|

در دیدار رئیس قوه قضائیه با فعالان محیط زیست مطرح شد

روایت رئیسی از پرونده محیط‌زیستی‌ها تا توافق پاریس

شرق: دیدار فعالان محیط‌زیستی با رئیس قوه قضائیه صبح روز گذشته برگزار شد. در این دیدار که عنوانش «هم‌اندیشی با فعالان محیط زیست در ارتباط با احیای حقوق عامه در حوزه محیط زیست» اعلام شد و بیش از 50 نفر در آن حضور داشتند، ابتدا تعدادی از فعالان درباره موضوعات و مسائل مختلف حوزه محیط زیست صحبت کردند و در ادامه نیز حجت‌الاسلام سید‌ابراهیم رئیسی در سخنانی هم به بخشی از این اظهارات پاسخ داد و هم نکاتی از دیدگاه‌های خود در این حوزه را مطرح کرد. مسئله پرونده کارشناسان بازداشت‌شده محیط‌زیستی، وضعیت محیط‌بانان، توافق‌نامه پاریس، وضعیت تالاب انزلی، حقوق‌عامه‌بودن محیط زیست، جلوگیری و برخورد با موضوع کوه‌خواری و زمین‌خواری و تخریب محیط زیست، لایحه حفاظت از خاک، درخواست تشکیل دادسرای ویژه محیط زیست و... بخشی از موضوعاتی بود که در این جلسه از آنها صحبت به میان آمد. در این نشست، تعدادی از فعالان، خبرنگاران، کارشناسان و استادان دانشگاهی حوزه محیط زیست و همچنین محیط‌بانان و فرمانده یگان حفاظت محیط زیست و تعدادی از کارشناسان و مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست حضور داشتند. مژگان جمشیدی و محمد درویش، از حاضران در این نشست، ازجمله کسانی بودند که در دیدار خطاب به رئیس قوه قضائیه سخن گفتند و پیگیر وضعیت پرونده فعالان محیط‌زیستی بازداشت‌شده شدند. درویش در سخنان خود خواستار تعیین تکلیف این افراد شد و در رابطه با بازداشت طولانی‌مدت آنها نکاتی را تذکر داد. جمشیدی نیز با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در این مدت، از‌جمله تهیه چندین نامه از سوی کارشناسان و استادان دانشگاهی و فعالان محیط‌زیستی، در رابطه با وطن‌دوستی، سابقه و تخصص بازداشت‌شدگان صحبت کرد و با استناد به برخی قوانین از نقض حقوق آنها گفت. حجازی و قوی‌دل، دیگر حاضران در جلسه، در سخنان خود نکاتی متفاوت را بیان کردند و بازداشت‌شدگان را «جاسوس محیط‌زیستی» خواندند و حتی خواستار برخورد با افرادی دیگر که به تعبیر آنها در حال اقدام علیه امنیت ملی هستند نیز شدند. تعدادی دیگر از حاضران در جلسه نیز که فرصت صحبت و طرح مسئله داشتند، به موضوعاتی دیگر پرداختند. در ادامه نیز رئیس قوه قضائیه سخنان خود را آغاز کرد که مشروح آن در ادامه آمده است. درباره این پرونده من هم نظری ندارم رئیس قوه قضائیه در بخشی از صحبت خود به نقد و نظرها درباره پرونده محیط‌زیستی‌های بازداشت‌شده پرداخت و خواستار آن شد که همه منتظر نظر دادگاه بمانند؛ چراکه تشخیص بی‌گناهی یا گناهکاربودن آنها بر عهده قاضی است. آیت‌الله سیدابراهیم رئیسی در‌این‌باره اظهار کرد: «وقتی وارد دستگاه قضائی شدم، با این پرونده که در دادگاه مطرح بود، مواجه شدم. یک‌سری از نکات و ابهامات بود که گروه‌های کارشناسی ساعات بسیاری وقت گذاشتند و روی موضوع کار کردند و نظراتشان را اعلام کردند. دادگاه در حال انجام کار خود است. همه کسانی که در حوزه محیط زیست و بخش‌های دیگر فعال هستند، باید منتظر بمانند تا دادگاه رسیدگی کند. بررسی اسناد و مدارک بر عهده دادگاه است. دادگاه در حال رسیدگی به پرونده است؛ من هم در این رابطه نظری ندارم؛ باید منتظر باشیم تا دادگاه نظر بدهد». رئیس قوه قضائیه یادآور شد: «شما ممکن است ظاهر افراد را ببینید، ولی ممکن است لایه دیگری هم از زندگی فرد وجود داشته باشد که از دید شما مخفی مانده است و این احتمال را هم بدهید. نمی‌توانید قسم حضرت عباس بخورید که من تمام زوایای زندگی او را بلدم، این‌گونه نیست. این زوایا را بر عهده کسانی بگذارید که متخصص هستند. من هم در این رابطه نظری ندارم و دادگاه باید در این رابطه نظر دهد. ما منتظر می‌مانیم و شما هم تا نظر دادگاه منتظر بمانید». توسعه فرع بر محیط زیست است رئیسی در بخش دیگری از صحبت‌های خود، با بیان اینکه در اسناد بالادستی نیز بر حفظ محیط زیست تأکید دارند، گفت: عزیزان در جلسه به اصل ۵۰ اشاره کردند و ضروریات توسعه‌یافتگی در کشور را همه ما احساس می‌کنیم؛ اما هر‌گونه توسعه فرع بر محیط زیست است و فرع بر این است که محیط زیست باید حفظ شود و اگر مطالعاتی انجام شد و نشان داد اقداماتی به محیط زیست آسیب می‌زند، نباید آن را مورد مخاطره قرار داد. رئیس دستگاه قضا با بیان اینکه توسعه‌یافتگی باید در راستای حفظ محیط زیست باشد، خاطرنشان کرد: در این رابطه همه ازجمله دولت‌ها، ملت، سمن‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد مسئولیت و وظیفه دارند. باید با هرگونه تخریب محیط زیست برخورد کرد. امروز حفظ محیط زیست به‌عنوان معروف است و این معروف وظیفه همگان است. رئیسی افزود: تمام آحاد مردم، مسئولان و مطلعان به‌ویژه نخبگان و کسانی که در کسوت دانشجو، استاد و... دغدغه‌مند هستند و مسائل محیط‌زیستی را دنبال می‌کنند، می‌دانند امروز آب، خاک، جنگل، هوا و فضا سرمایه اصلی برای موجودات و مسئله مهمی برای کشور است. اگر می‌بینند تخریب‌گران محیط زیست را تخریب می‌کنند، حال چه کسانی که وابسته به قدرت یا ثروت هستند و بر اساس وابستگی به شخص یا سازمان قدرتمند کارهایی محیط‌زیستی انجام می‌دهند که نباید انجام شود، پسندیده نیست و باید در مقابل آن ایستاد. آمار تهدید جنگل‌ها نگران‌کننده است او با اشاره به اینکه آمار و ارقامی که امروز از تهدید جنگل‌ها مطرح می‌شود نگران‌کننده است، گفت: نزولات آسمانی در همه جای عالم به‌عنوان برکت مطرح است؛ اما به دلیل آماده‌نبودن زیرساخت‌ها مشکل ایجاد می‌کنند. بنابراین باید زیرساخت‌ها درست انجام شود. لایروبی و رسوب‌زدایی درست انجام شود. جنگلی که می‌تواند محافظ از این سیلاب‌ها باشد، به تهدید تبدیل شده است. رئیس دستگاه قضا خاطرنشان کرد: زیاده‌خواهان محیط زیست را تهدید می‌کنند و وظیفه همه ازجمله مردم، دولت و دغدغه‌مندان، این است که وقتی اقدامی حتی یک سیاست منطقه‌ای یا اقلیمی، به کل منطقه و محیط زیست آسیب می‌زند یا به دست یک اداره یا سازمان تصرف شده است، با نگاه کارشناسی به آن نگاه کنند و اگر قرار است تغییری نسبت به ضرورتی صورت گیرد، باید این کار به‌قدری پیچیده در قانون تعریف شود که به سهولت نتوان با مصوبه یک کمیسیون کاربری منطقه‌ای را تغییر داد. رئیسی یادآور شد: اگر قرار است ضرورتی ایجاب کند که درختی قطع شود، باید سازوکار دقیقی وجود داشته باشد که یک شخص یا کمیسیون خاص نتواند به محیط زیست آسیب بزند. همچنین یک پروژه اقتصادی که در محیطی قرار می‌گیرد که کاملا محیط زیست را تخریب کرده و موجب زیان جبران‌ناپذیر به کشور شده، این‌گونه مسائل به صورت عام و اصل اساسی حفظ محیط زیست است و قانون‌گذار آن را تعریف می‌کند. اگر نیازی بسیار ضروری بود، این تشخیص نباید بر عهده شخصی مثل بخشدار، فرماندار یا دهدار قرار گیرد. گاهی تغییر با برخی مجوزها صورت می‌گیرد که خود مجوزها جای تردید دارد که آن جایگاه حق چنین تغییری را ندارد که تغییری در محیط زیست ایجاد شود. رئیس قوه قضائیه اظهار کرد: با توجه به تأکیدات امام(ره) و مقام معظم رهبری، حفظ محیط زیست وظیفه همگان است و مسئولان باید این موضوع را پیگیری کنند. اگر اتفاقی بیفتد، امروز با وجود سه ‌هزار محیط‌بان، نباید فقط آنها پاسخ‌گو باشند؛ چون وجود شهدا و جانبازانی که در این راه وجود دارد، بیانگر این است که با همه وجود فعالیت می‌کنند. از کسانی هم که فعالیت سازمانی ندارند ولی از محیط زیست حفاظت می‌کنند، تشکر می‌کنم و باید از نگاه‌ها و دیدگاه‌های دغدغه‌مند آنها حمایت قانونی و قضائی صورت گیرد و به گزارش‌های آنها توجه شود. اجازه آسیب به تالاب انزلی ندهید او درباره موضوع تالاب انزلی اظهار کرد: گاهی کسی تالاب انزلی را مورد آسیب قرار می‌دهد که مسئولان و دست اندرکاران نباید اجازه دهند این ثروت‌ها آسیب ببینند؛ چون به محیط زیست آن منطقه آسیب جدی وارد می‌کند؛ چراکه خداوند متعال آن منطقه را این‌گونه قرار داده است. اگر افرادی تغییری نبایسته، نامناسب و بدون مطالعه و کار علمی ایجاد کردند، حتما آسیب‌زننده و از دل زیاده‌خواهی است. رئیس قوه قضائیه با بیان اینکه تمام خطراتی که به محیط زیست وارد شده به دلیل زیاده‌طلبی انسان روی کره زمین است، گفت: حال در شکل مستکبرین، زرادخانه‌ها و بسیاری از اقدامات اتمی که در دنیا بدون توجه به محیط زیست انجام می‌شود و زیست بسیاری از انسان‌ها را به خطر می‌اندازد، زیاده‌طلبی مستکبرین است. وی گفت: امروز بزرگ‌ترین مخربان محیط زیست، مستکبرین و در رأس آنها غربی‌ها هستند که با سلاح‌های خود و بدون توجه به اینکه نباید محیط زیست به مخاطره بیفتد، آن را به خطر می‌اندازند و شاهد هستیم برای منافع شخصی و گروهی که خود احساس می‌کنند این کار را انجام می‌دهند. امروز شاهد هستیم که دریا و جانوران دریا را برای منافع شخصی و استکباری خود به خطر انداخته‌اند. بزرگ‌ترین تهدیدکنندگان محیط زیست در عالم، مستکبرین و قدرت‌های نظامی‌ای هستند که مسابقه تسلیحاتی گذاشته‌اند. آمریکایی‌ها و بسیاری از کشورهای اروپایی محیط زیست آدم ازجمله دریا، خشکی و جنگل را با اقدامات مستکبری خود به خطر انداخته‌اند. رئیسی در ادامه این نشست درباره تغییر بافت‌های فرسوده، اظهار کرد: امروز به‌عنوان کشوری که مبتنی بر دین و ارزش‌های دینی هستیم و با توجه به فرهنگ دینی و اجتماعی‌مان، اگر لازم است که محیطی را به‌عنوان بافت فرسوده تغییر دهیم، باید با حفظ فرهنگ آن منطقه باشد. بسیاری از این مراکز، سرداب‌ها، حسینیه‌ها و تکایا فرهنگ ملی آن منطقه را همراه دارد. او با بیان اینکه ما هم معتقدیم بافت‌های فرسوده باید ترمیم شود، گفت: اما نباید این کار به قیمت زیرسؤال‌بردن فرهنگ آن منطقه باشد. برای مثال در شهر مشهد این اتفاق افتاده و بدون توجه به فضای اطراف حرم هم بلندمرتبه‌سازی به نحوی انجام شده که حرم مطهر در حاشیه قرار گرفته و این کار بسیار خطرناکی بوده و دغدغه بسیاری از مشهدی‌ها و ارادتمندان به امام رضا (ع) است. کسی مخالف این نیست که باید نیازها برطرف شود اما این کار باید با حفظ جلوه‌های فرهنگی و حفظ این آثار انجام شود؛ چون این آثار ثروت و میراث ملی ما است. تأکید بر دیپلماسی محیط‌زیستی رئیس دستگاه قضا با تأکید بر فعال‌سازی دیپلماسی محیط‌زیستی، اظهار کرد: بخشی از دیپلماسی ما باید حفظ محیط زیست و ارتباط با همسایگانمان باشد که ۱۵ همسایه داریم و ارتباط نزدیکی درباره مسئله رودخانه‌ها، جنگل‌ها و بخش‌های مشترک وجود دارد. یکی از بحث‌های فعال ایجاد میز دیپلماسی محیط زیست و حفظ آن است که باید این مسئله موردتوجه قرار گیرد. رئیسی درباره موضوع قضائی محیط زیست اظهار کرد: ما معتقدیم همکارانی که به پرونده‌های محیط‌زیستی رسیدگی می‌کنند، حتما باید در کنار آنها متخصصین و مشاورین محیط‌زیستی باشند و با آنها مشورت کنند. ما در بخشنامه مربوط به دادگاه‌های تخصصی به استفاده از مشاوران محیط‌زیستی تأکید کرده‌ایم. علاوه بر آن نسبت به آموزش قضات محترمی که این پرونده‌ها را بر عهده دارند، تأکید داریم و امری است که دست‌یافتنی است. همچنین بخش آموزشمان را رصد کردیم که دوستانی که به این پرونده‌ها رسیدگی می‌کنند، این تخصص را به‌صورت اجمال پیدا کنند و کسانی هم که پیگیری این موضوعات را بر عهده دارند، مانند سازمان بازرسی کل کشور که بخشی را درخصوص محیط زیست بر عهده دارد، فعال‌تر خواهیم کرد. او با بیان اینکه محیط زیست از امور جدی حقوق عامه است، گفت: خاک، آب، فضا، هوا و جنگل حق عموم بوده و مربوط به تمام مردم و موجودات دارای حیات است و خود را موظف به دفاع از حقوق عامه و یکی از وظایف جدی قوه قضائیه می‌دانیم و معاونت دادستانی وظیفه پیگیری حفظ حقوق عامه را بر عهده دارد و پیگیر کسانی است که حقوق عامه را تهدید می‌کنند. لذا این بخش هم فعال‌تر خواهد شد که بتواند این موضوعات را دنبال کند. نیازی به توافق‌نامه‌هایی مانند پاریس نداریم رئیس دستگاه قضا اظهار کرد: ما بااین‌همه اسناد بالادستی نیازی به توافق‌نامه‌هایی مانند پاریس و دیگر توافق‌نامه‌ها نداریم که ما را موظف کنند. به حد کافی عقل، نقل، قوانین و اسناد بالادستی‌مان ما را به حفظ محیط زیست موظف کرده است. ما به همکاری‌های بین‌المللی در این حوزه و همه حوزه‌ها اعتقاد داریم و همکاری و تعامل با همه کشورها در کنوانسیون‌ها و توافق‌نامه‌ها حضور داریم و حساس هستیم ولی حرف ما این است که ما الان برای حفظ محیط زیست نیازی به این نداریم که وارد این حوزه‌ها شویم. ما به قدر کافی اسناد و قوانین و دستورالعمل‌ها در رابطه با حفظ محیط زیست داریم که همان‌ها باید عملیاتی و اجرائی شود. او تصریح کرد: ما در دستگاه قضائی با ظرفیتی که قوه قضائیه دارد، چه در بخش‌های نظارت سازمان بازرسی کل کشور، دیوان عدالت اداری و چه با حضور بخش‌هایی از قوه قضائیه در سازمان‌های تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر مصمم هستیم موضوع محیط زیست را دنبال کنیم. همچنین می‌خواهیم که همکارانمان در سراسر کشور موضوع قوانین محیط زیست را دنبال کنند و از سازمان‌های مربوطه مانند محیط زیست، سازمان جنگل‌ها، منابع طبیعی می‌خواهیم که با همه قدرت بایستند و مدیران و معاونین سازمان‌ها در استان‌ها و مرکز هوشیارانه حریم خود را که مرزبانی از محیط زیست در برابر هرگونه تهدید است، حفظ کنند که البته سازمان‌های مسئول وظیفه اول را در این زمینه دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.