بهرهبرداری از میدان گازی، رابطه ترکیه و اتحادیه اروپا را بحرانی کرد
سربازكردن زخم كهنه
تركيه كه هنوز از كشمكش بر سر خريد سامانه دفاع موشكي اس-400 از روسيه با ايالات متحده رهايي نيافته و همچنان سايه تشديد تحريمهاي آمريكايي را بالاي سر خود ميبيند، بر سر همان بحران قديمي خود با اروپا، وارد جدال بزرگي شده، اما اينبار، بحث بر سر حفاري گاز در درياي مديترانه است.
اتحاديه اروپا به دنبال آن است كه با اعمال فشار بر دولت رجب طيب اردوغان، رئيسجمهوري تركيه، اين كشور را وادار كند تا آبهاي سرزميني قبرس در درياي مديترانه را به رسميت بشناسد و از اكتشاف و بهرهبرداری میدانهای گازی در این بخش از دریای مدیترانه صرفنظر کند. اما آنكارا بهرهگیری از منابع گاز را حق خود و بخش ترکنشین قبرس میداند؛ دقيقا همان منطقهاي كه تنها توسط تركيه به رسميت شناخته ميشود. داستان به هشت سال پيش بازميگردد؛ يعني زماني كه شرکت نوبل انرژی آمریکا برای اولینبار در آبهای مدیترانه قبرس به میدان گازی با هفت تریلیون فوتمکعب گاز دست یافت. ترکیه، همسایه شمالی قبرس، این بخش از آبهای مدیترانه را جزء آبهای سرزمینی خود میداند و میگوید قبرس حق بهرهبرداری از این میدان گازی را ندارد. قبرس برخلاف ترکیه جزء اتحادیه اروپاست و بنابراین میدان گازی و نفتی در دریای مدیترانه هم جزء قلمرو اتحادیه اروپا به شمار میآید.
قبرس از سال ۱۹۷۴ تاکنون به دو بخش شمالی و جنوبی تجزیه شده است. در آن زمان کودتاچیان یونان قصد داشتند قبرس را ضمیمه این کشور کنند، اما ترکیه بخش شمالی قبرس را اشغال کرد و مانع از الحاق قبرس به یونان شد.
درحالحاضر ترکیه براي استخراج گاز دو کشتی حفاری به این منطقه اعزام کرده است. دولت قبرس نيز با چند شرکت نفتی، از جمله آنی، توتال و اکسونموبیل قراردادهای حفاری و استخراج گاز در میدان گازی شمال مدیترانه منعقد کرده است.
رهبران اروپايي هم به دنبال آن هستند كه تا با فشار بر دولت آنكارا، اردوغان را وادار به عقبنشيني كنند. ازهمينرو وزراي خارجه اتحادیه اروپا در نشست خود در بروکسل توافق كردند كه مبادلات، ارتباطات بانکی و مالی اتحادیه اروپا با آنكارا را محدود كنند. در بيانيه منتشرشده آمده است كه مذاکرات سطحبالا با ترکیه در زمینه توافق جامع ترانزیت هوایی به دلیل فعالیتهای مداوم و جدید غیرقانونی ترکیه در حفاری در مدیترانه شرقی به حالت تعلیق درخواهد آمد. کشورهای عضو اتحادیه اروپا همچنین از بانک سرمایهگذاری اروپا، یکی از نهادهای مالی وابسته به این اتحادیه، خواستهاند محدودیتهایی برای واگذاری وام و اعتبارات به ترکیه در نظر بگیرد. سرمایهگذاری شرکتهای اروپایی در ترکیه هم که معمولا از طریق بانک سرمایهگذاری اروپا تعیین اعتبار میشود فعلا به تعویق میافتد.
اما گويي اين اقدامات تنبيهي بر تصميمهاي اردوغان تأثيري ندارد، چراكه وزارت خارجه اين كشور ساعاتي بعد با تأكيد بر اين موضوع كه در بیانیه وزراي خارجه اتحادیه اروپا از ترکیهتبارهای قبرس نام برده نشده و اين مسئله نمایانگر جانبداری اتحادیه اروپا از قبرس است، بر پذيرش خواسته اروپا خط بطلان كشيد. به گفته مولود چاووشاوغلو، تحریمها و تصمیمهای جدید اروپا تأثیری بر سیاست آنكارا در زمینه بهرهبرداری از حوزه گاز طبیعی «جمهوری قبرس شمالی» ندارد. اين در حالي است كه سازمان ملل متحد کشوری به نام «جمهوری قبرس شمالی» را به رسمیت نمیشناسد و اتحادیه اروپا فعالیتهای ترکیه در بخش ترکنشین قبرس را نقض حاکمیت آن کشور ارزیابی میکند.
با همزمانی افزایش تنشها میان ترکیه و اتحادیه اروپا با تشديد تنش میان ترکیه و آمریکا بر سر خرید سامانه دفاع موشکی اس-400 و اصرار آنكارا در فعالسازی این سامانه به نظر میرسد که سیاست خارجی ترکیه در روند پیشرو بیشتر درگیر غرب شده و قلب سیاست خارجی ترکیه در اروپا و آمریکا خواهد تپید. حال بايد ديد اردوغان كه اقتصاد كشورش تحتتأثير تحريمهاي آمريكا بهشدت آسيب ديده است تا كجا ميتواند زير بار فشارهاي تحريمهاي اروپا و آمريكا دوام بياورد و براي حفظ محبوبيت ازدسترفتهاش و بازيابي اقتصاد تركيه چه تدابيري در سر دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.