صابئین مندایی، پیروان راستین یحیی تعمیددهنده
مجتبی گهستونی*
در روزهای گذشته شاهد برگزاری آیینهای باشکوه مرتبط با عید بزرگ (دهوا ربا) بودیم؛ مناسبتی که هرساله و با شکوه بسیار به صورت علنی و با حضور برخی مسئولان، رسانهها و پیروان آیین «صابئین مندایی»، پیروان حضرت یحیی تعمیددهنده(ع)، برگزار میشود. اما امسال به دلیل تغییرهایی در وضعیت رودخانه کارون، مسئولان استان به انجمن «صابئین مندایی»، علمای این دین یعنی «گنزورا»، «ترمیدا »و «اشکندا» و سایر دینداران اجازه داد در مکانی بزرگتر -پارك جزيره - و در کمال آسایش مثل هر سال به انجام مراسم مذهبی خود مبادرت کنند. این عید در ماه «دولا» که مصادف با اواخر تیر است، آغاز میشود و بر اساس اعتقاد پیروان آیین مندایی، سال نو همزمان با خلقت حضرت آدم(ع) است. صابئین قبل از عید بزرگ به نظافت خانههای خود میپردازند و دو روز قبل از عید مراسم غسل تعمید را در ساحل کارون انجام میدهند و بعد از آن اعتکاف ۳۶ساعته خود را آغاز میکنند. از پس آن، تعطیلات عید آنان آغاز میشود.در بهار سال 1398 با وقوع سیلاب که خوزستان را در نوردید، علاوه بر اینکه سکوی نیایش صابئین مندایی که دهها سال است محل تجمع آنان است، به زیر آب رفت و هم اینکه خطر سیلاب هم اهواز را تهدید کرد و هم محل سکونت این افراد، با تمهیدات اتخاذشده آب به سمت خانههای درون شهر اهواز سرایت نکرد. البته در بستان، سوسنگرد، حمیدیه و خرمشهر که بخشی از صابئین هم در آن شهرها سکونت دارند، متأثر از سیلاب بهار سال جاری رنجهایی متحمل شدند.کنشگران اجتماعی، فرهنگی و روحانیون صابئین مندایی همواره در دیدارهایی که با مسئولان استانی و ملی دارند، بر لایروبی رودخانه کارون، جلوگیری از ریزش فاضلابهای شهری، بیمارستانی، صنعتی و کشاورزی به دیگر رودهایی که زندگی مردم خوزستان متأثر از آنان است، تأکید میکنند. اگرچه سیلاب امسال برای خوزستان بسیار خسارتبار بود. اما صابئین مندایی هرساله به دلیل خشکسالی یا ترسالی بهناچار در همان محل سکوی «مندی» خود را با شرایط هماهنگ میکنند؛ مثلادر اوقات خشکسالی به درون رودخانه پیشروی میکنند یا در زمان ترسالی مجبورند به سمت خشکی رفته و اعمال مذهبی را به جای بیاورند. حال مسئولان به صابئین مندایی قول دادهاند یا محل فعلی نیایش را که به سکوی «مندی» معروف است، برای مواقع خشکسالی و ترسالی مرمت کنند یا در محل «پارک جزیره» که عید باشکوه «دهوا ربا» در آن برگزار شد و به رود جاری کارون دسترسی دارد، سکو و سالنی برپا شود تا اعمال مذهبی در آسایش بیشتری انجام گیرد. اگرچه دین صابئین مندایی جز ادیان رسمی کشور محسوب نمیشود اما به تبشیری و تبلیغینبودن این دین و از همه مهمتر فروتنی و شخصیت آرام آنان و خدمات بزرگی که در دورانهای مختلف داشتهاند، همواره در انجام امور خود فعالیت آزادی دارند. صابئین مندایی پیروان حضرت یحیی تعمیددهنده(ع) ساکنان دیرباز، کهن سرزمین ایران محسوب میشوند که قدمت حضورشان در ایران از دوران اشکانی به این سو میرسد. به دلیل نقش آب در زندگی روزانه و مذهبی این کهن دینداران که به هبوط حضرت آدم(ع) اعتقاد دارند و بر پیامبری حضرت نوح(ع)، حضرت شیث(ع) و حضرت سام(ع) باور دارند و از کتاب مقدس خود به نام «گنزا ربا» یاری میجویند، همواره شاهد سکونت جامعه صابئین مندایی محلات پیرامونی رودخانه و نهر هستیم.
صابئین مندایی به خداوند یکتا که فناناپذیر هم هست و به آن با زبان مندایی «ملکا راما ربا دنهورا» میگویند، اعتقاد دارند و باور میکنند اگر به توصیههای خداوند که از جانب پیامبران و فرشتگان برای آنها ارسال شده است توجه شود، بهشت و عالم انوار «آلما دنهورا» در انتظارشان است. به همین دلیل، دینداران این قوم کهن، برای انجام مناسک مذهبی خود و تعمید و نماز روزانه به کرانه رودخانه مراجعه میکنند تا با انجام وضو (رشامه)، نماز (براخه) بخوانند و در درگاه خداوند دعا (بوثه) کنند. در شوشتر مکانی ثبت ملی شده است و متعلق به نیایش صابئین مندایی در رودخانه «گرگر» وجود دارد که به آن «بند عیار» گفته میشود. در دزفول و در محله منتهی به رودخانه «دز»، گذری تاریخی و ثبت ملی وجود دارد که به «ساباط صابئین» معروف است. در اهواز که مرکز تجمع صابئین مندایی است، عمده خیابانهای ساحلی این شهر، هم محل زندگی صابئین مندایی محسوب میشوند و هم انجمن، مکان عقد و ازدواج و کلاسهای درسی آنها را در خود دارد. از دیگر سو این محلات ساحلی به مکان نیایش، نماز و اعمال مذهبی آنها در رودخانه «کارون» که «سکوی مندی» نام دارد، منتهی میشود. صابئین مندایی به دلیل اهمیتدادن به پاکی و انجام آیینهای مختلف که به آب جاری (یردنا) بستگی دارد، همواره شاهد متغیرهای گوناگون در رودخانهها بودهاند... واژه صابئین سه بار در قرآن و در (سوره «بقره»، آیه 62، سوره «انعام» آیه 69 و سوره «حج» آیه 17)، در کنار ادیان «یهودیت»، «مسیحیت» و «زرتشتی» آمده است. *روزنامهنگار- اهواز
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.