند و این خود بر کاهش قیمت دلار مؤثر است. اینها راهحلی برای بهترشدن اوضاع و ایجاد امیدواری نسبی برای مردم است، وگرنه کاهش اندک نرخ دلار نمیتواند تضمینی برای امیدواری و روزهای خوش مردم باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.