|

هویت‌های سرگردان

قمر تکاوران

با عطیه تماس گرفتم که او را ببینم و درباره شناسنامه‌ نداشتن‌شان صحبت کنیم. گفت فقط در خانه‌ام می‌توانم ببینمت. من هم بدون پرسش قبول کردم. آدرس را گرفتم و راهی دولت‌آباد شدم. برایم هم فال بود و هم تماشا. می‌خواستم دولت‌آباد را هم ببینم. درِ خانه را که به رویم باز کرد، شوکه شدم. کمر، گردن و دستش آتل‌بندی بود و صورت و دست‌هایش پر از زخم. تازه متوجه شدم چرا گفته بود فقط در خانه‌ام می‌توانم ببینمت. یک ماه پیش تصادف کرده بودند. محمد‌جواد که از شیطنت‌هایش دست کشید و از پشت مبل بیرون آمد، دیدم که پای او هم شکسته است و آن را گچ گرفته‌اند. می‌خواستند به مشهد بروند که در شاهرود تصادف کردند. سجاد، همسر عطیه، گواهینامه نداشت؛ چرا‌که پس از رفت‌وآمدهای بسیار به خاطر سخت‌گیری‌ها برای گواهینامه اتباع، بی‌خیال گرفتن آن شده بود. چون اتباع بود، پرونده را هم به تهران منتقل نمی‌کردند و او باید هر هفته برای پیگیری پرونده تصادف به شاهرود می‌رفت. عطیه می‌گفت چون ماشین به نام من است، با این حالم باید پیگیر این کارها هم باشم. عطیه خودش فرزند مادر ایرانی بود و پدر عراقی داشت. او در 18‌سالگی برای گرفتن شناسنامه اقدام کرده بود و در نهایت پس از سه سال موفق به گرفتن شناسنامه شده بود؛ اما حاضر نشده بودند نام خانوادگی پدر یا مادرش را برای او درج کنند و عطیه مجبور شده بود نام خانوادگی جدیدی برای خودش انتخاب کند. حالا نمی‌خواست آن 18 سال برای پسرش تکرار شود. برای همین هم حتی در این وضعیت می‌خواست حرف بزند؛ شاید راهی باشد برای حل‌شدن مشکل‌شان. عطیه دیپلم گرفته بود و می‌خواست کنکور بدهد و وارد دانشگاه شود، داشت سخت درس می‌خواند؛ اما آن سال اعلام کردند که اتباع خارجی نمی‌توانند به دانشگاه بروند. عطیه به حوزه رفته بود؛ چون نمی‌دانست شناسنامه چه زمانی از راه می‌رسد و سه سال بعد وقتی در حال تمام‌کردن درس حوزه بود، شناسنامه رسید. پدر عطیه هم مادر ایرانی داشت. مادرشوهر عطیه که گوشه اتاق نشسته بود، گفت: مادر من هم ایرانی است؛ اما تا وقتی زنده بود، هرچه تلاش کرد، نتوانست برای ما شناسنامه بگیرد. ماجرا مثل یک کلاف تو‌در‌تو بود. این شناسنامه‌ای که نسل‌به‌نسل نتوانسته بودند بگیرند، باعث شده بود که عراقی خوانده شوند. محمدجواد وسط صحبت‌های عطیه می‌پرید و چیزهایی به عربی تعریف می‌کرد، وقتی می‌گفتم من عربی بلد نیستم، شروع می‌کرد به فارسی تکرار‌کردن. محمد‌جواد گفت: اینجا یک قانون داریم. قانون خاص. انگار دور از واقع هم نبود، بچه‌ها داشتند قربانی قانون می‌شدند.او هیچ مدرکی نداشت؛ چرا‌که ازدواج عطیه و سجاد در عراق ثبت نشده بود. باید تا قبل از سن مدرسه برای محمدجواد مدرکی جور می‌کردند. به عراق رفته بودند که ازدواج‌شان را ثبت کنند. بخشی از مدارک کم بود و باید به ایران برمی‌گشتند و تکمیلش می‌کردند؛ اما حالا دیگر محمدجواد را بدون مدرک سر مرز راه نمی‌دادند. می‌گفتند شما زن و شوهر می‌توانید به ایران بروید؛ اما بچه‌تان چون مدرکی ندارد، باید همین‌جا بماند. یک روز سر مرز بلاتکلیف مانده بودند و محمد‌جواد در تب می‌سوخت تا در نهایت دل مأموری به رحم بیاید و محمد‌جواد را به ایران راه دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.