خطای پزشکی
مهسا خوشاخلاق.پژوهشگر حقوق پزشکی
خطای پزشكي تمامي نقايص رفتار حرفهاي پزشكان است از جمله الف- قصور پزشکی: كوتاهي در رعایت استاندارد مراقبتهاي پزشكي و درمان. ب- سوء رفتار حرفهای با بيماران يا انجام اعمال خلاف عفت پزشكي. براي تحقق قصور پزشكي وجود سه شرط الزامي است: 1- پزشك وظيفه درمان را بر عهده گرفته باشد. 2- در انجام اين وظيفه تخطي كرده باشد 3- تخطي، سبب آسيب جسمي يا رواني بيمار شود. در صورت اثبات قصور پزشكي توسط بیمار پزشك مسئول بوده و باید خسارت وارده به بيمار را پرداخت كند. در ماده 336 قانون مجازات اسلامي «تقصير اعم است از بيمبالاتي، بياحتياطي، عدم مهارت و عدم رعايت نظامات دولتي»؛ حال به بررسی هر یک از انواع قصور از دید پزشکی میپردازیم: 1ـ بيمبالاتي: عبارت است از عدم انجام کار لازم، به دلیل غفلت و بیتوجهی. مصادیق آن اعم است از عدم انجام تمهيدات لازم مانند آزمايشها و مشاورات پزشکی و اخذ شرح حال و معاينه قبل از عمل جراحي يا اقدام درماني، عدم ارجاع بیمار به پزشک متخصص. نکته مشترک در تمامی مثالهای بالا ترك فعلي است كه از نظر علمي و فني پزشك موظف به انجام آن بوده ولي به دليل غفلت و بیتوجهی انجام نداده است. 2- بياحتياطي: انجام کاری که نباید انجام میشده، ولی به دلیل بیتوجهی، بیقیدی، سهلانگاري، اشتباه، زیادهروی یا بیدقتی صورت گرفته است. یکي از اساتید حقوق بیاحتیاطی را خطايي مینامد كه فرد مآلانديش مرتكب آن نميشود. باقیماندن وسایل جراحی در داخل شکم بیمار به دلیل بیتوجهی جراح و کادر اتاق عمل، تجویز دارو با دوز غلط به بیمار، تزریق وریدی دارو به جای عضلانی توسط پرستار به علت سهلانگاری و بیتوجهی به دستورات کتبی پزشک همگی از مصادیق بیاحتیاطی هستند. 3- عدم مهارت: شامل مواردي است كه پزشك تخصص لازم يا تجربه عملی كافي يا احاطه علمي ضروري براي انجام اقدامات درماني يا جراحي مورد نظر را نداشته باشد. عدم مهارت میتواند ناشی از تازهکاری، بیتجربگی، بیسوادی و عدم برخورداری کافی از دانش پزشکی باشد. عدم بهكارگيري تكنيك صحيح در جراحي و استفاده از تکنیک منسوخشده جهت درمان بیمار، عدم توانايي در مقابله صحيح با عوارض احتمالي قابل پيشبيني در امر درمان (مانند شوک قلبی- تنفسی بیمار پس از تزریق پنیسیلین و عدم تبحر لازم پزشک برای انجام احیای تنفسی بیمار، در حالی که از هر پزشکی انتظار میرود انجام احیاي پایه قلبی- ریوی را بداند)، انجام اقداماتي خارج از حيطه تخصصي كه منجر به عارضه و آسيب بيمار شود (مثلا انجام جراحيهاي تخصصي قلب و عروق توسط جراح عمومي) همگی از مصادیق قصور به علت عدم مهارت هستند. 4- عدم رعايت نظامات دولتي: منظور تخلف از قوانين و مقررات در امور پزشكي، مصوبات، بخشنامهها و آييننامههاي نظام پزشكي و دستورالعملهاي وزارت بهداشت است. عدم پذيرش بيماران اورژانسي، تجويز داروهاي ممنوعه، افشاي اسرار بيماران (غیر از موارد مجاز قانونی)، تحميل مخارج غيرضروري به بيمار، ايجاد رعب و هراس در بيمار با تشريح غيرواقعي وخامت بيماري، تبليغات گمراهكننده در امور پزشکی، همگی از مصادیق قصور ناشی از عدم رعايت نظامات دولتي هستند که ممكن است علاوه بر محكوميت كيفري و جبران خسارت وارده منجر به محكوميت انتظامي پزشكان نيز بشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.