|

بیست‌وپنجمین المپیک آی‌سی‌تی ایران

در الکامپ ۲۵ چه می‌گذرد؟

الکامپ را باید یکی از مهم‌ترین رویدادهای فناوری در ایران قلمداد کرد. در این رویداد که امسال بیست‌وپنجمین دوره‌ آن در نمایشگاه‌ بین‌المللی تهران برگزار می‌شود، شرکت‌های فناوری و همچنین کسب‌وکارهای نوپا در ایران دور هم جمع شده و به معرفی محصولات و سرویس‌های خود می‌پردازند. این رویداد از پنجشنبه‌ هفته‌ گذشته آغاز شده و تا فردا ادامه پیدا خواهد کرد. به همین مناسبت مصاحبه‌ای با جمعی از فعالان و مدیران بخش‌های مختلف این نمایشگاه داشته‌ایم.

حیدری: الکامپ بیست‌و‌پنجم رضا حیدری. مدیر اجرائی نمایشگاه الکامپ نمایشگاه الکامپ امسال چه تفاوت‌هایی با نمایشگاه‌های سال قبل داشته و امسال چه مساحتی در اختیار نمایشگاه الکامپ قرار دارد؟ در نمایشگاه امسال سعی شده مواردی در نظر گرفته شود که سبب توسعه بازار فناوری اطلاعات و ارتقای محتوای نمایشگاه باشد. سال گذشته نمایشگاه در مساحتی حدود 28 هزار مترمربع برگزار شد که امسال با توجه به میزان مشارکت و شرایط مناسب به حدود 32 هزار مترمربع رسیده است. تا همین روزهای پایانی گفته می‌شد که احتمال انتقال نمایشگاه به شهر آفتاب وجود دارد، چه اتفاقی باعث شد که امسال نیز این نمایشگاه در محل نمایشگاه بین‌المللی تهران برگزار شود؟ الکامپ یک نمایشگاه تخصصی است و مصوبه دولت مبنی‌بر برگزاری نمایشگاه‌های پرمخاطب در شهر آفتاب مشمول نمایشگاه‌های عمومی می‌شود، چراکه الکامپ جزء این نمایشگاه‌های پرمخاطب نمی‌شود. نکته‌ دیگر اینکه نمایشگاه الکامپ 32‌هزار متر فضای نمایشگاهی را شامل می‌شود، اما ظرفیت نمایشگاه شهر آفتاب حدود 15 هزار متر است که در این صورت فقط می‌توان با نیمی از شرکت‌های متقاضی حضور در الکامپ این نمایشگاه را برگزار کرد.

از سال گذشته سامانه‌ای برای ثبت‌نام مراجعه‌کنندگان نمایشگاه راه‌اندازی شد، امسال نیز این سامانه وجود خواهد داشت؟ درحال‌حاضر ثبت‌نام برای بازدیدکنندگان در سایت نمایشگاه قابل انجام‌شدن است که بر اساس آن بازدیدکنندگان می‌توانند مانند سال قبل با این ثبت‌نام، به صورت رایگان از نمایشگاه بازدید کنند. به نظر شما مهم‌ترین بخش اضافه‌شده به نمایشگاه امسال کدام بخش است؟ در نمایشگاه امسال برای اولین‌بار یک سالن اختصاصی به تجهیزات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری مربوط به صندوق‌های فروشگاهی اختصاص یافته است و حتی شرکت‌های فعال در این حوزه درخواست داشتند که برای سال آینده بخش ویژه‌ای به نام الکام‌پوز به الکامپ اضافه شود. امسال در کنار الکامپ شاهد چه بخش‌های جانبی دیگری خواهیم بود؟ امسال شاهد پنج بخش جانبی در نمایشگاه الکامپ خواهیم بود. «الکام‌جابز» که براي اولین‌بار با رویکرد کارآفرینی و اشتغال برگزار می‌شود، «الکام‌ترندز» که برای سال دوم با رویکرد نگاه به فناوري‌های نوظهور و توجه به آینده تکنولوژی برگزار می‌شود. «الکام‌تاکز» که برای سال دوم در حال برگزاری است تا نخبگان و مدیران شرکت‌ها و مسئولان بتوانند تجربیات خود و توانمندی‌های شرکت خود را به دیگران ارائه دهند. «الکام‌گیمز» برای سال دوم با رویکرد حمایت از بازی‌سازهاي ایرانی برگزار می‌شود و همچنین «الکام‌استارز» که این بخش به ابتکار آقاي ناصرعلی سعادت و باقر بحری حرکت خود را از سال 94 با 70 متقاضی در یک سالن شروع کرد و بعد از گذشت چهار سال در الکامپ ۲۵ با اختصاص چهار سالن و ۳۵۰ متقاضی در مساحتی معادل 9 هزار و 500 مترمربع مفید به رشد خود ادامه می‌دهد. صحبت پایانی: در پایان جا دارد از همکاري و حمایت‌های بی‌دریغ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت صمت، معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، سازمان فناوری اطلاعات ایران، شهرداری تهران، سازمان توسعه تجارت ایران، شرکت سهامی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی، پلیس راهور تهران بزرگ، اداره پلیس اماکن عمومی، هیئت‌مدیره سازمان نظام صنفی کشور و استان تهران، کمیته‌های اجرائی، مشاوران الکام‌استارز، ارزیابی الکام‌ترندز و شرکت راهکار تجارت مدیریت کوشا که در برگزاری این رویداد بزرگ نقش مهم و مؤثری داشته‌اند تقدیر و تشکر ویژه‌ای داشته باشم و از شما نیز بابت این فرصتی که در اختیار الکامپ و بنده قرار دادید تشکر کنم.

جانباز: رویارویی استارتاپ‌ها پارسا جانباز. مدیر اجرائی بخش الکام‌پیچ ‌به طور کلی درباره الکام‌پیچ توضیح دهید و اینکه چه هدفی در این بخش دنبال می‌شود؟ الکام‌پیچ فضایی است که ذاتا رقابتی به نظر می‌آید اما فضایی برای محک‌زدن استارتاپ‌ها محسوب می‌شود. استارتاپ‌هایی از سراسر ایران می‌توانند ببینند توسط داوران خبره به چه صورت دیده می‌شوند و در این راه نیز ما به آنها کمک خواهیم کرد. امسال الکام‌پیچ چه تفاوتی با سال گذشته‌ دارد؟ نسبت به سال‌ گذشته باید گفت امسال شاهد افزایش سطح داوران خواهیم بود و داوران خبره‌تری در این بخش حضور پیدا کرده‌اند. در سال‌های گذشته داوران شامل دسته‌بندی سرمایه‌گذار، کارآفرین جوان و کارآفرین باتجربه بود اما امسال ترکیبی از تمام توانمندی‌ها را در طول یک روز قرار داده‌ایم تا افراد در حوزه تخصصی خود بتوانند سؤال‌های خود را از استارتاپ‌ها بپرسند. همچنین امسال فضای الکام‌پیچ دو برابر شده است. چه تعداد تیم امسال در الکام‌پیچ حضور خواهند داشت؟ امسال ۵۲ تیم ثبت‌نام کرده‌اند که حدودا ۱۳ تیم روزانه به رقابت می‌پردازند. از ۱۱ شهر امسال در الکام‌پیچ حضور پیدا کرده‌اند که نسبت به سال قبل رشد داشته اما همچنان جای شهرهای بیشتری در آن خالی است. چه جوایزی به تیم‌های منتخب اهدا خواهد داشت؟ به تیم اول ۲۵ میلیون‌ تومان وجه نقد اهدا خواهد شد. همچنین به تیم‌ دوم ۲۰ میلیون و به تیم سوم ۱۵ میلیون تومان اهدا خواهد شد. تیم‌های چهارم تا دهم هم هر کدام ۱۰ میلیون تومان برنده خواهند شد. دو جایزه ویژه نوآوری و طرح نو ۱۰میلیونی در نظر گرفته شده و ۱۰ کمک‌هزینه سفر به نمایشگاه‌های خارجی نیز پیش‌بینی شده است. چه تعداد داور امسال الکام‌پیچ را قضاوت خواهند کرد؟ معیارهای داوری چه مواردي خواهد بود؟ امسال حدود ۳۰ داور داریم و پارامترهای داوری عبارت‌اند از: ۱- توجه به مشکلی که استارتاپ دنبال رفع آن است. اینکه آن مشکل تا چه اندازه واقعا مشکل مهم و بزرگی است و به درستی انتخاب و تعیین شده است، موضوع مهمی است. ۲. توجه به بازار و اینکه اندازه‌ای که استارتاپ از بازار پیش‌بینی کرده تا چه اندازه درست است؟ ۳. میزان نوآوری در ارائه راهکار مورد توجه بوده ۴. مدل کسب‌وکار استارتاپ چیست و چگونه می‌خواهند به درآمدزایی برسند.

محمدی: الکامپِ «شتاب‌دهندگان» امیرحسین محمدی. مدیر برگزاری پاویون شتاب یکی از بخش‌های پرمخاطب هرساله‌ الکام‌استارز، پاویون شتاب یا همان اتاق شتاب سابق است. درباره‌ این بخش توضیح می‌دهید؟ سال‌های گذشته، شتاب‌دهنده‌ها یا نهادهایی که به نوعی خدمات مرتبط با شتاب‌دهی را ارائه می‌دادند به صورت مستقل در نمایشگاه حضور پیدا می‌کردند. امسال سازمان نظام‌صنفی رایانه‌ای تصمیم گرفت با توجه به اهمیت شتاب‌دهندگان در اکوسیستم استارتاپی، به صورت جدی به این بخش بپردازد و با توجه به تخصصی‌بودن فعالیت شتاب‌دهی، اداره‌ این بخش به خود شتاب‌دهنده‌ها واگذار شد. به این‌ ترتیب تصمیم گرفته شد که تمامی شتاب‌دهنده‌ها و ذی‌نفعان را در یک بخش نمایشگاه متمرکز کند و شاهد هم‌افزایی شتاب‌دهنده‌ها باشیم و متقاضیان در یک بخش متمرکز به این شتاب‌دهنده‌ها دسترسی داشته باشند. برخلاف سایر صنوف شتاب‌دهنده‌ها هم به این نتیجه رسیدند که این در کنار هم بودن نیز موجب هم‌افزایی خواهد شد. هرچند ممکن است هدف شتاب‌دهنده‌ها با یکدیگر متفاوت باشد. طبعا یکی ممکن است به دنبال یک تیم مستعد و دیگری به دنبال افراد مستعد باشد. در نتیجه این کنار‌هم بودن و تشکیل «پاویون شتاب» باعث شد که شتاب‌دهنده‌ها مکمل یکدیگر باشند. در سال جاری پاویون شتاب در کدام بخش از نمایشگاه قرار دارد؟ چه تعداد شتاب‌دهنده در این بخش شرکت کرده است؟ با توجه به توضیحات گفته‌شده، امسال یکی از بهترین سالن‌های نمایشگاه یعنی سالن ۷ توسط سازمان نظام‌صنفی رایانه‌ای در اختیار شتاب‌دهنده‌ها قرار گرفته است. حدودا ۱۰ شرکت‌کننده در این بخش حضور دارند که به صورت مستقیم و غیرمستقیم به خدمات شتاب‌دهی خواهند پرداخت. البته تعدادی از شتاب‌دهنده‌ها هم در سالن ۱۲ قرار دارند که ترجیح دادند به واسطه‌ شرکای تجاری خود در کنار‌ آنها باشند. تمرکز شتاب‌دهنده‌ها روی چه بخش‌هایی بوده است؟ چه هزینه‌ای برای این بخش در نظر گرفته شده است؟ تمرکز شتاب‌دهنده‌ها روی منتورینگ، کارگاه‌های آموزشی، کمک به تیم‌ها برای جذب سرمایه در راندهای اول و کمک به تجاری‌سازی ایده‌ها بوده است. بازدیدکننده‌ها می‌توانند از این خدمات در سالن ۷ و بخشی از سالن ۱۲ استفاده کنند. استفاده از این خدمات برای عموم آزاد و رایگان است و افراد می‌توانند با مراجعه به شتاب‌دهنده‌ها از خدمات آنها استفاده کنند. امسال شاهد حضور شتاب‌دهنده‌های تخصصی در حوزه انرژی‌های نو، شهر هوشمند و فین‌تک هم بودیم. طبعا این شتاب‌دهنده‌ها تأثیر بسیار بهتری نسبت به هم‌نوعانشان در حوزه‌های عمومی خواهند داشت. امسال شتاب‌دهنده‌های تخصصی تصمیم دارند افراد مستعدی را در مورد کمپ‌های تخصصی که حوزه‌هایي نظیر هوش مصنوعی را شامل می‌شود، جذب کنند. در پایان به نظر شما اکوسیستم فناوری ایران و همچنین شتاب‌دهنده به کدام سمت در حال حرکت‌اند؟ به نظر می‌رسد که اکوسیستم به مرور در حال بالغ‌ترشدن است و شتاب‌دهنده به عنوان یکی از مهم‌ترین ارکان این اکوسیستم، جایگاه و فعالیت تخصصی خودشان را پیدا کرده‌ است. هم‌زمان نهادهای حاکمیتی و قانون‌گذاری به درک بسیار خوبی از اکوسیستم رسیده‌اند و اکوسیستم محدودیت‌هایی را که در جامعه وجود دارد بهتر شناخته است. امسال سعی کرده‌ایم با برقراری ارتباط بین این دو بخش، ارتباط نزدیکی را فراهم کنیم. امسال از معاونت فضای مجازی دادستانی و وزارت فناوری اطلاعات دعوت کردیم تا در بخش منتورینگ حضور داشته باشند و کسب‌وکارها با آنها مشورت کنند تا پیش از اینکه مشکلی برای آنها پیش آید با اطلاعات کافی و کامل وارد این فضاها شوند تا متحمل هزینه‌های جبران‌ناپذير نشوند.

برهمند: اکوسیستم استارتاپی در الکامپ آرش برهمند. مدیر اجرائی الکام‌استارز الکام‌استارز که حالا چهار سال از عمر آن می‌گذرد، تبدیل به قلب تپنده الکامپ شده و آرش برهمند دومین سالی است که مسئولیت اجرای این بخش از نمایشگاه الکامپ را بر عهده دارد. به طور کلی درباره ایده الکام‌استارز توضیح می‌دهید؟ از چه زمانی این ایده شکل گرفت؟ الکام‌استارز از پنج سال پیش و در زمان ریاست جناب آقای سعادت در سازمان نظام‌صنفی رایانه‌ای و همچنین نایب‌رئیسی جناب آقای باقر بحری که به نظر من ایشان پدر الکام‌استارز هستند، شکل گرفت. در آن سال ۶۰ متقاضی برای شرکت در این بخش ثبت‌نام کردند و استقبال خیلی گرمی هم از سمت مردم و هم از سمت مسئولان از الکام‌استارز صورت گرفت. از سال بعد این بخش نه تنها همواره در نمایشگاه‌های الکامپ حضور دارد بلکه هر سال یک قسمت جدید به آن اضافه می‌شود. مانند: آوردگاه سرمایه، کافه، الکام‌پیچ و اتاق شتاب. الکام‌استارز چقدر توانسته به فضای استارتاپی ایران کمک کند؟ واقعیت این است که به لحاظ کمی، الکام‌استارز بزرگ‌ترین گردهمایی استارتاپی ایران است. قطعا بی‌نقص نبوده اما به نظرم توانسته به بستری تبدیل شود که بازیگران مختلف اکوسیستم خودشان را نشان دهند. تلاش بسیاری برای رشد کمی و کیفی آن داشته‌ایم. برای مثال تلاش بسیاری داشتیم که بازیگران مختلف کوچک و بزرگ در این نمایشگاه فرصت حضور و بازی داشته باشند. به طور خلاصه می‌توانم بگویم متأثر از رشد اکوسیستم، الکام‌استارز نیز توانسته رشد و توسعه داشته و مؤثر باشد. امسال چند غرفه را در الکام‌استارز شاهدیم؟ امسال حدودا ۳۵۰ غرفه‌ در الکام‌استارز وجود دارد اما باید توجه داشت که بعضی از غرفه‌ها به صورت تیمی شرکت کرده‌اند که برای مثال شامل شتاب‌دهنده‌ها و استارتاپ‌های زیرمجموعه آنها می‌‌شود و تحت یک نام حضور پیدا کرده‌اند. اگر این تیم‌ها را نیز به صورت مجزا در نظر بگیریم، امسال حدودا شاهد ۵۰۰ استارتاپ در الکام‌استارز بوده‌ایم. آیا درخصوص تأثیر الکام‌استارز بر رشد استارتاپ‌ها بررسی‌ای صورت گرفته است؟ در این مورد ما نرخی داریم که هر سال آن را بررسی می‌کنیم، ما می‌دانیم حدودا ۴۰ درصد از بازیگران سه سال پیش تا الان توانسته‌اند مجددا در این نمایشگاه شرکت کنند. ما وقتی شروع کردیم، شما یادتان می‌آید که جزء تیم برگزاری بودید و از کانترهای کوچک پیش‌ساخته استفاده می‌کردیم. اما الان بسیاری از غرفه‌های کوچک قدیمی با غرفه‌های بزرگ‌تر به الکام‌استارز بازگشته‌اند که رشد آنها را به طور محسوس می‌توانیم ببینیم. درباره بخش‌های جانبی الکام‌استارز امسال توضیح می‌دهید؟ بخـــش‌هـــای جانبی الکــام‌اســـتارز از الکـــام‌پیچ (ELECOMP Pitch - یعنی آنکه استارتاپ‌ها ایده و راهکار خود را در پنج دقیقه ارائه داده و مورد قضاوت داوران قرار می‌گیرند) آغاز می‌شود که امسال بیش از ۱۰ برنده خواهد داشت. بخش آوردگاه سرمایه را امسال خواهیم داشت که با همکاری معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری و همچنین صندوق نوآوری و شکوفایی برگزار می‌شود و محلی است که استارتاپ‌ها می‌توانند به سرمایه‌گذارها نزدیک‌ شوند. بخش پاویون شتاب را داریم که با حضور شتاب‌دهنده‌ها و بزرگ‌تر از سال‌های قبل برگزار می‌شود. بخش الکام‌تاکز را داریم که مشترکا با بقیه سالن‌ها برگزار می‌شود ولی الکام‌تاکز از استارز شروع شد و از بخش‌های جذاب نمایشگاه برای اشتراک ایده‌های افراد نخبه حوزه آی‌سی‌تی است. بخش پایانی هم کافه است که محلی رایگان برای شبکه‌سازی اجزای اکوسیستم با یکدیگر است. به نظرتان حضور استارز چه کمکی به قوی‌ترشدن الکامپ کرده است؟ به نظر من بزرگ‌ترین دلیل موفقیت الکام‌استارز، پلی است که به بازار سنتی و استارتاپ‌ها زده و این هم‌گرایی موجب رشد الکام‌استارز شده است. در واقع شناخت و نفوذی که در الکامپ و بازار سنتی فناوری کشور وجود داشته، سرریز آن به الکام‌استارز کمک کرده و در مقابل الکام‌استارز توانسته حرارت، شور و جوانی را در الکامپ حفظ کند. به طور کلی انتظار شما به عنوان مدیر اجرائی الکام‌استارز از نمایشگاه امسال چیست؟ انتظار من از شما که این مطلب را می‌خوانید و اگر یک بازیگر حوزه استارتاپ‌ها هستید، این است که به ما کمک کنید تا نقایصی که احتمالا مشاهده خواهید کرد، کمتر شود. تیم الکام‌استارز تیم جوانی است و بیایید باور داشته باشیم به این کار جمعی و خوشحال می‌شویم که از همکاری و کمک شما نیز استفاده کنیم. اگر ایرادی هم داریم باید بگوییم ما هم یکی از خود شماییم و بر ما ببخشید.

جهانگرد: الکامپ و سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌ها سجاد جهانگرد. مدیر بخش آوردگاه سرمایه لطفا معرفی‌اي از بخش آوردگاه سرمایه داشته باشید؟ امسال سومین سالی است که ما این بخش را در الکام‌استارز داریم. کلیت ماجرا در آوردگاه سرمایه و در ابتدا این بوده است که دسترسی استارتاپ‌ها به سرمایه‌گذارانی را که به صورت سنتی، دسترسی آسانی به کسب‌وکارهای نوپا نمی‌دهند، تسهیل کنیم. استارتاپ‌ها این فرصت‌ را خواهند داشت که هم از سرمایه مالی سرمایه‌گذارها استفاده کنند و هم از تجربیات آنها بهره‌مند شوند. به طور خلاصه می‌توان گفت سه فرصت در آوردگاه سرمایه در اختیار کسب‌وکارها قرار داده شده است: استفاده از منابع غیرمادی سازمان‌های بزرگ، استفاده از راهنمایی و تجربه سرمایه‌گذاران شرکتی و حرفه‌ای و در پایان مباحث مالی. امسال چه تغییراتی را در ساختار برگزاری آوردگاه سرمایه شاهد بودیم؟ در آسیب‌شناسی‌اي که در دو دوره گذشته کردیم، به این نتیجه رسیدیم که با توجه به سازوکار نمایشگاهی، در دو سال گذشته برای ما این امکان میسر نبوده که روند آشنایی و سرمایه‌گذاری را بررسی کنیم. بنابراین نمی‌دانستیم که آیا دلیل عدم سرمایه‌گذاری، ضعف استارتاپ بوده یا عدم‌ علاقه سرمایه‌گذار. برای حل این مشکل به سراغ مجموعه‌هایی رفتیم که به صورت حرفه‌ای چنین کاری را انجام می‌دهند. امسال یکی از مجموعه‌های پیشرو در این زمینه را انتخاب کردیم و فرایندهای صفر تا صد از ثبت‌نام تا هماهنگی جلسات سرمایه‌گذاری چه در نمایشگاه و چه بعد از آن را برعهده گرفتند. نکته دومی که در آسیب‌شناسی سال‌های قبل مشاهده کردیم این بوده که احتمال سرمایه‌گذاری از ناحیه سنتی خصوصا در سال اخیر کاهش پیدا کند. این در حالی است که باید این شرایط تغییر کند، چون در شرایطی که کسب‌وکارهای سنتی در رکود به سر می‌برند، فرصت مناسبی برای ورود سرمایه‌گذاری خطر‌پذیر است. بنابراين با بخش‌هایی از دولت که مسئولیت سرمایه‌گذاری داشتند، مذاکراتی کردیم و نهایتا با همکاری صندوق نوآوری شکوفایی، معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری و کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران مشوق‌هایی را طراحی کردیم که از زمان نمایشگاه، پیاده‌سازی خواهد شد. از جمله می‌توان به صندوق‌های خطرپذیر سرمایه‌گذاری بورسی و صندوق‌های پژوهش نوآوری و شتاب‌دهنده‌های دانش‌بنیان اشاره کرد که اگر در پروژه‌های آی‌سی‌تی سرمایه‌گذاری کنند، صندوق نوآوری و شکوفایی به نسبت دو به یک به اینها از ابتدای نمایشگاه الکام‌استارز تسهیلات و امتیاز فاندینگ‌مچ خواهد داد. همچنین با معاونت علمی ریاست‌جمهوری مذاکره کردیم تا پروژه‌های که مورد نیاز کشور است تعریف شود تا اگر صندوق‌های سرمایه‌گذاری، در پروژه‌هایی که در این دسته بگنجند، این امتیاز به نسبت چهار به یک تغییر خواهد کرد و در واقع سهم ۲۰درصدی که سرمایه‌گذار خصوصی سرمایه‌گذاری می‌کند را صندوق نوآوری و شکوفایی بیمه سرمایه‌گذاری خواهد کرد. اینها مشوق‌هایی بود که امسال قرار دادیم تا سرمایه‌گذاری جسورانه را تسهیل و تشویق کنیم. استقبال امسال از آوردگاه سرمایه به چه صورت بوده است؟ استقبال امسال نیز مانند سال‌های قبل بسیار عالی بوده است. البته با توجه به شرایط، ثبت‌نام را در آوردگاه سرمایه، رایگان کردیم که حدودا ۸۰ استارتاپ به طور کامل اطلاعات خود را ارسال کرده‌اند که در مدت نمایشگاه جلسات لازم با آنها برای ارائه و صحبت با سرمایه‌گذاران انجام خواهد شد تا ان‌شاءالله بعد از نمایشگاه هم موفق به جذب سرمایه شده و موجب رشد و شکوفایی این کسب‌وکارها شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.