رسانهها و بازنمایی جرم
عقيل متقدم.كارشناس اطلاعرساني و افكارسنجي معاونت پيشگيري از جرم قوه قضائيه
شاید بخش عمدهای از برداشت ما از جرم و عدالت محصول بازنمایی رسانهها باشد. گیدنز (جامعهشناس بریتانیایی) معتقد است رسانهها با انعکاس اخبار مربوط به پدیدههای جنایی نه تنها نگرش خاصی را به مخاطبان القا کرده و بینشهای مردم را تحت تأثیر میگذارند، بلکه چگونگی قضاوت و داوری آنان درباره جرم و نظام عدالت کیفری را سازمان میدهند.
امروز حضور گسترده رسانههای جمعی به عنوان سپهر اطلاعاتی هر جامعه، در جهتدهی به افکار عمومی جهان، نقشی انکارناپذیر دارد؛ بنابراين گزینش اخبار جنایی و تعیین چگونگی بازتاب پدیدههای جنایی در رسانهها نقش مؤثری در شکلگیری افکار عمومی در مورد جرم و عدالت دارند. درخصوص نقش دوگانه رسانهها در پیشگیری و وقوع جرم، دیدگاههای مختلفی وجود دارد. رسانههای جمعی از یک طرف مستعد تشدید ارتکاب جرم، ترس از جرم، احساس ناامنی و به تعبیر استنلی کوهن ایجاد هراس اخلاقی هستند و از طرف دیگر با اطلاعرسانی بهموقع، حرفهای و مسئولانه و ترویج الگوهای زندگی هنجارمند و اجرای قانون میتوانند در افزایش احساس امنیت و کاهش وقوع جرم در جامعه گام بردارند. بهنظر میرسد عملکرد رسانههای ما در حوزه جرم و آسیبهای اجتماعی درگیر سه آسیب جدي است: 1. رسانهها گاه مضامینی ارائه میدهند بیآنکه زمینه و بستر روانی-اجتماعی لازم برای درک آن در جامعه فراهم باشد که این امر میتواند به تشدید فاصله بین واقعیت و خواسته و نگرشها منجر شود. 2. از طرف دیگر رسانهها در بازنمایی جرم و آسیبها، بهدلیل فقدان جنبههای تحلیلی آزاد و تأکید بر توصیف پدیدههای جنایی و عدم رویکرد پیشگیرانه در انتشار قالبهای مختلف رسانهای، مانع درک صحیح و بینش اصلاحی در جامعه میشوند. 3. مورد سوم که از دیدگاه خبری و اطلاعرسانی مورد توجه است و اصلاح آن به کارگزاران رسانهای مربوط میشود این است که کارورزان رسانهها معمولا در ارائه محتوا، توجه زیادی به معیارهای تعیینکننده ارزش خبری دارند؛ این گرایش میتواند منتج به بزرگنمایی جرمهای خشن و افزایش تشدید احساس ناامنی شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.