برجام در آینه مخالفان و موافقان
رضا شریفی
برجام، تفاهمنامهای است که اگرچه وضعیت متعادلی ندارد، اما هنوز موافقان و مخالفان برجام همهروزه در رسانههای بینالمللی در مقابل هم صفآرایی میکنند.
به عقیده مایکل اورِن، تحلیلگر وبسایت آتلانتیک بیشتر کشورهای عربی و همچنین (رژیم) اسرائیل معتقدند که مذاکره و دیپلماسی از جنگ با ایران بهتر است، اما مذاکرهای که (به زعم آنها) به بلندپروازیهای هستهای ایران و همچنین دخالتهای منطقهای آنان پایان دهد! وی سپس به سه مشکل و مغلطه رایج (به زعم خود) در مورد برجام اشاره میکند. اول اینکه گفته میشود «برجام ایران را مهار کرده است». اما به نظر این تحلیلگر وبسایت آتلانتیک، برجام اصولا بازدارنده جمهوری اسلامی در مسیر ایجاد هژمونی شیعی در منطقه نبوده است. دوم اینکه گفته میشود «برجام را باید نگه داشت، زیرا ایران تاکنون آن را محترم شمرده است». به عقیده اورِن چون برجام به صورت مستقیم و غیرمستقیم حق غنیسازی اورانیوم را برای ایران به رسمیت شناخته، برای کشوری که (به ادعای وی) سالها مخفیانه به دنبال سلاح هستهای بوده، چنین پایبندیای اساسا در جهت مطامع (پنهان) درازمدت ایرانیها قلمداد میشود و نه برخلاف آن. سوم اینکه گفته میشود «عدول از برجام برای غرب به معنی درگیری قطعی نظامی و تمامعیار با ایران است»؛ ادعایی که به نظر اورِن واقعیت ندارد. الجزیره در همین زمینه گزارش میدهد که برای اروپاییها زمان علیه برجام پیش میرود و این مسئله با نزدیکشدن به پایان مهلت زمانی تعیینشده توسط ایران قابل استنتاج است؛ مهلتی که اوایل سپتامبر (اواخر شهریور) به پایان میرسد و پس از آن جمهوری اسلامی گام بعدی کاهش تعهدات برجامی خود را اجرائی خواهد کرد. در میان گزینههای مطرحشده توسط ایران در مراحل بعدی کاهش تعهدات، افزایش غنیسازی اورانیوم تا سقف 20 درصد مهمترین آنها بوده؛ درصدی از غنیسازی که ایران قبل از امضای برجام در سال 2015 میلادی به آن دست یافته بود. اگرچه به گزارش الجزیره، برخی از متخصصان افزایش ظرفیت هستهای ایران را تا این سطح از غنیسازی زیر سؤال برده و آن را بیشتر نوعی جنگ رسانهای و پروپاگاندای جمهوری اسلامی علیه طرفین اروپایی قلمداد کردهاند.از سوی دیگر اما در داخل آمریکا نامزدهای دموکرات ریاستجمهوری، پیگیر بازگشت ایالات متحده به قرارداد اتمی با ایران هستند؛ امری که به تحلیل وبسایت پولتیکو آسان نخواهد بود. دلایل مطرحشده در تحلیل اخیر پولتیکو عبارت است از: روند «سریع» فروپاشی برجام در وضعیت فعلی (که احتمالا مجالی برای نجات آن به رئیسجمهوری بعدی آمریکا نمیدهد) و همچنین مسئله انقضای بعضی تعهدات اصلی ایران در برجام (بر اساس نص برجام) در آینده نزدیک. پولتیکو همچنین به انتخابات آتی در ایران و احتمال رویکارآمدن تندروهای ضدبرجام در آن بهعنوان یک مانع احتمالی دیگر برای حفظ برجام اشاره میکند. در پایان باید به این نکته جالب اشاره کرد که بسیاری از تحلیلگران ایرانی با نظر به خشم مردم عادی نسبت به وضعیت اقتصادی کشور، معتقدند که نارضایتی مردمِ درون ایران برخلاف تحلیل غربیها، آنچنان متأثر از تحریم و مسائل مرتبط با برجام نیست، بلکه این خشم و ناراحتی از فساد اقتصادی در داخل کشور و مدیریت ناکارآمد بعضی سازمانها و صنایع وطنی نشئت میگیرد!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.