|

ائتلاف استراتژیک پاریس- دهلی - توکیو

نگاه فرانسه به شرق

دو سال پس از ورود امانوئل مکرون به کاخ الیزه، رئیس‌جمهور 41 ساله فرانسه برای نخستین‌بار در سفری رسمی به ژاپن رفت. در نگاه اول این سفر از تمایل توکیو و پاریس برای توسعه روابط تجاری دوجانبه خبر می‌دهد، اما این سفر را باید در کنار دیگر برنامه‌های پاریس در راستای تلاش فرانسه برای حضور پررنگ‌تر در آسیا تفسیر کرد.‌همکاری ژاپن و فرانسه برای تأمین امنیت دریایی اقیانوس هند، یکی از مهم‌ترین اهداف سفر امانوئل مکرون به ژاپن بود. با وجود اینکه فرانسه بازیگری تأثیرگذار در تحولات این منطقه به شمار نمی‌آید، اما به نظر می‌رسد پاریس می‌خواهد در سال‌های پیش‌رو نقش پررنگ‌تری در آسیا ایفا کند و در همین راستا قصد دارد همکاری خود را با قدرت‌های آسیایی، از جمله ژاپن و هند گسترش دهد.‌اقیانوس هند و آرام منطقه‌ای حیاتی برای استراتژی‌های فرانسه به شمار می‌آید. برخی از سرزمین‌های خارج از سرزمین مادری فرانسه و همچنین 90 درصد مناطق ویژه اقتصادی این کشور در این منطقه واقع شده‌اند و حدود هشت هزار نظامی فرانسوی نیز در اقیانوس هند و آرام مستقر هستند و پاریس قصد دارد تأسیسات نظامی خود در این منطقه را توسعه دهد.بااین‌حال در سال‌های اخیر و با افزایش تحرکات نظامی چین، به‌ویژه در اقیانوس آرام، چالش‌ها و خطرها علیه فرانسه در اقیانوس هند و آرام بیشتر شده است. افزایش محدودیت‌ها در تردد آزادانه و افزایش تحرکات گروه‌های وابسته به داعش هم از دیگر نگرانی‌های فرانسه به شمار می‌آید. در این میان سیاست‌های چندملیتی اتحادیه کشورهای جنوب‌شرق آسیا (آ.سه.آن) این فرصت را در اختیار فرانسه قرار می‌دهد تا برنامه‌ها و سیاست‌های چندجانبه‌گرایانه خود را در اقیانوس هند و آرام پیاده کند.توسعه روابط با هند نیز در راستای برنامه‌های افزایش نفوذ فرانسه در این منطقه صورت می‌گیرد. در یکی از مهم‌ترین تلاش‌های دهلی‌نو و پاریس برای توسعه روابط، هند در سال 2015 قرارداد خرید 36 جنگنده رافائل را با کمپانی نظامی «داسال» فرانسه به امضا رساند. در سال 2018 و در جریان سفر مکرون به هند، دو کشور توافق‌نامه‌ای را به امضا رساندند که بر اساس آن فرانسه به حمایت لجستیکی از تجهیزات نظامی هند، از جمله ناوها و جنگنده‌های این کشور خواهد پرداخت.یکی دیگر از برنامه‌های فرانسه برای توسعه حضور نظامی خود در اقیانوس، برگزاری مانورهای نظامی است. اولین مانور دوجانبه فرانسه در منطقه در سال 1983 برگزار شد و 17 سال طول کشید تا فرانسوی‌ها دومین مانور را در اقیانوس هند و آرام انجام دهند، اما از آن زمان تاکنون پاریس مانورهای متعددی با کشورهای منطقه برگزار کرده است.یکی دیگر از اقدامات فرانسه، ایجاد اتحاد استراتژیک با هند و استرالیاست تا واکنشی باشد به افزایش حضور چین و بلندپروازی‌های این کشور. مکرون در سفر سال 2018 خود به استرالیا پیشنهاد ایجاد «محور پاریس- دهلی- کانبرا» را مطرح کرد تا ساختار منطقه‌ای قدرتمندی برای مقابله با چین ایجاد کند.حال به نظر می‌رسد که فرانسه، ژاپن را به‌عنوان دیگر شریک خود در اين منطقه در نظر گرفته است. نگرانی ژاپن از رشد سریع نفوذ چین در منطقه را می‌توان مهم‌ترین دلیل تمایل توکیو برای همکاری امنیتی و نظامی با پاریس عنوان کرد. پس از ورود دونالد ترامپ به کاخ سفید مشخص شد که واشنگتن دیگر تمایل چندانی برای ادامه حمایت نظامی و امنیتی از متحدانش در شرق آسیا، از جمله کره جنوبی و ژاپن ندارد. بر همین اساس ژاپن که نگران قدرت‌گرفتن بی‌حدومرز چین در غیاب ایالات متحده در شرق آسیا بود، با هدف تعیین جایگزین‌هایی برای ایالات متحده، به فکر توسعه همکاری‌های نظامی و امنیتی خود با فرانسه افتاد. دو کشور در جولای 2018 توافق همکاری امنیتی به امضا رساندند و پس از آن هم توکیو به ضلع سوم مانورهای دریایی پاریس و دهلی تبدیل شد. با وجود اینکه مقابله با نفوذ چین در شرق آسیا و تهدید منافع فرانسه از جمله مهم‌ترین انگیزه‌های پاریس برای افزایش حضور در این منطقه به شمار می‌آید، اما فرانسه اعلام کرده که «گسترش همکاری‌ها با چین از اساسی‌ترین برنامه‌های پاریس برای توسعه حضور خود در شرق و جنوب آسیا محسوب می‌شود». پاریس می‌داند که بدون همکاری با چین به‌عنوان پرجمعیت‌ترین کشور و دومین اقتصاد دنیا قادر به نقش‌آفرینی در شرق آسیا نخواهد بود. یکی از انگیزه‌های پاریس برای افزایش همکاری‌ها با پکن، «مسئولیت‌پذیرکردن چین در منطقه» است. حضور فرانسه در اقیانوس هند و آرام همچنین این فرصت را به کشورهای آ.سه.آن می‌دهد تا در دام رقابت و رویارویی ایالات متحده و چین نیفتند و قربانی تنش‌های دو اقتصاد برتر جهان نشوند و گزینه دیگری را هم پیش‌رو داشته باشند. با اینکه اعضای آ.سه‌آن بارها تأکید کرده‌اند که مواضع ضدچینی ندارند، اما از سوی دیگر از حضور نظامی ایالات متحده و دیگر قدرت‌های غربی در منطقه حمایت می‌کنند. با وجود اینکه فرانسه همکاری‌های خود با هند و ژاپن را در سال‌های اخیر گسترش داده، اما این سه کشور اختلاف‌نظرهای متعددی هم دارند. بااین‌حال هرکدام از طرفین به دنبال آن هستند تا از این همکاری براي تأمین منافع خود و کاهش تهدیدها استفاده کنند؛ به‌طورمثال، ژاپن به طور کامل با رویکرد احاطه‌گرانه فرانسه موافق نیست، اما با توجه به تهدید چین، ترجیح می‌دهد با حضور نظامی فرانسه کنار بیاید. افزایش حضور فرانسه در اقیانوس هند و آرام همچنین این فرصت را در اختیار نهادها و سازمان‌های منطقه‌ای قرار می‌دهد تا رویکرد چندجانبه‌گرایانه خود را توسعه دهند و این برخلاف سیاست هژمونیکی است که شی جینپینگ، رئیس‌جمهور چین، آن را ترویج می‌کند. نکته مهمی که فرانسه، هند و ژاپن باید در این میان مورد توجه قرار دهند این است که نگرانی از چین و مقابله با پکن نباید مبنای همکاری این سه کشور قرار گیرد. پاریس، دهلی و توکیو منابع محدودی برای حفاظت از منافع خود دارند و همین امر مهم‌ترین دلیل استراتژیک برای ایجاد همکاری مؤثر میان این سه کشور محسوب می‌شود. منبع: فارن پالیسی

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.