پیشروی کند نیروهای دولتی سوریه در ادلب
بنبست نبرد نهایی
ادلب، آخرین پایگاه شورشیان سوری، بیش از دو ماه است زیر حملات بیامان نیروهای دولتی سوریه و روسیه قرار دارد. صدها نفر کشته و زخمی شدهاند، برخی مدعی دستاورد اندک بشار اسد، رئیسجمهوری این کشور هستند. با وجود بمبارانهای سنگین، نیروهای ارتش سوریه در پیشروی علیه شبهنظامیان وابسته به القاعده ناکام ماندهاند و در هفتههای اخیر دهها سرباز ارتش سوریه نیز در این نبرد جان خود را از دست دادهاند؛ امری که به گفته تحلیلگران گویای محدودیتهای سوریه برای بازپسگرفتن آخرین سنگر شورشیان این کشور در هشتمین سال جنگ داخلی است. نیروهای نظامی سوریه در سالهای اخیر با حمایت متحدان این کشور ازجمله روسیه و ایران، توانستند اکثر بخشهای تحت کنترل شورشیان را در اختیار بگیرند؛ این دستاوردهای نظامی از طریق حملات سنگین یا محاصرههای طولانیمدت حاصل شد. شورشیان در همه آن مناطق یا تسلیم شده یا به زور به ادلب فرستاده میشدند. از همین رو، بسیاری از گروههای مخالف، شورشیان و شبهنظامیان در این منطقه متمرکز شدهاند و دیگر هیچ جایی برای رفتن ندارند و باید تا آخرین نفس بجنگند. مهمترین گروه حاکم بر ادلب، هیئت تحریرالشام است که پیش از این با نام جبهه النصره و بهعنوان شاخهای از القاعده در سوریه فعالیت میکرد. ابومحمد الجولانی، رهبر گروه تحریرالشام، بهتازگی از همه افرادی که میتوانند، خواسته است به «وظیفه دینی» خود عمل کنند و به این مبارزه بپیوندند. آنطور که در گزارشها آمده، تحریرالشام اختلافات خود را با شورشیان تحت حمایت ترکیه کنار گذاشته تا از شمال غربی سوریه دفاع کند. یکی از فرماندهان گروه شورشی جیشالعزه گفته است هماهنگی میان شورشیان، عاملی مهم در خنثیکردن حملات دولت سوریه بوده است.سام هلر، از کارشناسان امور سوریه در گروه بحران بینالمللی، در گفتوگو با آسوشیتدپرس گفته است: «ممکن است مخالفان مسلح در ادلب نتوانند در نبرد جاری برای کنترل مناطق شمال غربی پیروز شوند، ولی میتوانند هزینه پیروزی ارتش سوریه را بالا ببرند». به لحاظ سیاسی، ادلب به محل زورآزمایی آن دسته از بازیگران بینالمللی بدل شده است که حامی گروههای مختلف مخالفان سوری هستند. در سپتامبر گذشته، آتشبسی میان روسیه، متحد اصلی سوریه و ترکیه، حامی اصلی شورشیان، برقرار شد، ولی پس از ماهها نقض این آتشبس از سوی دو طرف، سرانجام دولت سوریه حملات خود را به این منطقه آغاز کرد و آتشبس 30 آوریل عملا به پایان رسید. ترکیه که میزبان سه میلیون پناهنده سوری است، از این میهراسد که حملهای تمامعیار از سوی دولت، به موج جدیدی از آوارگی و هجوم پناهجویان به مرزهای ترکیه منجر شود؛ درعینحال آنکارا نتوانسته یا به قول برخی نخواسته، شورشیان تحت حمایت خود را کنترل کند. آنطور که آسوشیتدپرس گزارش داده است، جنگجویان تحت حمایت ایران، ازجمله گروه حزبالله لبنان که مشارکتشان در نبردهای قبلی نقش تعیینکنندهای در پیروزی دولت بشار اسد داشته، در نبرد ادلب حضور نداشتهاند؛ چراکه این منطقه اولویت اندکی برای آنها دارد و به اندازه مناطق استراتژیک مرزی عراق و لبنان حائز اهمیت نیست. حتی روسیه نیز با همه توان خود در این نبرد شرکت نکرده و به نظر میرسد میکوشد همزمان به مذاکرات خود با ترکیه ادامه دهد و راهی برای احیای آتشبس بیابد. ترکیه نیز مدعی شده روسیه برای توقف حملات نیروهای دولتی سوریه به نیروهای تحت حمایت ترکیه در ادلب، مداخله کرده است. حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان، روز جمعه درباره مشارکتنداشتن نیروهای این گروه در نبرد ادلب گفت این نبرد نه برای آزادسازی ادلب بلکه با هدف تغییر خطوط نبرد انجام شده است. او در ادامه گفت دولت سوریه از آنها نخواسته در این نبرد شرکت کنند. به گزارش دیدهبان حقوق بشر سوریه مستقر در لندن، از 30 آوریل تاکنون حدود دوهزارو 443 نفر در این منطقه کشته شدهاند. آنطور که این نهاد حقوقبشری گزارش داده است، 629 نفر از این افراد غیرنظامی بودند که 159 کودک را شامل میشدند. این نبرد تعداد بیشتری زخمی بر جای گذاشته و روستاهای زیادی نیز تخریب شدهاند. آنطور که سازمان ملل گزارش داده است، این جنگ به آوارهشدن بیش از 330 هزار نفر از خانههایشان منجر شده که بسیاری از آنها اکنون در چادرهایی در نزدیکی مرز ترکیه ساکن شدهاند. بر اساس گزارشها، رهبری نبرد ادلب و بخشهایی از استان مرکزی حما را ژنرال سهیل الحسن بر عهده دارد که یکی از افسران سوری تحت حمایت روسیه است و با پیروزی در نبردهای مهم سالهای گذشته، توانسته اعتبار زیادی کسب کند. بااینحال او تاکنون در جنگ ادلب چندان موفقیتی نداشته و بنبست در این منطقه ادامه دارد. به گفته فعالان مخال، نیروهای گارد ریاستجمهوری و لشکر چهارم زرهی به رهبری ماهر اسد، برادر بشار اسد، بهتازگی مشارکت خود را در بخشهایی از نبرد ادلب آغاز کردهاند.مخالفان مدعیاند نیروهای دولتی سوریه و متحدان روسی آن، از زمان آغاز این نبرد تلاش کردهاند با حمله به مدارس و مراکز درمانی، شرایط را برای ماندن ساکنان محلی آن منطقه دشوار کنند. سازمان ملل در پاسخ به این حملات هشدار داد ادلب در آستانه «کابوسی انسانی» قرار دارد و بدترین فاجعه انسانی سوریه در آستانه وقوع است. محمد العلی، روزنامهنگار مستقر در ادلب، به آسوشیتدپرس گفته است نیروهای دولتی سوریه پس از دو ماه اکنون توانستهاند کنترل روستای قصبه در ادلب و چندین روستای دیگر در استان حما و همچنین شهر قلعهالمضیق را در دست بگیرند. به گفته العلی، بزرگترین موفقیت این عملیات، بازشدن جبهه جدیدی است که در آن نیروهای دولتی، جاده اصلی ارتباطی شهر حما را با روستاهای تحت کنترل دولت در حاشیه ادلب قطع کردند. به گفته تحلیلگران، این نبرد میتواند ماهها ادامه داشته باشد؛ مگر آنکه ترکیه، ایران و روسیه به توافق جدید دیگری مانند آتشبس سال گذشته برسند و با توجه به متزلزلبودن این نبرد، روسیه احتمالا برای رسیدن به چنین توافقی با ترکیه گام برمیدارد. آنطور که سام هلر، از گروه بحران، میگوید: «اینکه ارتش سوریه تاکنون نتوانسته در ادلب به پیشرفتی برسد، به معنی آن نیست که در نهایت نمیتواند به پیروزی سراسری برسد. بااینحال، این موضوع نشان میدهد پیروزی ارتش منوط به سیاستهایی است که از سوریه فراتر است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.