ضرورت تقویت نامحدود توان دفاعی
کورش الماسی . پژوهشگر فلسفه سیاسی
در قرون پیشین دیپلماسی به شکل امروزی آن وجود نداشت. اهداف سیاسی و اقتصادی در میدان نبرد نظامی محقق میشد.
تحقق اهداف سیاسی و اقتصادی از طریق دیپلماسی و پشت میز مذاکره محصول توسعه اقتصادی و توان دفاعی برخی کشورها در جهان معاصر است. از آنجا که توسعه اقتصادی و توان دفاعی برخی کشورهای بهویژه توسعهیافته، بسیار در سطوح نزدیک به هم است، بنابراین، تقابل نظامی میتواند هزینههای سنگین و محسوسی به طرفهای درگیر تحمیل کند. ازاینرو دیپلماسی، ابزار کاهش هزینههای تحقق اهداف سیاسی و اقتصادی در جهان معاصر است. کاملا درست است که دیپلماسی مسیر کمهزینه اهداف سیاسی و اقتصادی در جهان معاصر است اما نکته قابلتوجه اینکه اقتدار ملی تضمینکننده دستاوردهای دیپلماسی است. اساسا مذاکره یا دیپلماسی میان دو طرف(کشور) که نتوانند به یکدیگر هزینه تحمیل کنند، رخ نمیدهد. بنابراین، بدون هیچ تردیدی میزان دستاوردهای دیپلماتیک برایند مستقیم اقتدار ملی است. در ادامه تبیین بسیار مختصری از توان دفاعی ارائه میشود. اینکه برخی تصور میکنند توان دفاعی تنها در توان نظامی خلاصه میشود، امری کاملا غیرکاربردی و خطرناک است. همانگونه که در بالا اشاره شد، توان نظامی بهعنوان تنها عامل تعیینکننده، متعلق به قرون پیشین و دورانی است که سطح توان نظامی میان کشورها بسیار متفاوت و نابرابر بود. اما امروزه عامل توان نظامی در برخی کشورها در سطح مشابه است و به همین دلیل نمیتواند عامل تعیینکنندهای بهمنظور تحقق اهداف اقتصادی، امنیتی و سیاسی تلقی شود. به همین دلیل ابزار دیپلماسی برای کاهش هزینههای تحقق اهداف سیاسی و اقتصادی ایجاد شد. عوامل مؤثر در تحقق کمهزینه اهداف اقتصادی و سیاسی در جهان معاصر به غیر از توان نظامی و اطلاعاتی، توسعه و کارآمدی نظام آموزشوپرورش و آموزش عالی است که بنیاد توسعه نهادها و مراکز اقتصادی، صنعتی، علمی، تجاری، فرهنگی، دفاعی و... هستند. تصور داشتن اقتدار ملی کاربردی که قابلیت زیرساخت دیپلماسی سودمند را داشته باشد، بدون نظام آموزشوپرورش و نظام آموزش عالی توسعهیافته، پویا، مولد و ثمربخش یک رؤیا یا توهم است. در جهان معاصر هیچ کشوری نمیتواند تنها به اتکای توان نظامی به اهداف اقتصادی، امنیتی و سیاسی برسد. عامل نظامی همراه و در کنار آموزشوپرورش کاربردی و هدفمند، نظام آموزش عالی مولد، صنایع توسعهیافته، کشاورزی ثمربخش، حاکمیت قانون در تمام امور اجتماعی بدون هیچ قید و شرط و... میتواند توان دفاعی کارآمد تلقی شود. بنابراین، مدیریت کلان سیاسی باید بدون هیچ محدودیتی تمام توان کشور را در مسیر هدایت توان دفاعی و نه توان نظامی هدایت کند. تولید یا تحقق توان دفاعی کارآمد و کمهزینه بدون انسجام مدیریت سیاسی مبتنی بر فهم چیستی، چرایی و ضرورت منافع ملی بهعنوان مبدأ و مقصد تمامی فعلوانفعالات اجتماعی و ملی، امری محال یا از ناممکنهای عالم سیاسی معاصر است. افراد و صاحبمنصبانی که درک نکنند بنیاد اقتدار ملی بهعنوان اساس دیپلماسی، توان دفاعی و نه توان نظامی است، موجب هزینهها و آسیبهای جدی و جبرانناپذیر به کشور خواهند شد. فهم این حقیقت عینی که عرصه روابط بینالملل میدان تقابل توان دفاعی و نه توان نظامی میان کشورها است، رمز تحقق امنیت، رفاه و آرامش پایدار و کمهزینه برای یک ملت و کشور است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.