تمدن بدون فرهنگ
شرق: «نمونهای یگانه در بازار ادبیات مملو از آثار بنجل». این توصیفی است که روزنامه هانُفِرشه آلگِمانیه از آثار ولفگانگ بیتنِر، نویسنده آلمانی، به دست داده است و کامران جمالی، مترجم رمان «بازگشت گامبهگام هِلِر به زادگاه» بیتنر آن را در پیشگفتار ترجمه فارسی این رمان نقل کرده است. «بازگشت گامبهگام هِلِر به زادگاه» که با ترجمه کامران جمالی در نشر نیلوفر منتشر شده اولین اثر ترجمهشده بیتنر به زبان فارسی است. در بخشی دیگر از توصیف روزنامه هانُفِرشه آلگِمانیه از آثار بیتنر درباره آثار این نویسنده آمده است: «آثارش در بهترین معنای واژه سوگیر و در بهترین معنای واژه سرگرمکننده و هیجانانگیز است. در این پیشگفتار همچنین نقلقولهای دیگری درباره آثار بیتنر آورده شده که بعضی از آنها بر پیوند این آثار با فضای سیاسی و اجتماعی آلمان نیمه دوم قرن بیستم تأکید دارند. این پیشگفتار با معرفی بیتنر همراه است و بخشی از آن نیز به رمان «بازگشت گامبهگام هِلِر به زادگاه» میپردازد همراه با نقلقولهایی درباره آن. کامران جمالی در این بخش از پیشگفتار کتاب، ارزش و اعتبار این رمان را در «توصیف هنری» تمدن بیفرهنگ میداند. به
گفته مترجم بیتنر در این رمان «ابتدا به درون- پویایی (اتودینامیسم) و علتهای سیر این تمدن بزرگ به سوی بیفرهنگی در زندگی سه نسل میپردازد و با نگاه به واپس تا سدههای پیشین هم ریشهیابی میکند. پس از آن جلوههای فرهنگی رنگباخته در قلب چنین تمدنی در برابر دیدگان قرار میگیرد: کمرنگشدن احساس همبستگی در انسانها، جهتگیری عواطف تنها بهسوی تخموترکهی افراد، بیخبری شهروندان کشورهای آزاد از بیعدالتیهایی که کنار گوششان روی میدهد و هر روز شمار بیشتری از آنها را از امتیازاتی بیبهره میکند که در درازای دو سده با شورشها، انقلابها و تظاهراتهای گاه خونین به دست آورده بودند».
جمالی «بازگشت گامبهگام هِلِر به زادگاه» را رمانی معرفی میکند که «بهجز سرگرمکنندگی (در معنای خوب واژه)، در زمینهی تاریخ چند دههی اخیر آلمان هم بسیار آموزنده و روشنگر است».
شخصیت اصلی رمان «بازگشت گامبهگام هِلِر به زادگاه» روشنفکری است کتابخوانده. او حین پرسهزدن در مکانهایی که با گذشتهاش گره خوردهاند ضمن مرور گذشته خود، گذشتهای عمومی و تاریخی را نیز مرور میکند و به واکاوی تاریخ میپردازد؛ تاریخی که توالی غارت و چپاول و خشونت است. در جایی از رمان میخوانیم: «تاریخ این منطقه مانند هر جای دیگر تنها توالی قتل، ضربات مرگبار، دستبرد، آتش و غارت، تجاوز و سرکوبی بود. رومیها، ساکسونها و فرانکها برای حاکمیت کامل بر آن با یکدیگر در جنگ بودند. سپس در سدهی نهم نورمانها در این ساحل پیاده شدند، نقطهبهنقطه را غارتگرانه زیر پا گذاشتند و انسانهایی را که دستگیر میکردند به بردگی وامیداشتند. بعدها خانخانیِ نجیبزادگان - هر یک در گوشهای - موجودیت یافت که با قهر به قدرت و ثروت دست یافتند، دژ ساختند و کوشیدند با دستبرد و راهزنی ثروت خود را افزایش دهند. لذت از انتقام، و نفرت، نسل به نسل میراثداری میشد...».
مجموعهداستان ایرانی «برف سرخ و داستانهای دیگر» نوشته طیبه گوهری اثر داستانی دیگری است که در نشر نیلوفر منتشر شده است. این مجموعه شامل سیویک داستان کوتاه است به نامهای: تا وقتش برسد، دلتای روشن، بگو که نگفتی، دستهای چسبناک، پاگیر، ماکتِ ارگ، قرار بیقراری، نشانی، همدیگر، همسایههای ساحلی، رستاخیز، در بزرگراه، هزارویکبار، آهه، لرزههای خیس، پل، چترباز، پلاتین، چشمهای فرضی، مهمان آخر، اینجا همه خوابیدهاند، نشانهای مفرغی، و حالا عصر است، حلقه داغ، تا صبح، صدا روی صدا، پشت شیشههای دودی، نگهبان، خط خیس، خانه بلیطی و برف سرخ. زندگی طبقه متوسط شهری، حقایق مکتوممانده که گاه سوءتفاهم برمیانگیزند و درکی ناقص و تحریفشده را از واقعیت پدید میآورند و پنهانکاری در مناسبات میان آدمها از جمله مضامینی است که در داستانهای این کتاب به آنها پرداخته شده است. آنچه میخوانید سطرهایی است از داستان «خانه بلیطی» از این مجموعه: «دستی از پنجره کوچک کیوسک دراز شد و بلیط و بروشور را گذاشت روی صفحه فلزی. انگشتهای سرباز بلیط را پاره کرد. عکسی از نمای بیرونی و عکسهایی آشنا از نماهای داخلی و تاریخی هم از ساخت بنا روی
بروشور بود. عمارت، میانگینی بود از همه عکسها و فیلمهایی که داشتیم یا دوست و آشنا با خودشان آورده یا با پست برایمان فرستاده بودند. خانه هنوز سرپا بود اما کهنه و فرسوده. معلوم بود لااقل درآمد خودش را خرج خودش نکرده بودند. هیچکجا مرمت و بازسازی نشده بود و همه آیینهکاریهای دیوار و سقف اتاقها پر از غبار بود...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.