زنان ايراني و زيست دوگانه
فريبا رضايي : نشست تخصصی «ارزشها و نگرشهای زنان ایرانی» فرصتي بود تا به برخي جزئيات درباره جايگاه زنان در ايران امروز پرداخته شود. در اين نشست تخصصي دکتر عظیمی به بيان جزئيات «پیمایش ارزشها و نگرشها» كه در سه موج و در سالهاي 79 ،84 و 94 انجام شده، پرداخت. بررسی «خانواده» و «برابری جنسیتی»، دو مقوله بسیار مهم در این پیمایش هستند، اما در موج اول، مبحث زنان و مسائل جنسیتی بررسی نشده و در موج دوم، گویههایی حذف و گویههای دیگر جایگزین آن شده که همین مسئله، امکان انجام کار تطبیقی را از بین میبرد. عظیمی پس از مروری کوتاه بر گویههای مرتبط با زنان در پیمایش ارزشها و نگرشها، گفت: «مقایسه گویهها در دو موج ۸۲ و ۹۴ نشان میدهد زنان ایرانی دچار یک زیست دوگانه هستند؛ یعنی از یک طرف پای آنها در سنت و مواردی مثل همسرداری و خانهداری است و از طرف دیگر، به سمت مدرنشدن حرکت میکنند؛ مثل کارکردن بیرون از منزل. این زیست دوگانه فشار زیادی برای زنان ایرانی ایجاد کرده است. درواقع نوعی ناسازه ارزشی وجود دارد که زنان ایرانی در آن گیر افتادهاند». طبق تحليل اين جامعهشناس، نتیجهای که از بررسی این پیمایش در سالهای ۸۲ و ۹۴ به دست میآید، رجعت پیداکردن زنان ایرانی به خانواده سنتی و گرایشهای نابرابری جنسیتی در سال ۹۴ نسبت به سال ۸۲ است. دکتر نیره توکلی از ديگر حاضران این برنامه بود كه درباره نوع برخورد کشورها با زنان صحبت کرد و آنها را در سه دسته جای داد و ابراز کرد: «کشورهای پدرسالارانه، هم در فضای عمومی و هم در فضای خصوصی، بهشدت زنان و دخترانشان را سرکوب میکنند؛ مانند کشورهای حاشیه خلیجفارس. دسته دوم کشورهایی هستند که عضو کنوانسیونهای بینالمللی هستند و به سرمایهداری پیشرفته وابستهاند. در این کشورها تساهل و رواداری از بالا بیشتر است، ولی در پایین و در فضای خصوصی بسیار سرکوبگر هستند؛ مثل افغانستان. در دسته سوم هم کشورهایی مثل ایران جای میگیرند که در آنها تساهل و رواداری در سطح خصوصی بیشتر و برعکس در سطح عمومی کمتر است». توکلی درباره انعکاس زنان در رسانهها عنوان کرد: «رسانههای خارجی تلاش میکنند اندیشههای ایران را واپسگرایانه نشان دهند و از طرف دیگر هم، تصویری از زنان ایرانی با اینهمه مشارکت مدنی فعالی که دارند، در رسانههای داخلی بازتاب نمییابد. رسانه ملی سعی میکند تصویر این بُعد از زنان را منعکس نکند یا اگر تصویری منعکس میشود، تصویری منفی است؛ مثلا قبلا تصویر زنان تحصیلکرده به شکل منفی در رسانهها بازتاب میشد که مسئولیت مادرانهاش را قبول نمیکند، بیعاطفه است و ... . درحالحاضر هم تصویر زنانی که فعال محیطزیستی هستند منفی نشان داده میشود. این وارونه جلوهدادن تصویر زنان است». این پژوهشگر ارتباطات با اشاره به عدم انعکاس عرف خود در رسانه تأکید کرد: «جایگاهی که یک زن در خانوادهاش دارد و از انواع فعالیتهای اجتماعی آن در خانواده حمایت میشود، در رسانه منعکس نمیشود. بهتر است که عرف خود را به رسمیت بشناسیم و در این مسیر، از شادی و نشاط و فضای آرامش برای زنان دفاع کنیم تا زنان ما دچار مصرفگرایی (فرهنگی) نشوند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.