|

معترضان الجزایری همچنان در خیابان گرد هم می‌آیند

ماتریوشکای روسی‌در صحنه سیاسی الجزایر

پنج ماه از قیام مردمی معترضان الجزایری می‌گذرد، قیامی که سرنگونی عبدالعزیز بوتفلیقه رئیس‌جمهوری مستبد این کشور را به دنبال داشت. حالا طرف مسلح ماجرا یعنی نظامیان این کشور جرئت خون‌ریختن ندارند و طرف غیرمسلح یعنی معترضان همچنان منسجم باقی مانده‌اند و هنوز هفته‌ای دو بار راهی خیابان‌های پایتخت می‌شوند.‌در حالی که انقلاب الجزایر همچنان ادامه دارد، نیویورک‌تايمز در گزارشی به حال و هوای این روزهای این کشور پرداخته و خلأ قدرت را بعد از سرنگونی مستبد پیشین بررسی کرده است. به گزارش نیویورک‌تايمز، تحلیلگران و معترضان الجزایری می‌گویند حتی اگر الجزایر هنوز از دموکراسی دلخواه مردم انقلابی دور باشد ولی هنوز هیچ نشده نشانه‌هایی از پیروزی را نمایان کرده و انقلابی را رقم زده که تاکنون بدون خونریزی بوده و شاید بتوان گفت در جهان عرب نظیر نداشته است.‌عبدالعزیز رحابی، وزیر و سفیر سابق دولت که از زمان شروع قیام هدایت چندین گروه شهروندی را بر عهده داشته، می‌گوید: «آنچه ما در طول پنج ماه از سر گذراندیم، جهان عرب در طول 40 سال به خود ندیده است». رحابی می‌گوید: «ما یک رئیس‌جمهور را سرنگون کردیم بدون اینکه مثل تونسی‌ها او را تبعید کنیم، یا مثل مصری‌‌ها او را به زندان بیندازیم یا مثل مردم لیبی او را بکشیم». او می‌افزاید:‌ «بنابراین نگویید که همه چیز بد پیش رفته است. هیچ کس کشته نشده است. مشابه این در جهان عرب وجود ندارد».‌نیروهای پلیس و خودروهای زرهی آنها در مسیر راهپیمایی صف می‌کشند ولی به آرامی در گوشه‌ای می‌ایستند و به معترضان اجازه می‌دهند که به تظاهراتشان ادامه دهند و این شعارها را سر دهند: «نه به حکومت نظامی» و «مردم همین فردا آن را می‌خواهند». آنچه مردم می‌خواهند در واقع دولتی دموکراتیک و بدون دخالت ارتش، عاری از حتی یکی از مقامات زیر دین رژیم سابق و همچنین نیرویی است که نقشه راهی برای رسیدن به این دولت ارائه کند، حتی اگر این مسیر دقیق چندان مشخص نباشد. در این میان و هم‌زمان که دو طرف با احتیاط همدیگر را احاطه کرده‌اند، مشخص نیست که کدام طرف دست بالا را دارد. معترضان تاکنون با زور دو انتخابات برنامه‌ریزی‌شده را لغو کرده‌اند چراکه گمان می‌کنند ارتش این انتخابات را سرهم‌بندی می‌کند.ارتش گیج و منگ مانده که چقدر می‌تواند یک جنبش مردمی را تحت فشار قرار دهد، آن هم جنبشی که در میات طبقات و مناطق مختلف این کشور پهناور هوادار دارد.‌مصطفی حدنی یکی از سیاست‌مداران اپوزیسیون این ماه در یکی از نشست‌های سیاسی در الجزایر این‌ را پرسید: «قدرت واقعی در الجزایر از آن چه کسانی است».‌در سرزمین سیاست‌های مبهم این سؤالی ابدی است ولی حالا معنای جدیدي دارد. حدنی و همکارانش بر این باورند که قدرت واقعی در دست آنهایی است که در خیابان‌ حضور دارند. حدنی با اطمینان از اینکه مخالفان اختیار کامل را در دست دارند، گفت: «تا زمانی که آنها (نظامیان) می‌کوشند نقشه راه خود را تحمیل کنند هیچ گفت‌و‌گویی با آنها در کار نیست». چهره‌های مخالف همچون سیاست‌مداران کنونی و سابق، مدافعان حقوق بشر و دانشگاهیان در مصاحبه‌های مختلف گفته‌اند که از آنچه تاکنون انقلاب بی‌سروصدای الجزایر تحصیل کرده احساس غرور می‌کنند. معترضانی که در خیابان حضور دارند هم همین احساس را دارند.‌محسن بالعباس، رهبر حزب مخالف آر‌سی‌دی می‌گوید: «مسئله کنونی بحث تعادل قدرت است و تاکنون، قدرت به نفع کسانی بوده که خواستار تغییر قانون اساسی در این کشور هستند». به گفته بالعباس: «مزیت ما این است که مردمی داریم که دلبسته دفاع از کشورند». در تظاهرات روز جمعه در پایتخت الجزایر شعار مردم این بود: «یادتان باشد، ما همانیم که از شر بوتفلیقه خلاص شدیم». آنها فریاد می‌زدند: «ما متوقف نمی‌شویم».‌یکی از مغازه‌داران 55ساله الجزایری می‌گوید: «مردم ساده‌لوح نیستند». او با اشاره به لایه‌های پنهان قدرت در این کشور می‌گوید: «بوتفلیقه رئیس‌جمهوری ظاهری بود. قدرت در الجزایر مثل عروسک روسی است». منظور این مغازه‌دار از عروسک روسی (ماتریوشکا) مجموعه‌ای از عروسک‌های کوچک‌شونده درون‌تهی است که به ترتیب داخل یکدیگر قرار می‌گیرد. معترض دیگری در تظاهرات روز جمعه با اشاره به تاریخ برکناری رئیس‌جمهور موقت که پس از سرنگونی بوتفلیقه در قانون اساسی تعیین شد، می‌گوید: ‌«این دولت از ماه جولاي غیرقانونی بوده است».‌ژنرال احمد قائد صالح که از زمان برکناری اجباری بوتفلیقه قدرت را در اختیار داشته، در سخنرانی‌های خود بارها «خائن‌ها» را تهدید کرده و اصرار مردم را برای دولتی غیرنظامی «ایده‌ای سمی» خوانده و آن را محکوم کرده است.‌ژنرال قائد صالح در تلاشی برای خاموش‌کردن معترضان، برخی از نخبگان سیاسی و تاجران سرآمد را که در زمان بوتفلیقه برای دهه‌ها از کشور فرار کرده بودند، به زندان انداخته است. ولی به نظر می‌رسد این اقدام کافی نیست. با این حال این ژنرال تحصیل‌نکرده هنوز جمعیت معترضان را هدف قرار نداده است. ناصر جابی، یک جامعه‌شناس سیاسی برجسته و یکی از 13الجزایری که از سوی گروهی شهروندی به عنوان مذاکره‌کننده احتمالی با مقامات در نظر گرفته ‌شده، می‌گوید: «شرایط برای آنها بسیار خطرناک خواهد بود». او با اشاره به سربازان معمولی ارتش تماما داوطلب الجزایر می‌گوید: «آنها نمی‌توانند از ابزار سرکوب خودشان مطمئن باشند». موسی حمودی، یکی از تحلیلگران سیاسی الجزایری در مدرسه مطالعات پیشرفته علوم اجتماعی پاریس، بر این باور است که: «مقامات نظامی قدرت دارند ولی نمی‌توانند از آن استفاده کنند». او معتقد است این جنبش مردمی است که قدرت تام و تمام را در اختیار دارد. معترضان خشمگین آن دست از وزرای دولت را که کمی پیش از برکناری بوتفلیقه از سوی او انتخاب شده بودند از دفترهایشان بیرون راندند. مصطفی بوشاشی، یکی از وکلای برجسته حقوق بشر که یکی از 13 مذاکره‌کننده احتمالی با نظامیان است، معتقد است که این مقام‌های سابق از مردم خودشان می‌ترسند. یکی دیگر از اعضای حزب مخالف آرسی‌دی نیز با حرف بوشاشی موافق است و می‌گوید: «آنها اعتبار خود را نزد مردم از دست داده‌اند و مجبور خواهند شد کشور را ترک کنند». در این میان، گروه‌های مدنی و سیاست‌مداران مخالف هر هفته از برنامه‌های جدیدی رونمایی می‌کنند و امیدوارند دموکراسی را در این کشور برقرار کنند. آنها شروطی هم برای گفت‌و‌گو با رژیم حاکم ارائه کرده‌اند. با این حال، تاکنون هیچ فرد یا گروهی نتوانسته بستری برای انرژی و خواسته‌های جنبش مردمی ایجاد کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.