25 سال موزه سینما و مدیرعاملی ناآشنا
امیر اثباتی
شهریور امسال، ۲۵ سال از آغاز کوششها برای برپایی موزه سینمای ایران میگذرد. سال گذشته در جایی نوشتم که وقتی به بقیه «بچهها» (بهزاد رحیمیان و عزیز ساعتی) گفتم که بنا به عادت و به دلیل «رو»ی زیادی که نمیدانم از کجا نصیب من شده، میخواهم برای حسین انتظامی، رئیس سازمان سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نامهای درباره موزه سینما بنویسم مقادیری بهم خندیدند! و من خودم بیشتر به خودم خندیدم وقتی یادم آمد با سلف ایشان هم که از ۳۰ سال قبل آشنا بودم؛ یعنی جناب محمدمهدی حیدریان، در همین مورد چندباری با امید فراوان (چرا؟!) صحبت کرده بودم و فایدهای نداشت؛ ایشان ـ آقای انتظامی ـ را که تا الان حتی یکبار هم ندیدهام. فکر نکنید از این الکیخوشبینهای افراطی هستم؛ انگیزهام صرفا ثبت در تاریخ بود و اینکه به سهم خودم کوتاهی نکرده باشم و وجدانم آسوده باشد. بهعنوان مدیر سابق پروژه بازسازی و نوسازی موزه سینما خطاب به آقای انتظامی نوشته بودم: شاید اطلاع داشته باشید که من بههمراه بهزاد رحیمیان (نویسنده و پژوهشگر تاریخ سینمای ایران) و عزیز ساعتی (عکاس و فیلمبردار پیشکسوت) به دعوت محمد حیدری، مدیرعامل وقت موزه سینما، طی سالهای ۹۳ تا ۹۶ طرح بازسازی موزه را آماده کردیم. بر اساس شرطی که پیش از شروع به کار گذاشته بودم، ابتدا بر ایده محوری و رویکرد اصلی طرح بازسازی توافق اصولی کردیم، سپس طرح اولیه آماده شد و به امضای هیئت امنا و تأیید هیئتمدیره رسید و پس از آن طرح تفصیلی - محتوایی و کالبدی- را به سرانجام رساندیم. با تغییر مدیریتها در موزه سینما و سازمان سینمایی به نظر میرسد سرنوشت طرح در هالهای از ابهام قرار دارد و باعث تأسف است که موزه سینما در شرایطی گرفتار باشد نامتناسب با شأن موزهای در سطح ملی. و ادامه داده بودم: مسائلی از قبیل نیازهای فوری موزه، خطراتی جدی که آن را تهدید میکند، تداخل عملکردیِ موزه و فیلمخانه - درصورت انتقال نهایی فیلمخانه به باغ فردوس- برخی موارد حقوقی در حوزه مدیریت موزه و... نیازمند توضیحاتی است که اگر موافق باشید حضوری عرض خواهم کرد. و در پایان پیشنهاد کرده بودم: بهپیوست میتوانید شماره ویژه موزه سینما را که مجله فیلم به مناسبت روز ملی سینما منتشر کرده است مطالعه بفرمایید؛ گزارش نسبتا جامعی است از تاریخچه موزه تا یکی، دو سال اخیر. همانطور که از طرف ایشان جوابی به این نامه و درخواست نیامد، پس از انتشار مجله هم نه از سوی مدیران دولتی و نه از جانب مدیران خانه سینما و منتقدان و سینماگران و... هیچ بازتاب جدیای مشاهده نشد. اصلا مجله را دیدهاند؟ فکر نمیکنم! بالاخره تاریخ سینمای این کشور است و به چه کسانی مربوطتر از همین جماعت؟ لابد به نظرشان همین «چیزکی» که به اسم موزه وسط تعدادی کافه و مغازه قرار دارد، از سرِ سینمای ایران و هموطنان عزیز، زیاد هم هست. مطمئنم بعضی همکارانمان تا به حال حتی پایشان را داخل موزه نگذاشتهاند، اما به احتمال زیاد چندباری ساعتهایی را در کافههای همجوار موزه گذراندهاند. البته من همچنان امیدوارم اشتباه کرده باشم و بهزودی جوابی به نامه بدهند. (امیدواری بیپایان من!) شماره ۵۴۷ مجله فیلم ۲۱ شهریور۱۳۹۷، ویژه روز ملی سینما، بهطور کامل اختصاص پیدا کرد به پرونده موزه سینمای ایران؛ شامل: پیشگفتار (غرض و مرض ما «بچهها» از تهیه این ویژهنامه) وقایعنامه (سالشمار و عملکرد موزه از ۷۳ تا ۹۷ همراه با عکسهای بسیار خاطرهانگیز) عکسنامه (گزارش تصویری آمادهسازی موزه از لالهزار تا باغ فردوس و دیدار هنرمندان) یادنامه (خاطرات و خطرات برپایی موزه؛ روایتهای شیرین، بامزه و درسآموز برپایی موزه) رنجنامه (ذکر مصائب و آسیبشناسی برپایی موزه؛ روایتهای تلخ و بیپرده از فقر فرهنگی برخی از ما) خوابنامه (طرح بازسازی و نوسازی موزه؛ شرح اجمالی روند طراحی و نمونههای سهبُعدی تمام بخشها، البته روی کاغذ! به مصداق آنچه آن حیوان صبور و زحمتکش و بااستقامت، در خواب خیال میکند که میبیند و میخورد!) معرفینامه (آشنایی با سازمان اداری، مدیریتی، شکل بنا و بخشبندی تعدادی از معروفترین موزههای سینمایی جهان) بههرحال این شماره بسیار خواندنی و برای علاقهمندان به تاریخ سینمای ایران و از آن مهمتر برای دلسوزان فرهنگی در این سرزمین، حاوی مصادیق مشخص و حکایتهای قابلتوجهی است. اینها را نوشته بودیم تا اگر احیانا گذارتان به موزه سینمای ایران افتاد، افتضاحاتی را که احتمالا خواهید دید و در شأن سینمای ایران نیست، به حساب ما «بچهها» ننویسید. به نظر میرسد هنوز دست از تلاش مذبوحانهمان! برنداشتهایم. و حالا سرانجام با انتصابات اخیر در سازمان سینمایی، موزه سینما با سرپرست و مدیر موقتش خداحافظی کرده و مدیرعامل جدید بر مسند ریاست موزه نشسته است. لابد تشریفات این انتصاب با اساسنامه موزه، حتی نسخه تجدیدنظرشده و مصوب 12 تیر 1386، مطابق بوده است و اکثریت هیئتمدیره ایشان را پیشنهاد دادهاند. لابد سوابق و تجربیات ایشان مبین شایستگی مدیرعامل جدید موزه سینما برای تکیهدادن بر این مسند است. حتما همینطور است. من البته تا به حال اسم ایشان را -که الان هم به یاد نمیآورم- در محافل و مجامع سینمایی نشنیده بودم. لابد مدیرعامل جدید با تاریخ سینمای ایران به خوبی آشنا هستند، پیشکسوتان سینمای ایران را بهجا میآورند و به فراز و نشیبهای این تاریخ اشراف دارند. حتما همینطور است والا منصوب نمیشدند. لابد ایشان در زمینه مدیریت موزه تجربیاتی دارند یا دستکم مدتی در یک موزه فعالیت کردهاند. حتما همینطور است والا در این موقعیت قرار نمیگرفتند. حتما پیش از این نظرات ویژهای در مورد عملکرد موزه سینمای ایران ابراز کردهاند که موجب شده این پست به ایشان پیشنهاد شود و حتما برنامههای خاصی برای آینده موزه سینما در نظر داشته و بیان کردهاند که باعث شده شجاعت به خرج بدهند و چنین مسئولیت سنگینی را برعهده بگیرند. لابد در مورد واگذاری عمارت اولیه موزه سینما در کوچه پیرنیای خیابان لالهزار به خانه سینما، موضعی از زاویه حفظ منافع موزه دارند و بهزودی اعلام خواهند فرمود. لابد ایشان هم مثل ما از مشکلات زیرساختی آرشیو موزه اطلاع دارند و نگران بعضی اقلام متعلق به موزه هستند که همچنان در عمارت پیرنیا بیصاحب ماندهاند. حتما همینطور است و حتما من از همهجا بیخبرم که هیچ نشانهای دال بر این واقعیات و مدعا مشاهده نکردهام. بله مشکل از من و ما «بچهها»ست! مسئولان و مدیران هیچ مشکلی ندارند و صلاح مملکت خویش خسروان دانند. با گفتن این حرفها نباید وقت آقایان «ناآشنا» را بگیریم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.