بولتون برای میانجیگری میان ژاپن و کره جنوبی راهی آسیا شد
یارکشی در آسیا
یکی از بزرگترین ناکامیهای دولت دونالد ترامپ، ریاستجمهوری ایالات متحده را در آسیا میتوان ناتوانی در مستحکمکردن روابط ژاپن و کره جنوبی، دو متحد کلیدی آمریکا، در این منطقه خواند. رویدادهای جنگ جهانی دوم همواره بر رابطه این دو کشور ثروتمند آسیایی سایه افکنده و تنشها هم بهتازگی بالا گرفته است. در میانه این درگیریها که بیشتر مناقشاتی تجاری هستند، جان بولتون، مشاور امنیت ملی دولت ترامپ، روز گذشته راهی ژاپن و کره جنوبی شد تا میان دو کشور میانجیگری کند. سخنگوی شورای امنیت ملی ایالات متحده در توییتی از این سفر خبر داد و هدف سفر بولتون را ادامه گفتوگوها میان دو متحد و دوست کلیدی آمریکا عنوان کرد. بولتون یک روز بعد از آن راهی آسیا شد که دونالد ترامپ برای کاهش تنش میان ژاپن و کره جنوبی اعلام آمادگی کرده بود.ژاپن اوایل ماه جاری میلادی در واکنش به رأی دیوان عالی کره جنوبی مبنی بر پرداخت غرامت از سوی شرکتهای ژاپنی به قربانیان کار اجباری در دوران حاکمیت استعمار ژاپن بر شبهجزیره کره در جنگ جهانی دوم، محدودیتهایی بر صادرات برخی مواد مورد نیاز و حیاتی برای صنایع تک و تلفنهای هوشمند کره جنوبی اعمال کرد. ژاپن میگوید این اقدام در واکنش به درخواست غرامت کره جنوبی نبوده است؛ ولی یکی از وزرای دولت ژاپن بهتازگی گفته بود که بیاعتمادی توکیو به سئول بر سر این موضوع دلیل این محدودیتهای تجاری بوده است. کره جنوبی با محکومکردن این اقدام توکیو، ژاپن را به استفاده از تجارت مانند اسلحه متهم کرده است. روز جمعه یک مرد 87ساله شهروند کره جنوبی در مقابل سفارت ژاپن در سئول خود را به آتش کشید و جان خود را از دست داد. به گفته پلیس کره جنوبی این مرد پیش از این اقدام تماس گرفته و گفته بود که به نشانه انزجار از ژاپن خود را آتش میزند. خانواده این فرد گفتهاند که او در دوره اشغال کره از سوی ژاپن به کار اجباری واداشته شده بود. مسئله غرامت این کارگران کرهای همواره محل اختلاف ژاپن و کره جنوبی بوده است؛ اما اقدام اخیر توکیو ابعاد دیگری هم دارد و بر شرکتهای جهانی تکنولوژی هم تأثیر میگذارد. براساس گزارشها رؤسای برخی شرکتهای بزرگ راهی ژاپن شدهاند تا راهی برای ارسال مواد اولیه بیابند. روز جمعه دونالد ترامپ به خبرنگاران گفت که مون جائه این، رئیسجمهوری کره جنوبی، از او خواسته که برای کاهش تنش مداخله کند؛ ادعایی که سخنگوی مون آن را تأیید کرده است. دفتر ریاستجمهوری کره جنوبی اعلام کرده است که بولتون روزهای 23 و 24 جولای از کره جنوبی دیدن میکند. آنطور که در این بیانیه آمده است، مشاور امنیت ملی ترامپ روز چهارشنبه با همتای خود دیدار میکند تا درباره رژیم صلح دائم در شبهجزیره کره و تقویت اتحاد میان سئول و واشنگتن گفتوگو کنند. شبکه تلویزیونی «اناچکی» ژاپن هم اعلام کرد بولتون احتمالا پس از سفر به توکیو، سهشنبه برای دیداری دوروزه وارد سئول میشود. تنگه هرمز در دستور كار براساس گزارشها همزمان با بالاگرفتن تنش غرب با ایران، احتمالا بولتون در سفر به کره جنوبی و ژاپن از این دو کشور میخواهد که به برنامه آمریکا برای تشکیل ائتلاف بینالمللی نظامی برای تقویت نظارت بر رفتوآمد آزادانه در تنگه راهبردی هرمز بپیوندند. رسانههای ژاپنی تأیید کردهاند که این موضوع ممکن است در دستور کار سفر بولتون به ژاپن باشد. اگرچه هنوز پاسخ توکیو به این خواسته واشنگتن مشخص نیست؛ ولی برخی تحلیلگران بر این باورند که نیروهای نظامی ژاپن از جنگ جهانی دوم به این سو در هیچگونه درگیری نظامی خارجی حضور نداشتهاند و هرگونه تعهد نظامی برونمرزی میتواند به اختلاف در افکار عمومی این کشور دامن بزند. مقامات کره جنوبی گفتهاند که واشنگتن هنوز درخواستی رسمی درباره این موضوع نداشته است. روز پنجشنبه یکی از مقامات ارشد پنتاگون در گفتوگو با رویترز گفته بود که هدف آمریکا نه ایجاد یک ائتلاف نظامی؛ بلکه نظارت بر منطقه برای دفع حمله به کشتیهای تجاری است. ژاپن چهارمین خریدار عمده نفت جهانی است و سال گذشته 86 درصد از فراوردههای نفتی خود را از تنگه هرمز عبور داده است؛ تنگهای که مهمترین منطقه متصلکننده فراوردههای نفتی تولیدی در خاورمیانه به بازارهای آسیا، اروپا، آمریکای شمالی و دیگر مناطق است. دراینمیان موقعیت ژاپن به خاطر روابط دوستانهاش با ایران پیچیده است و مشخص نیست که جواب توکیو به درخواست آمریکا مثبت باشد. بااینحال ظاهرا بحث یارکشی برای ایجاد ائتلاف نظامی هدف حاشیهای سفر بولتون به آسیا است و همانطور که شورای امنیت ملی آمریکا مدعی شده، مهمترین بحث این سفر کاهش تنش میان دو متحد کلیدی آمریکا یعنی ژاپن و کره جنوبی است. به گفته تحلیلگران بهبود رابطه کره جنوبی و ژاپن برای ایالات متحده بسیار مهم است و ازاینرو تلاشهای بسیاری در این راه صورت گرفته است. از دهه 1990، آمریکا تلاش کرده با تمرکز بر کره شمالی، سئول و توکیو را به یکدیگر نزدیک کند. بااینحال اگرچه خلع سلاح هستهای کره شمالی یکی از نقاط مورد تمرکز در همکاریهای آمریکا، کره جنوبی و ژاپن بوده؛ ولی به خاطر اختلاف دیدگاه کنونی سه کشور در برخورد با پیونگیانگ، رسیدن به رویکرد متحدی دراینباره دشوار شده است و کره شمالی دیگر بهتنهایی برای متحدکردن کره جنوبی و ژاپن کافی نیست. به گفته تحلیلگران، آمریکا باید به دو کشور کمک کند که از مناقشات تاریخی خود عبور کنند. تلاشهای چندجانبه پیشین برای رفع اختلافات تاریخی دردناک میان این دو کشور شکست خورده است. با وجود عذرخواهیهای چندباره ژاپن از کره جنوبی به خاطر فعالیتهایش در طول جنگ جهانی دوم، کمیته تحقیقی مشترکی که در سال 2002 تشکیل شد و چندین استاد دانشگاه از دو کشور در آن حضور داشتند، در حلوفصل اختلافات شکست خورد. تحلیلگران بر این باورند که آمریکا باید به دو طرف کمک کند که از مذاکرات بین دو دولت عبور کنند و کمیتههایی مردمی، با حضور دانشگاهیان، دانشجویان، روزنامهنگاران و رهبران تجاری، برای حلوفصل این اختلافات تاریخی تأسیس کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.