|

فهمِ همینگوی

شرق: «ارنست همینگوی» نوشته فیلیپ یانگ و ترجمه شیوا صفوی، کتابی دیگر است از مجموعه کتاب‌های «نسل قلم» که در نشر نو تجدید چاپ شده است. این کتاب هفتمین کتاب تجدیدچاپ‌‌شده این مجموعه است. یانگ نوشته خود درباره همینگوی را با بحثی در باب شهرت فراگیر او آغاز می‌کند. او از همینگوی به‌عنوان نویسنده‌ای یاد می‌کند که «در طول زندگی‌اش، به احتمال بسیار، مشهورترین نویسنده آمریکایی بود». نویسنده‌ای که به گفته یانگ «شیوه نگارشش، قهرمانش (یعنی شخصیت‌های اصلی بسیاری از آثارش که آن‌قدر شبیه یکدیگرند که مدت‌هاست آنها را چون شخصیتی واحد می‌شناسیم)، و روش و دیدگاهش به‌طور گسترده‌ای، نه‌تنها در جهان انگلیسی‌زبان بلکه در هر جایی که زیاد کتاب می‌خوانند، به رسمیت شناخته شده است». یانگ معتقد است یکی از علل این شهرت نثر داستانی همینگوی است: «هیچ رمان‌نویس دیگری چون او بر نثر داستانی مُدرن تأثیر نگذاشته است؛ زیرا هرجا که آثارش را شناخته‌اند، نثرش را به کار گرفته‌اند، از آن تقلید کرده‌اند، بازش ساخته‌اند و همانندسازی کرده‌اند». به اعتقاد یانگ علت دیگر شهرت همینگوی خبرسازبودن او بوده است؛ اما این را هم درباره همینگوی می‌گوید که «تا مدت‌ها نه خود او و نه آثارش به‌خوبی درک نمی‌شدند و، علی‌رغم اینکه در دهه اخیر گام‌های بلندی در جهت فهم آثارش برداشته شده است، هنوز هیچ‌یک آن‌طورکه باید به‌درستی درک نشده است». یانگ آن‌گاه می‌کوشد کلیدی برای فهم همینگوی به ‌دست بدهد. او این کلید را در همان نخستین مجموعه‌داستان همینگوی به نام «در دوران ما» و در واقع در همان اولین داستان این مجموعه به‌نام «کلبه سرخپوستان» یافته است. با این کلید او خواننده را به جهان داستانی همینگوی وارد می‌کند و آنچه را از این جهان کشف کرده با خواننده در میان می‌گذارد. به اعتقاد یانگ، همینگوی در همان نخستین داستان کوتاهِ اولین مجموعه‌داستانش فرجام مشترک خودش و پدرش را پیش‌بینی کرده است. پدر و پسر قصه «کلبه سرخپوستان» در پایان این قصه از خودکشی حرف می‌زنند. از چیزی که فرجام مشترک همینگوی و پدر اوست؛ اما در زمان انتشار این قصه هنوز رخ نداده است. یانگ داستان‌های دیگر همینگوی را مرور می‌کند و مؤلفه‌های آنها را شرح می‌دهد. یانگ معتقد است «زخم، گسستن از جامعه، و رمز (و تلفیقی عملی از این سه) موضوع همه آثار مهم همینگوی در حوزه داستان کوتاه و غیر از آن است». او البته نخستین رمان همینگوی با عنوان «سیلاب‌های بهاری» را مستثنا می‌کند. یانگ در طول کتاب می‌کوشد در عین ایجاز و فشردگی دریافتِ خود از همینگوی را توضیح دهد و درعین‌حال نشان بدهد که همینگوی در کدام داستان‌هایش بیشتر و در کدام‌ها کمتر موفق بوده است. او از انتقادهایی هم که به همینگوی می‌شده سخن به میان می‌آورد بی‌آنکه خود یکسره با تمام انتقادها موافق باشد؛ مثلا با این نظر منتقدان که معتقد بوده‌اند همینگوی «بیش از اندازه از ریشه‌ها و سنن خود دور شده و در نتیجه گم شده بود» مخالف است و دلیل مخالفت خود را هم توضیح می‌دهد. یانگ در اواخر کتاب درباره دنیای همینگوی و شخصیت‌های آثار او می‌نویسد: «دنیای همینگوی دنیایی است که در آن چیزها رشد نمی‌کنند و به بار نمی‌نشینند، بلکه منفجر می‌شوند، می‌شکنند، از هم می‌پاشند، یا ذره‌ذره خُرد می‌شوند. آنچه نمی‌گذارد این دنیا در مصیبت و سیه‌روزی تمام فرورود، تصویر و تصور بردباری، شایستگی، شجاعت، آسودگی تن در مواقعی که درد نیست، میان‌پرده‌هایی از عشق که از دوره مرخصی طولانی‌تر نیست و لذت‌بردن از کشورهایی است که آدم می‌تواند ببیند، در آنها به شکار و ماهیگیری بپردازد و در کافه‌هایش دمی بیاساید و چیزهای دیگری از همین قبیل. شخصیت‌های همینگوی به مفهوم عادی به بزرگسالی نمی‌رسند. آنان مرد خانواده نیستند؛ مثلا امکان ندارد آنها را در یک جرگه خانوادگی که برای رأی‌دادن به پای صندوق می‌رود یا برگشتیِ حاصل از مالیات بر درآمد خود را حساب می‌کند، به تصور درآورد. دنیای او دنیایی بس تنگ است؛ دنیایی است که مردی که زیر آتش گلوله‌ها به زمین دوخته شده است، از سوراخ دیوار می‌بیند. تصویر و تصور همینگوی را خشونت آکنده است و او اصرار دارد که این اشتغال لجوجانه ذهن به معنای عمیق خشونت در عصرمان را گرامی بداریم». یانگ بعد از نوشتن این سطرها حق اعتراض به دنیای همینگوی را لحاظ می‌کند و به مخاطبان حق می‌دهد که نخواهند در دنیای او زندگی کنند؛ اما درعین‌حال تأکید می‌کند نمی‌توانیم با اطمینان بگوییم که در چنین دنیایی زندگی نکرده‌ایم: «شاید بتوانیم درمورد دنیای همینگوی به چون‌وچرا بپردازیم، ولی برایمان آسان نخواهد بود که ثابت کنیم این دنیایی نبوده است که در آن زندگی کرده‌ایم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.