پیامهای توقیف گریس 1
سیدمحمدهادی موسوی
چندی پیش دولت محلی جبلالطارق به نیابت از انگلستان یک ابرنفتکش حامل نفت خام ایران را در جبلالطارق توقیف و تعدادی از خدمه آن را بازداشت کرد. دولت انگلیس در توجیه اقدام خود مدعی شد مقصد این نفتکش، کشور سوریه است و این، تحریمهای اتحادیه اروپا علیه سوریه را نقض میکند. گرچه اتحادیه اروپا درباره این ادعای انگلیس، صریحا اظهارنظری نکرده است اما مقامات ایرانی، ادعای انگلیس را تکذیب و بیان کردند مقصد این نفتکش کشور دیگری جز سوریه است. شواهد نیز نشان میدهد این نفتکش به مقصد پالایشگاههای سوریه در حرکت نبوده زیرا اگر قرار بود نفت آن در سوریه تخلیه شود، بهجای دورزدن قاره آفریقا از مسیر کانال سوئز به این کشور رهسپار میشد.با وجود تأکید مقامات ایرانی و شواهد فنی در رد ادعای انگلیس، پس از چند روز، دولت این کشور آزادی نفتکش را منوط به عدم نقض تحریمهای اتحادیه اروپا و گسیلنشدن نفتکش به سمت سوریه اعلام کرد اما همچنان نفتکش، از توقیف خارج نشده است.در شرایطی که اتحادیه اروپا ادعایی درباره نقض تحریمهای خود ندارد، سؤال پیش میآید که علت این رفتار انگلستان چیست؟ جواب این سؤال در هرجومرج سیاسی ناشی از برگزیت نهفته است.انگلستان پس از برگزاری همهپرسی خروج از اتحادیه اروپا (برگزیت) دچار هرجومرج سیاسی غیرمعمولی شده است. با ایجاد دودستگی بین مردم و نخبگان سیاسی، دولت «ترزا می» در استیصال عجیبی گرفتار شده که نه میتواند مطابق برنامه، برگزیت را اجرا و نه میتواند آن را لغو کند. برگزیت امروز به یکی از بزرگترین چالشهای سیاسی بریتانیا در سده اخیر تبدیل شده است چراکه بین پیروان یک حزب نیز دودستگی عجیبی درباره این طرح وجود دارد. این استیصال از یک طرف و انتقادها و فشارهای سیاسی جناح حاکم و جناح اپوزیسیون از طرف دیگر، در نهایت خانم می را مجبور به استعفا کرد.یکی از علل تمایل «حزب محافظهکار» انگلیس برای خروج از اتحادیه اروپا، آزادی عمل و یکجانبهگرایی سیاسی و اقتصادی است. انگلیس پس از برگزیت احتمالا سیاستهای رادیکالتری در حوزههای بینالمللی خواهد داشت و تلاش خواهد کرد با اقداماتی، استقلال سیاسی و اقتصادی خود را به منصه ظهور برساند. این کشور همچنین پیمان استراتژیکی نانوشتهای با آمریکای ترامپ برقرار خواهد کرد.از اینرو بریتانیا سعی دارد از هماکنون رابطه جدید خود را با قاره اروپا تعریف و تثبیت کند. این کشور با توقیف نفتکش ایرانی تلاش کرد نشان دهد به عنوان یک پیشرو در سیاست خارجی، یک کشور جداافتاده از جامعه جهانی نیست و سیاست خارجی کنشگر و فعالی دارد. هدف دیگر انگلیس، قرابت بیشتر با هیئت حاکمه فعلی آمریکاست. از آنجا که احتمالا نفتکش ایرانی، تحریمهای ایالات متحده را نقض کرده و مقصدی جز سوریه داشته است، انگلیس با هدف ارسال چراغسبزی به آمریکا درباره همراهی با سیاست این کشور در مسائل بینالمللی، اقدام به توقیف «نفتکش گریس» کرد. چنانچه مقصد واقعی نفتکش، یک کشور اروپایی بوده که با روشهایی سعی در دورزدن تحریم نفتی ایران داشته است، این اقدام بریتانیا، به نوعی خطونشانکشیدن برای اروپا نیز محسوب میشود و به این اتحادیه نشان خواهد داد انگلیسِ پسابرگزیت، نه یک همسایه، بلکه رقیبی جدی محسوب میشود؛ اقدامی غیرمعمول که با سکوت اتحادیه اروپا، بر پیچیدگی آن افزوده میشود. بر اساس گزارش رسانهها، دولت بریتانیا با درخواست آمریکا، نفتکش ایران را متوقف کرده است چراکه بسیار احتمال دارد این نفتکش اولین محموله ارسالی ایران به اروپا برای شروع چرخه فعالیت اینستکس بوده باشد، از اینرو این احتمال وجود دارد که انگلیس در تلاش است با امتیازدهی به دولت ترامپ، در تلاشهای اتحادیه اروپا برای حفظ برجام، خلل ایجاد کند.توقیف کشتی در منطقه جبلالطارق که منطقه مورد مناقشه انگلیس و اسپانیاست، نیز قابل توجه است. انگلیس از سالها قبل این مکان را جزئی از خاک خود قلمداد میکند. ارتباط برگزیت با توقیف نفتکش ایرانی در همین مناقشه است. بر اساس توافقنامه بین اتحادیه اروپا و انگلیس درباره اجرای برگزیت، جدایی جبلالطارق از اتحادیه اروپا منوط بر اجازه اسپانیاست که این کشور نیز مخالفت صریح خود را در اینباره اعلام کرده است. ممانعت انگلیس از عبور نفتکش ایرانی از طریق پلیس جبلالطارق و اخلال در شروع اجرائی اینستکس، میتواند به صورت همزمان پیام این کشور به اتحادیه اروپا و اسپانیا در راستای برگزیت باشد.از منظر دیگر، به نظر میرسد مجموعه این اقدامات، تلاش بخشی از حزب محافظهکار بریتانیا به رهبری «بوریس جانسون» و درگیری درونحزبی برای تثبیت برگزیت، خطکشی روشن با اتحادیه اروپا و ایجاد بستر جدید همکاری با آمریکا باشد. نشانههای این تحرکات نیز در ماههای اخیر مشاهده میشود که ترامپ بارها از ترزا می و روش اجرای برگزیت انتقاد و از جانسون تعریف و تمجید کرده است؛ اقدامی که پاسخ متقابل جانسون را به همراه داشته است. به عنوان جمعبندی، پیشبینی میشود تحرکات اخیر بریتانیا مانند توقیف نفتکش و تهدید به بستهشدن دریچه دیپلماسی برای حفظ برجام، نشاندهنده سیاست جدید انگلستان در شرایط پسابرگزیت و اتحاد استراتژیک با تیم فعلی مستقر در کاخ سفید است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.