|

ائتلاف نظامی اروپایی؛ خیلی دور خیلی نزدیک

روح‌اله نخعی: جرمی هانت، وزیر امور خارجه بریتانیا پیشنهاد داد یک نیروی حفاظتی دریایی به رهبری اروپا در خلیج فارس تشکیل شود. هانت که بعد از آخرین نشست اضطراری کابینه موسوم به «کبرا» در دوران ترزا می به نمایندگان پارلمان گزارش می‌داد، گفت چنین نیرویی، از خدمه و محموله‌ها در مقابل آنچه او «دزدی دریایی دولتی و غیرقانونی» ایران خواند، حفاظت می‌کند. گاردین می‌نویسد نیروهای دریایی بین‌المللی همین حالا هم با مأموریت‌های مشابه در خلیج فارس حضور دارند؛ همچنین نیروهای ضددزددریایی در سواحل شرقی آفریقا مشغول هستند اما اغلب برای مقابله با دزدان دریایی هستند نه نیروهای دولتی. هانت در توضیح این برنامه گفته است که در ۴۸ ساعت گذشته با چند کشور دراین‌باره «گفت‌وگوهای سازنده» داشته اما هم‌زمان اعلام کرده است که با متحدان اروپایی و دیگران در ادامه هفته صحبت خواهد کرد تا درباره چگونگی کار چنین عملیاتی بحث کند. وزیر خارجه بریتانیا در حالی این اخبار را به نمایندگان پارلمان داده است که سه‌شنبه، آخرین روز حضور دولت ترزا می در نخست‌وزیری بود و از این روز (چهارشنبه)، بوریس جانسون، رقیب هانت، اداره دولت را به دست می‌گیرد. به‌این‌ترتیب، هانت به‌عنوان وزیر خارجه تصمیم کابینه‌ای را به مجلس اعلام کرده است که یک روز از عمر کاری‌اش باقی مانده بود. این موضع‌گیری از سوی هانت در حالی صورت می‌گیرد که ایده تشکیل یک نیروی نظامی اروپایی مدتی است در اتحادیه اروپا مطرح شده است و حامیانی ازجمله امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه نیز دارد. مکرون و هم‌عقیده‌هایش، به‌دنبال شکل‌دهی به ساختارهایی هستند که از لحاظ اقتصادی، نظامی و سیاسی، هم‌زمان همکاری اروپایی را افزایش داده و استقلال اتحادیه اروپا را در مقابل آمریکا تحکیم کند. ممکن است، تحولات اخیر، بهانه‌ای برای پیشرفت این ایده شود. نه به همراهی با آمریکا هانت در حالی از شکل‌دهی یک ائتلاف اروپایی سخن می‌گوید که آمریکا مدتی است به‌دنبال رهبری چنین ائتلافی بوده است اما بعضی رسانه‌ها گزارش داده بودند که متحدان سنتی آمریکا از همراهی در پروژه‌ای این‌چنینی خودداری کرده‌اند. وزیر خارجه بریتانیا در گزارشش تأکید کرد که پیش‌تر ایالات متحده از بریتانیا خواسته بود به نیروی حفاظتی دریایی با رهبری آمریکا بپیوندد و این تا ارسال یک درخواست رسمی در ۳۰ ژوئن، سه هفته قبل، پیش رفته بود؛ اما بریتانیا با متحدان اروپایی به‌دنبال اجرای برنامه خودش است. گاردین می‌نویسد این نشان می‌دهد که بریتانیا نگران است، همراهی با آمریکا در پروژه‌ای به رهبری این کشور از سوی ایران به‌عنوان بالابردن سطح تقابل و تنش دیده شود و عواقب منفی در پی داشته باشد. به گزارش گاردین، هانت تأکید می‌کند بریتانیا نمی‌خواهد به کارزار فشار حداکثری اقتصادی آمریکا بپیوندد. پیش‌تر، ظاهرا در پی خودداری بریتانیا از همکاری در ائتلاف نظامی با آمریکا، مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا گفته بود بریتانیا باید خود به‌دنبال حفاظت از کشتی‌هایش باشد و آمریکا وارد این ماجرا نخواهد شد. از سوی دیگر و درهمین‌باره دیروز ژاپن نیز ایده آمریکا را رد کرد. یوشیهیده سوگا، سخنگوی کابینه ژاپن، گفت موضع این کشور در قبال پیشنهاد آمریکا برای ایجاد ائتلاف دریایی در خلیج فارس و تنگه هرمز هیچ تغییری نکرده و همچنان در این زمینه اقدامی نخواهد کرد. نه تحریم، نه ضبط اموال دوشنبه، پیش از اعلام نتیجه جلسه کبرا، برخی رسانه‌ها شایعاتی منتشر کرده بودند که خبر از اقدامی جدی‌تر از سوی بریتانیا، علیه ایران می‌داد. گزارشی از سوی رویترز که منبع برخی رسانه‌های دیگر هم شد، مدعی شده بود که هانت در پایان این جلسه خبر تحریم‌هایی از سوی بریتانیا علیه ایران را اعلام خواهد کرد و نیز احتمال ضبط اموال ایران از سوی دولت متبوع او مطرح شده بود؛ اما گزارش هانت به پارلمان نشان داد دولت او همان‌طورکه در روزهای پیش اعلام کرده بود، قصد ندارد تنش با ایران را افزایش دهد. ایران: انگلیس قانون‌شکنی کرده است در‌همین‌باره فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در یک مصاحبه با باشگاه خبرنگاران جوان، ابعاد تازه‌ای از ماجرای نفت‌کش «استنا ایمپرو» را مطرح کرد. امیر دریادار حسین خانزادی، در این مصاحبه گفته است: «در حقوق بین‌الملل دریا‌ها ماد‌ه‌ای است که تأکید می‌کند این حقوق بالاتر از قوانین دولت‌های ساحلی نیست. بنابراین، نخستین قانونی که در این منطقه حکم‌فرماست، قانون دریایی جمهوری اسلامی ایران و بعد از این قانون حقوق بین‌الملل دریاهاست». خانزادی ادامه داد: «این نفت‌کش غیر از قوانین دریایی کشورمان حقوق بین‌الملل دریا‌ها را نقض کرده و به‌جای اینکه از مسیر ورودی تنگه وارد آن شود، بالعکس از مسیر ترافیک خروجی وارد تنگه شده است. نکته دیگری که سازمان جهانی دریانوردی بر آن تکیه کرده روشن نگه‌داشتن سامانه‌هایی است که به‌طور خودکار تمام اطلاعات کشتی مانند هویت کشتی، کشور مالک، نوع محموله، خدمه، مبدأ و مقصد را به‌طور شفاف اعلام می‌کند. کشتی توقیف‌شده این سامانه را هم خاموش کرده بود». فرمانده نیروی دریایی ارتش همچنین تشریح کرد: «موضوع در حال بررسی این است که نباید هیچ نیروی نظامی‌ای روی عرشه کشتی‌های تجاری حضور داشته باشد. البته این احتمال وجود دارد که انگلیسی‌ها تعدادی از نیرو‌های نظامی خود را روی عرشه این ناو مستقر کرده باشند. درباره این کشتی بحث حقوق بین‌الملل مطرح شده و بررسی اقداماتی که آنها باید انجام دهند و انجام ندادند. در‌این‌باره هم نیروی دریایی سپاه بسیار خوب عمل کرده است». همچنین محمدجواد ظریف در اولین واکنش به تعیین نخست‌وزیر جدید بریتانیا، بوریس جانسون، توقیف نفت‌کش را به‌عنوان اقدام غیرقانونی «دولت می»، سلف جانسون توصیف کرد و به «همتای سابق» خود، سمت جدید را تبریک گفت: «توقیف [نفت‌کش حامل] نفت ایران توسط دولت ترزا می و به فرمان ایالات متحده، به زبان ساده و روشن، دزدی دریایی است. نخست‌وزیرشدن همتای سابقم بوریس جانسون را تبریک می‌گویم». ظریف تصریح کرد: «ایران به‌دنبال تقابل نیست. ولی ما در خلیج فارس، ۱۵۰۰ مایل ساحل داریم. این آب‌های ما است و از آن محافظت خواهیم کرد». بوریس جانسون که دیروز با شکست جرمی هانت در رقابت درون‌حزبی، رهبری حزب محافظه‌کار و به تبع آن نخست‌وزیری را به دست آورد، دو سال در فاصله جولای ۲۰۱۶ تا جولای ۲۰۱۸، اوایل تابستان ۹۵ تا اواخر بهار ۹۷، وزیر خارجه دولت ترزا می بود و در پرونده‌هایی مانند برجام با ظریف تعامل داشت اما به‌خاطر اختلاف با نخست‌وزیر بر سر پرونده برگزیت از دولت خارج شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.